Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer

Hygiëne

Humanitas Deventer: de lessen van een MRSA-uitbraak

Middenin de handhygiëneweek die woonzorgcentrum Humanitas Deventer organiseerde voor de medewerkers werd duidelijk dat het huis slachtoffer was van een MRSA-uitbraak. Het belang van het op orde hebben van de basishygiëne werd hiermee op een wrange manier heel duidelijk onderstreept. Humanitas trok lessen uit de uitbraak, maar besloot ook een 'thuis' te blijven voor de bewoners.

Gea SijpkesGea Sijpkes had een duidelijk doel voor ogen toen ze vier jaar geleden aantrad als bestuurder van Humanitas in Deventer: dit moest het meest warme en gezellige verpleeghuis van Deventer worden. 'Tegelijkertijd moest natuurlijk wel de basishygiëne op orde zijn', zegt ze. En dat was een uitdaging in zo’n oud gebouw. Een externe audit bracht duidelijkheid over wat allemaal nodig was, maar maakte ook meteen duidelijk dat het huis wel 'thuis' moest blijven voor de bewoners.

Voldoen aan de HACCP-regels bleek tamelijk eenvoudig te organiseren, maar voor het relatief hoge legionellagevaar - omdat de warm/koud waterleidingen te dicht bij elkaar lagen - was hulp van de verhuurder nodig. Weer een stap gezet. De afspraak om jaarlijks een grote schoonmaak te doen was de volgende. De microvezeldoekjes deden hun intrede en het personeel werd getraind. En zo ging het stapsgewijs verder. De houten spatels in de keuken werden vervangen door plastic, de afvalstromen werden gescheiden. En in de wc’s kwam handalcohol en zeep. 'Maar niet in de wc’s van de bewoners zelf', zegt Sijpkes, 'Die mochten hun lavendelzeepjes houden. En als eens een wond moet worden behandeld dan regelen wij de voorzieningen wel.'

Handhygiëneweek

Alles op orde? In theorie wel. 'Je merkt na verloop van tijd echter dat de aandacht voor een van de meest belangrijke thema’s, , versloft', zegt Sijpkes. Dus werd een handhygiëneweek georganiseerd, met als onderdeel een met de GGD opgezette scholing, die meteen werd geborgd als vast onderdeel van de scholingscarrousel van Humanitas.

Susan Rijks'We wilden het niet alleen maar 'droog' aanpakken met een scholing’, zegt manager woonzorg extramuraal Susan Rijks. "Een deel van onze kracht is dingen leuk te maken voor de medewerkers. Dus organiseerden we een les met de blauwe lamp die laat zien of handen na de handenwasprocedure écht schoon zijn. Ook kwam een spreker vertellen over de energie die je met je handen kunt opwekken en gingen we naar een kinderboerderij om dieren te aaien. Dat bezoek werd gekoppeld aan les over hoe je de handen goed wast en desinfecteert. Verder kreeg iedereen een eigen handcrème en een navulbaar spuitje met desinfectans. Onder het mom van 'vele handen maken licht werk' organiseerden we een wandeltocht met bewoners. En tot slot verzorgde een manicure ieders handen. Zij maakte meteen ook eventuele lange nagels kort.'

Een aanpak die bij het huis past, vult Sijpkes aan. 'Veel effectiever dan medewerkers naar school sturen. We kiezen liever voor een manier die energie geeft en uitnodigt om een volgende stap te zetten. Maar niet vrijblijvend natuurlijk, voor iedereen was duidelijk dat het ging om handhaving van de geleerde aanpak.'

MRSA-uitbraak

Wat bij de start van de handhygiëneweek nog niet bekend was, is dat Humanitas slachtoffer was geworden van een MRSA-uitbraak. 'Dat doet wat met een huis', zegt Rijks. 'Er was wel een protocol, maar we voelden ons overvallen door het grote aanval vragen waarmee de GGD na de verplichte melding kwam. En natuurlijk geeft het onrust onder de bewoners, familieleden en medewerkers.'

Wel kreeg het partnership met de GGD snel vorm, vertelt Sijpkes. 'De informatieoverdracht die je dan krijgt kost enorm veel extra inzet, maar geeft wel snel weer rust. Er zijn echter ook dingen waarop je geen invloed hebt. Het huisdier van een medewerker dat ook besmet blijkt te zijn bijvoorbeeld. Die medewerker kon niet terug keren naar werk totdat ook dat dier weer schoon was. Hoe ga je daarmee om? Voor zulke situaties bestaat geen jurisprudentie. En er is ook geen kennisoverdracht tussen zorgaanbieders onderling.'

Snel stappen zetten

In dit laatste is nu wel verandering gekomen. Het bleek om een MRSA-stam te gaan die in de omgeving van Deventer veelvuldig voorkomt. In de regio wordt nu gewerkt aan informatieoverdracht tussen alle zorgaanbieders. Rijks: 'Nu zat ik ’s avonds nog een brief te schrijven aan familieleden. Die moet je gewoon van internet kunnen plukken, zulke dingen pakken we dus ook op. Je hoort met andere dingen bezig te kunnen zijn. De bron is weliswaar niet te achterhalen, maar we hebben in huis wel de bewoner kunnen achterhalen en de kringen om die persoon heen die ook besmet bleken. Dat was de cruciale eerste stap om het probleem op te lossen.'

En dat is ook tamelijk snel gelukt, vult Sijpkes aan. 'Maar wel tegen hoge kosten. De kweekjes, de extra personele inzet, de rekening van het ziekenhuis, het is zuur geld. Maar het heeft ons wel 'geholpen' om iedereen te doordringen van het belang van een goede basishygiëne.'

Niet te medisch

Tijdens de bestrijding van de uitbraak is de aandacht voor het feit dat het om een verpleeghuis gaat waar mensen wonen niet uit het oog verloren. 'We wilden geen al te medische setting creëren', zegt Sijpkes. 'Om een voorbeeld te geven: we hadden een bewoner van wie we wisten dat ze binnen korte tijd zou overlijden. Bij die persoon hebben we geen kweek afgenomen. Wel hebben we de afspraken in de zorg hierop aangepast. De GGD snapt dat wel, maar het ziekenhuis vindt dat lastig. Het is uiteindelijk onze verantwoordelijkheid. Het is al erg genoeg dat je zo iemand met beschermende kleding moet benaderen.'

Een ander voorbeeld betrof een familielid waarbij was afgesproken dat er geen levensverlengende behandelingen meer toegepast zouden worden bij zijn vader. Sijpkes: 'Die wilde dat we helemaal niets meer deden. Dan moet je toch even uitleggen dat de zaken die je voor de bestrijding van MRSA doet niets met levensverlening te maken hebben, maar vooral met bescherming van iedereen op de locatie.'

Geen RIVM registratie

Humanitas Deventer neemt niet deel aan SNIV van het RIVM."We zijn niet medisch georiënteerd', aldus Sijpkes, 'In dat soort registraties lopen we niet voorop.' Rijks vult aan: 'We steken onze tijd liever in de bewoners en in intern de zaken op orde houden. Dat vergt voortdurende aandacht. We hebben de handhygiëne en de scholing over hoe te handelen bij een uitbraak nu geborgd als verplicht opleidingsonderdeel van het opleidingscanon voor 2017 maar dat is ook echt nodig. Medewerkers hebben altijd wel een steun in de rug nodig om hier scherp op te blijven.'

Overleg binnen ActiZ

Sijpkes is naast bestuurder van Humanitas Deventer ook bestuurder van brancheorganisatie ActiZ. 'Ik zit in de werkgroep antibioticaresistentie en ik heb me tijdens de eerste vergadering verbaasd over hoe weinig kennis er is over dit onderwerp. Daar werd ik eigenlijk wel een beetje door ontmoedigd. In tweede instantie versterkte het mij in mijn opvatting dat ik mij moet concentreren op datgene in huis waar we echt invloed hebben. Daarnaast wil ik goed stilstaan bij de vraag welke gekte aan maatregelen bewoners aankunnen. Altijd zorg én welzijn voor onze bewoners. Dit benadruk ik ook in de overleggen binnen ActiZ. Ik zie beslist dat mijn collega’s ook serieus bezig zijn met het op orde houden van de basishygiëne. Maar ik zie ook dat dit slechts een van de vele agendapunten is op de agenda van verpleeghuisbestuurders.'

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]