Home Nieuws Nieuws 2019 oktober Voorlichting Wet zorg en dwang

Vrijheidsbeperking

Informatiebijeenkomsten Wet zorg en dwang // 30/10/2019

De afgelopen maanden organiseerde het ministerie in het hele land een serie bijeenkomsten over de Wet zorg en dwang die op 1 januari 2020 ingaat. Deskundigen legden verschillende aspecten van de nieuwe wet uit: het stappenplan, omgaan met verzet en casussen en dilemma’s uit de praktijk.

De wet gaat uit van het principe ‘nee, tenzij’. Dit betekent dat zorg voor mensen met een psychogeriatrische aandoening (bv. dementie) en mensen met een verstandelijke beperking zo veel mogelijk op vrijwillige basis moet plaatsvinden, tenzij het niet anders kan. Altijd moet eerst geprobeerd worden de situatie met vrijwillige zorg (= met instemming /zonder verzet van de cliënt) op te lossen. Pas als dat niet mogelijk is, mag onvrijwillige zorg worden toegepast. 
Daarvoor moet de zorgorganisatie een stappenplan doorlopen waarbij de situatie goed wordt geanalyseerd, alternatieven in een multidisciplinair team worden bekeken en (externe) deskundigheid wordt ingeschakeld om mee te denken.

Overgangsjaar

Tijdens de sessie over het stappenplan Wet zorg en dwang konden de aanwezigen hun vragen en dilemma’s aansnijden en samen inzichten uitwisselen over mogelijk oplossingen. 2020 wordt door het ministerie van VWS beschouwd als een overgangsjaar waarin vooral met elkaar geleerd zal worden hoe de wet in de praktijk uitvoering krijgt.

Casus-checker onvrijwillige zorg

De wet regelt de voorwaarden waaronder aan iemand met een gediagnosticeerde psychogeriatrische stoornis of verstandelijke beperking tegen zijn wil zorg verleend kan worden. Tijdens een workshop introduceerde Irme de Bonth een Casus-checker zorg en dwang waarbij je in een concrete situatie kunt kijken of er sprake is van onvrijwillige zorg. Een verschil met de oude wet is dat de Wet zorg en dwang het individu centraal stelt en niet de vrijheidsbeperkende maatregelen, signaleert Irme de Bonth, expert onvrijwillige zorg van Zorg voor Beter.. De Bonth stelt dat onder de huidige wet vaak het middel – zoals een bedhek – het uitgangspunt is en dat binnen de Wet zorg en dwang juist bepalend is of een individuele cliënt zo’n maatregel als vrijheidsbeperkend ervaart. ‘Stemt hij ermee in of verzet hij zich ertegen? We moeten ‘leven in vrijheid’ zoveel mogelijk als uitgangspunt gaan nemen. Het recht op vrijheid is de basis.’ Ze ziet dat veel organisaties zich al bezighouden met het brede begrip vrijheid en het denken in alternatieven voor vrijheidsbeperking.

Uitgangspunt nieuwe wet 

Het principe “Nee, tenzij…” is leidend in de nieuwe wet. Daarbij is het belangrijk hoe wordt omgegaan bij verzet in bij verschillende vormen van zorg:
  • Het toedienen van vocht, voeding en medicatie, en medische controles/handelingen. Bijvoorbeeld: medicatie verdekt toedienen, gedragsmedicatie buiten de richtlijn en medische controles;
  • Beperken van de bewegingsvrijheid. Bijvoorbeeld: een diepe stoel, rolstoel op de rem, gordel in de rolstoel; 
  • Insluiten;
  • Toezicht houden op cliënt. Bijvoorbeeld: bewegingsmelder, uitluisterappraratuur of belmat. 
  • Onderzoek aan kleding of lichaam; 
  • Onderzoek van woon- of verblijfsruimte op middelen die gedrag beïnvloeden en op gevaarlijke voorwerpen; 
  • Controleren op aanwezigheid van middelen die gedrag beïnvloeden;
  • Beperkingen in vrijheid om eigen leven in te richten, waardoor cliënt iets moet doen of nalaten (inclusief gebruik communicatiemiddelen). Bijvoorbeeld verplicht wassen of douchen, geen relatie mogen hebben met medebewoners, of max. 3 koppen koffie per dag.  
  • Beperkingen in recht op ontvangen van bezoek.

Hoe herken je verzet? 

Op het eerste gezicht zijn dit heldere situaties, maar niet iedere vorm van verzet is goed zicht- of merkbaar. Daarom is het zaak dat zorgverleners zich steeds afvragen of er sprake is van verzet, en dus onvrijwillige zorg. Annemarieke Versteeg gaf in de workshop het volgende advies: ‘Onderzoek het verzet en leer de cliënt goed kennen vanuit lichamelijke en cognitieve factoren, levensloop, gewoonten, behoeften etc.met als doel een vorm van zorg te vinden die het beste

Meer informatie

Op de website Dwangindezorg.nl staat de laatste informatie over de nieuwe wet. Op de pagina producten verschijnen nieuwe materialen om de organisatie klaar te stomen voor de nieuwe wet. 
aansluit bij de persoon en zijn of haar gedrag. Ga bij die zoektocht naar de meest optimale vorm van zorg en het eventueel zoeken van de minst ingrijpende vorm van onvrijwillige zorg in gesprek met de cliënt en verwanten, familie en collega’s vanuit verschillende disciplines. Een goede dialoog en afwegingen – naast methodisch en multidisciplinair handelen - zijn essentieel!’

Dilemma’s uit de praktijk

Dilemma’s die tijdens de bijeenkomsten aan de orde kwamen: Hoe herken je nou echt verzet en wanneer is iets onvrijwillige zorg? Hoe gaan we zorgdragen voor een passende, betaalbare en efficiënte inzet van (externe) deskundigheid? Hoe kun je het stappenplan toepassen in een crisissituatie en -opvang? Hoe dragen we zorg voor zinvolle registratie? Oplossingen zijn niet altijd eenvoudig, maar de aanwezigen waren het er wel over eens dat denken vanuit het perspectief van de cliënt en zijn omgeving noodzakelijk zijn om vanuit de gedachte van de nieuwe wet te werken. Aan de intentie om het ‘anders’ te doen ontbreekt het niet; hoe het uitwerkt in de praktijk gaan we met elkaar leren.

In het voorjaar organiseert het ministerie van VWS nog een serie informatiebijeenkomsten. Via de nieuwsbrief van Zorg voor Beter houden we je hierover op de hoogte. 
JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Meer over Vrijheidsbeperking

Vragen over Wet zorg en dwang?

De Wet zorg en dwang gaat op 1 januari 2020 in. Heb je vragen over de nieuwe wet? Of vragen over hoe je als organisatie je hierop moet voorbereiden? Mail je vragen naar de helpdesk van VWS: WvggzWzdWfz@minvws.nl
Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer