Home Nieuws Nieuws 2019 april Ervaringen delen over intimiteit en seksualiteit

Intimiteit en seksualiteit

Voortrekkers willen blijvende aandacht voor seksualiteit // 18/04/2019

Hoe zorg je dat intimiteit en seksualiteit een aandachtspunt blíjft? De borging van beleid in een tijd van veranderende organisaties en zelfsturende teams, is een grote vraag voor de zorgorganisaties die voorop lopen. Zo bleek bij de bijeenkomst in maart van het netwerk Seksualiteit en Intimiteit in het Verpleeghuis in een Lerend netwerk (SIVIL).

Hoe kom je bij de teams binnen? Veel teams zeggen 'we moeten al zoveel'.

Begin bij kennis en kunde, benadrukt Riët Daniël, seksuoloog van de Archipel Zorggroep, een van de organisaties die vooroplopen bij dit onderwerp. Medewerkers weten vaak niet hoe ze over het onderwerp kunnen beginnen, maar ook niet wát ze dan moeten vertellen. ‘Op de eerste plaats moeten medewerkers meer kennis krijgen over seksualiteit van de ouderen, maar ook van andere doelgroepen, zoals jong dementerenden. Daarna is het nodig medewerkers handvatten te geven, handelingsperspectief te bieden, anders blijft het liggen.’

‘Het onderwerp wordt officieel gedragen, er is draagvlak binnen de organisatie’, zegt Daniël. Maar de grote vraag waar het expertteam van Archipel mee worstelt is: hoe kom je bij de teams binnen? Daniël: ‘Veel teams zeggen “we moeten al zoveel”. Het heeft niet de hoogste prioriteit. We kunnen heel veel bedenken maar uiteindelijk hangt het aan mensen.’

'Alsof ik het in mijn eentje doe'

Ingrid van Kempen seksuoloog van Brabantzorg, herkent heel veel in dit verhaal. Van Kempen is al een aantal jaar bezig om overal in de organisatie aandacht te krijgen voor seksualiteit en intimiteit. Inmiddels besteedt ze zelf 20 uur puur aan seksuologie, maar ‘soms voelt het alsof ik er in mijn eentje aan het trekken ben’. Het draagvlak is er wel bij de Raad van Bestuur. ‘Als ik in de media iets heb geroepen, vinden ze het prachtig, dan krijg ik veel positieve opmerkingen. Ik krijg veel ruimte, maar het is zo’n grote organisatie.’ Ook bij Van Kempen is een grote vraag: Hoe zorg je dat bij de ‘zelforganiserende’ teams er blijvende aandacht is?

Seksualiteit maakt deel uit van visie

Anne-Marijke Schakelaar van Viattence, is één van de vier aandachtsvelders voor intimiteit en seksualiteit binnen Viattence. ‘Het grootste dilemma van dit moment is: hoe gaan we borgen van wat bereikt is. Het mag niet aan één persoon hangen.’ Viattence heeft heel wat bereikt, grote en kleine successen: het onderwerp maakt deel uit van de visie die door de hele organisatie wordt gedragen. Inmiddels maken vier bewoners gebruik van seksuele dienstverleners van Flekszorg. Er zijn verschillende themabijeenkomsten geweest, zoals die van vorige week met 20 enthousiaste medewerkers. Schakelaar: ‘Dan krijg je echt geïnteresseerde vragen als: hoe zie je nu wat een bewoner nodig heeft? Mensen vonden fijn om erover te praten, het was een leuke, vrolijke bijeenkomst.’

Niet storen-bordjes

Maar Schakelaar merkt ook dat er weer een nieuwe boost nodig is. ‘We hebben weer andere artsen en psychologen dus dat is een aandachtspunt. We gaan weer aan de gang met de niet-storen-bordjes. Die hebben we wel, maar ze worden niet goed gebruikt. Dat gaan we weer agenderen in woongroepenoverleggen. Dat is meteen ook een manier om aandacht te vragen voor het onderwerp. Je bent nooit klaar met borgen, omdat er iedere keer weer nieuwe mensen zijn.’

Een kwestie van doen

Namens Vilans en Rutgers presenteerde Elsbeth Zielman een aantal ideeën om met het onderwerp aan de gang te gaan: Een infographic, een filmpje, kaartjes met stellingen. Dergelijke materialen zijn allemaal welkom, maar er is ook het besef  dat een gesprek beginnen een kwestie van doen is. Schakelaar: ‘Je moet ook gewoon lef hebben. Sommige medewerkers reageren: “Moet ik dat doen? Hoort dat bij mijn werk? Hoe moet ik dat dan doen?”, zegt Schakelaar. Sommige medewerkers geven aan om geloofsredenen het onderwerp niet aan te roeren.

Gesprek bij een kop koffie

Je mag intimiteit of seksualiteit ook in het tweede of achtste gesprek inbrengen, als je het maar niet vergeet.

Goede filmpjes zijn zeker welkom, vinden de aanwezigen. Filmpjes bijvoorbeeld over heel gewone situaties, zoals twee mensen die bij een kopje koffie de intake doen en die dan dit onderwerp ter sprake brengen, net zoals er ook vragen worden gesteld over dieetwensen of incontinentie. Daarmee wordt duidelijk dat je niet hoeft te wachten op een goede sfeer of een moment waarop het vanzelf ter sprake komt. Van Kempen: ‘Ik hoor vaak: ik ga daar echt niet in het eerste gesprek over beginnen. Dan zeg ik: prima, het mag ook in het tweede of in het achtste, als je het maar niet vergeet.’

Tips

Voor de organisatie

  • Begin met kennis en kunde en heb het dan pas over attitude. Geef een handelingsperspectief aan medewerkers.
  • Borging is een continu proces, er zijn voortdurend personele wisselingen.
  • De kwaliteitsplannen in het kader van het kwaliteitskader Verpleeghuiszorg bieden aanknopingspunten voor dit thema. Dit geldt ook voor initiatieven om meer persoonsgericht te werken of aandacht te hebben voor wonen en welzijn. Met andere woorden: zoek aansluiting bij bestaande kaders, initiatieven en projecten in de organisatie.
  • Richt je ook op de cliëntenraad. Juist zij kan het verschil maken door initiatiefvoorstellen in de organisatie.
Bekijk ook de pagina Aanbevelingen voor organisaties

Voor zorgmedewerkers

  • Maak er een doelgericht gesprek van.
  • Wacht niet op het juiste moment en de juiste sfeer, want dat kan wel nooit komen.
  • Het hoeft niet in het eerste gesprek, het mag ook in het achtste gesprek, maar stel niet uit tot ‘ooit’.
  • Wees je bewust van je eigen normen en waarden.

Voor opleidingen

  • Deel onderling onderwijsprogramma’s en materialen uit, en verken de plekken om deze te delen.
  • Richt je niet alleen op de studenten, maar zorg ook dat de docenten zich in staat voelen om het thema seksualiteit en intimiteit aan de orde te brengen.
  • Van het thema een speerpunt maken, zorgt voor meer structurele aandacht.
JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Meer over Intimiteit en seksualiteit
Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer