Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer

Mantelzorg

Wet- en regelgeving voor mantelzorg

Mag een mantelzorger bij zijn naaste insuline spuiten en medicijnen toedienen? Mag een mantelzorger de tillift van het verpleeghuis gebruiken om zijn naaste in bed te helpen? Wie is er dan aansprakelijk? En hoe ga je daarmee om als beroepskracht? Deze en andere vragen over juridische regels bij samenwerking met mantelzorgers komen aan bod in het webinar 'Grenzen verleggen' van experts Cecil Scholten en Anita Peters.

Bekijk het webinar:

https://youtu.be/49a7gjw3HEU

Lees meer over de grenzen van wat wel en niet mag

Gebruik transfer hulpmiddelen door mantelzorgers (pdf)
Voorbehouden handelingen door mantelzorgers (pdf)
Gebruik transfer hulpmiddelen door vrijwilligers (pdf)
Voorbehouden handelingen door vrijwilligers (pdf)

Wet- en regelgeving

Grenzen verkennenWettelijk zijn er geen grenzen aan wat mantelzorgers wel en niet mogen doen in de zorg. Dat geldt voor zorg thuis en in een woonzorgvoorziening. Familie en mantelzorgers worden niet genoemd in wetten die gaan over de zorg. In de wetgeving staat de cliënt centraal. Zo lang die daartoe in staat is, moet de cliënt toestemming geven aan de zorgorganisatie om zorg te verlenen. Indien de cliënt de voorkeur geeft aan zorgverlening door de mantelzorger, dan is dat wettelijk gezien heel goed mogelijk.

Voorbehouden handelingen

De zogenaamde 'voorbehouden handelingen' zijn 'medische handelingen die onaanvaardbare risico's voor de gezondheid van cliënten met zich meebrengen als ze door een ondeskundige worden uitgevoerd'. Ze worden beschreven in de wet BIG. Deze wet is niet van toepassing op mantelzorgers omdat zij niet in de wet genoemd worden. Dat betekent dat een zorgend familielid, net als de cliënt zelf, dit soort handelingen legaal mag uitvoeren omdat zij dat niet beroepsmatig doen. In de praktijk gaat het bijvoorbeeld om insuline spuiten.

Juridische verhoudingen

Voor de wet gaat het er niet direct om of mantelzorgers en familieleden bepaalde handelingen wel of niet mogen uitvoeren, maar wie aansprakelijk is als het mis gaat. Juridisch gezien zijn mantelzorgers zelf verantwoordelijk voor hun handelen en aansprakelijk voor eventuele schade die een cliënt lijdt door hun fouten.

Tussen de zorgorganisatie en de familie van de cliënt bestaat geen formele relatie. De zorgorganisatie is daarom niet verantwoordelijk voor wat de familie doet en evenmin aansprakelijk voor schade die de cliënt lijdt door fouten veroorzaakt door de familie.

Een cliënt kan, zowel binnen als buiten de zorgorganisatie, geholpen worden door familieleden. Bij het stellen van indicaties voor extramurale zorg wordt rekening gehouden met deze hulp. Bij verblijfsindicaties wordt geen rekening gehouden met familieparticipatie. Het staat zowel de cliënt als de familie dus vrij om geen zorg meer te willen ontvangen van de familie of te verlenen, na verhuizing naar een zorgcentrum.

Aansprakelijkheid

Vragen over aansprakelijkheid kunnen er de oorzaak van zijn dat zorgorganisaties een terughoudende opstelling hebben naar werkzaamheden van mantelzorgers. In het bijzonder als een zorgorganisatie meent aansprakelijk te zijn voor alles wat onder het dak van zijn instelling gebeurt. Zo'n vergaande aansprakelijkheid kent het recht echter niet.

Mocht een situatie ontstaan waarin een familielid een fout maakt, dan is hij zelf aansprakelijk voor de schade die daardoor ontstaat. De zorgorganisatie is in dat geval alleen aansprakelijk als hij tekortschiet als toezichthouder.

Er zijn situaties waarin de cliënt en de zorgorganisatie het niet eens worden over de inzet van de familie. Bijvoorbeeld omdat de zorgorganisatie meent dat de kwaliteit van de zorg dan onvoldoende is. In die situatie is het verstandig, dat de zorgorganisatie in het dossier aantekent dat hierover is gesproken met de cliënt. Er wordt opgenomen wat het voorstel van de cliënt en de familie is geweest, wat de zorgorganisatie gedaan heeft om de cliënt te overtuigen en hoe deze de inzet van de familie zal monitoren. Hierdoor is vastgelegd dat de zorgorganisatie aan zijn zorgplicht heeft voldaan.

Veelgestelde vragen wetten en regels

Veelgestelde vragen over grenzen en vrijwilligerswerk in de zorg (pdf)
Veelgestelde vragen over grenzen en mantelzorg (pdf)

Bronnen

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]