Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer

Mondzorg

Evaluatie mondzorg

Voor het evalueren en verbeteren van het ingezette mondzorgbeleid moet binnen 24 uur na opname de mondgezondheid en de zelfredzaamheid van de cliënt in kaart worden gebracht. Dit wordt in het zorgdossier vastgelegd, inclusief de wensen van de cliënt wat betreft de mondzorg. De tandarts stelt daarna binnen 6 weken een mondzorgplan op en aan de hand hiervan vindt er regelmatig een evaluatie van de mondstatus van de cliënt plaats. De frequentie is vastgelegd in het mondzorgplan van de tandarts. In de palliatieve fase of tijdens behandeling met chemo- en/of radiotherapie moet er dagelijks geëvalueerd worden.

Het evalueren van de mondstatus vindt plaats door het uitvoeren van een mondinspectie en het vastleggen van de bevindingen met behulp van een meetinstrument. Men voert de inspectie uit gericht op veranderingen van het mondslijmvlies en speeksel en het aanwezig zijn van bloedingen.

Meetinstrumenten

Er bestaan veel meetinstrumenten die erg van elkaar verschillen. Objectieve veranderingen, subjectieve veranderingen en functionele veranderingen worden door elkaar gebruikt. De meest voorkomende onderdelen zijn: kleur, laesies, oedeem, pijn, het niet kunnen kauwen en slikken.
Als er al wordt gewerkt met een meetinstrument voor de mondstatus: handhaaf dan dit instrument. Als dit nog niet zo is, kies dan een instrument aan de hand van de vier criteria: validiteit, betrouwbaarheid, responsiviteit en hanteerbaarheid. Welk instrument het beste gebruikt kan worden hangt af van de omstandigheden en het doel van het scoren. Heeft de cliënt ook pijn, gebruik dan aanvullend een VAS (Visual Analoge Schaal). Bij een VAS-score geeft de cliënt de pijn aan op een pijnmeetlat.

Potting & Van Achterberg (2004) beschrijven 21 instrumenten voor het scoren van orale mucositis. Daarnaast hebben zij gekeken of de instrumenten aan de vier criteria voldoen. Van de gevonden meetinstrumenten voldoet er één aan de vier kwaliteitseisen van validiteit, betrouwbaarheid, responsiviteit en hanteerbaarheid: de OMI-20. De meeste instrumenten zijn niet goed hanteerbaar. Van de meeste instrumenten is slechts van enkele criteria bekend of ze eraan voldoen.
Bij het bepalen van de hanteerbaarheid dient er gelet te worden op:
• belasting voor de cliënt
• belasting voor de zorgverlener
• aantal en soort hulpmiddelen die nodig zijn voor de meting
• moeilijkheid van zichtbaar maken van het eindresultaat van de meting
• de helderheid van de omschreven onderdelen

In onderstaande tabel staan de 21 instrumenten uit de review op een rij. Achter de instrumenten staat of ze wel of niet voldoen aan de vastgestelde criteria voor meetinstrumenten of dat dit niet bekend/onderzocht is.

 
  Valide Betrouwbaar Respondief Hanteerbaar
Kolbinson (Kolbinson et al., 1988) onbekend onbekend ja nee
Shenep (Shenep et al., 1988) onbekend onbekend onbekend nee
SSM (Walsh et al., 1990) onbekend ja ja nee
Lievens (Lievens et al., 1998) onbekend onbekend onbekend nee
Hickey (Hickey et al., 1982) onbekend onbekend onbekend matig
MS (Spijkervet et al., 1989 ja onbekend onbekend nee
OAG (Eilers et al., 1988) ja ja ja nee
OCAF (Beck, 1990) ja nog in onderzoek onbekend ja
DMS (Donnelly et al., 1992) ja onbekend ja ja
WHO (WHO, 1997) ja onbekend onbekend matig
WCCRN (Dyck, 1991) ja onbekend ja nee
GMR (Bhattathiri, 1994) ja onbekend onbekend nee
OMRS (Schubert et al., 1992) ja ja onbekend nee
McDibbs (Dibble et al., 1996) ja ja onbekend nee
Dim (Tardieu et al., 1996) ja ja onbekend nee
MSS (Uitterhoeve, 1997) ja ja onbekend nee
EM (Ferretti et al., 1987) ja onbekend ja nee
Lieschke (Lieschke et al., 1992) ja onbekend onbekend matig
OMAS (Sonis et al., 1999) ja ja ja nee
OMI-20 (McGuire et al., 2002) ja ja ja ja
Nieweg (Nieweg, 1992) ja ja onbekend nee

Tabel Meetinstrumenten voor het scoren van orale mucositis en de vier criteria waaraan zij dienen te voldoen. Bron: Potting & Van Achterberg, 2004.

De OMAS 99 is ook goed hanteerbaar. Dit instrument scoort op een vergelijkbare manier als de OMI-20. Dit instrument voldoet dus ook aan alle vier de criteria. De OCAF is weer niet hanteerbaar, omdat dit instrument of een artikel over het toepassen ervan heel moeilijk te vinden is.
Er kan geen specifiek instrument worden aanbevolen. Er is meer onderzoek nodig naar welk instrument het beste gebruikt kan worden voor het scoren van (in dit geval) orale mucositis.
Het belangrijkste is dát er wordt gescoord. Welk instrument het beste gebruikt kan worden, hangt af van de omstandigheden en de dagelijkse praktijk van de organisatie.

Bronnen

  • Richtlijn Mondzorg voor zorgafhankelijke cliënten in verpleeghuizen, NVVA (nu Verenso), 2007
  • Landelijke richtlijn Orale mucositis Versie: 1.0, Oncoline, 2007
JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Maria Dolders

mail | meer info

mdolders@verenso.nl

Lees meer

NieuwsMondzorg

Meer nieuws

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven