Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer

Hygiëne

10 tips voor hygiënisch smartphone- en tabletgebruik

In de zorg worden smartphones en tablets steeds meer gebruikt. Uit een poll van Zorgvoorbeter.nl blijkt dat 77 procent van de verzorgenden en verpleegkundigen vanuit de werkgever verplicht is om onder werktijd een smartphone of tablet te gebruiken. Slechts 10 procent van de organisaties heeft echter richtlijnen voor het hygiënisch smartphone- en tabletgebruik. En dat terwijl de mobiele communicatiemiddelen een bron van micro-organismen vormen die schadelijk kunnen zijn voor de cliënt.

Experts geven hieronder 10 tips voor hygiënisch smartphone- en tabletgebruik. Download het overzicht van de tips (pdf) zodat je ze kunt printen en bespreken met je collega's. 

Resultaten hygiënisch gebruik smartphones tabletsUit de poll die 457 zorgprofessionals invulden blijkt dat 22 procent de smartphone gebruikt zonder er bij na te denken en dat nog eens 28 procent de telefoon soms gebruikt tijdens handelingen tijdens de cliënt zonder handhygiëne toe te passen. Als je daarbij bedenkt dat 22 procent de smartphone of tablet een keer per week reinigt, 18 procent slechts een keer maand en 35 procent helemaal nooit, dan kun je je misschien wel voorstellen dat je met die telefoon een heleboel micro-organismen aan het verplaatsen bent.

Bekijk ook het overzicht van alle resultaten (pdf)

Meer duidelijkheid is nodig

Conny Moons, V&VNVolgens Conny Moons, expert hygiëne op Zorg voor Beter is het belangrijk dat er meer duidelijkheid komt over het hygiënisch gebruik van smartphone en tablet. 'Landelijke richtlijnen zullen er naar alle waarschijnlijkheid niet snel komen, maar we kunnen wel voorzien in tips en handreikingen en daarmee de alertheid bevorderen. Op dit moment wordt het hygiënisch gebruik van smartphones en tablets in maar 19 procent van de teams besproken. Dit zou eigenlijk in elk team moeten gebeuren. Het stellen van kritische vragen – aan elkaar en aan deskundigen – en er over nadenken is een goed begin.'

Tip 1: Ga in je organisatie en team het gesprek met elkaar aan over het hygiënisch gebruik van smartphones en tablets. Zorg voor bewustzijn, stel kritische vragen, spreek af wat jullie veilig en werkbaar vinden en houd je daar dan ook aan.

Ook de branchevereniging voor de thuis BTN is van mening dat teamleden met elkaar het gesprek aan moeten gaan over het hygiënisch gebruik van smartphones en tablets. 'Het uitwisselen van ervaringen hoe hiermee om te gaan en de noodzaak laten zien waarom dit onderwerp belangrijk is, moet onderdeel zijn van dit gesprek’, aldus Suzanne Veen van BTN. ‘Wij denken dat heel veel organisaties en teams op dit moment niet in de gaten hebben wat de gevolgen kunnen zijn of hoe groot het risico is.'

Wat zijn de regels?

De Werkgroep Infectiepreventie adviseert (WIP-richtlijn persoonlijke hygiëne paragraaf 3.7 Mobiele communicatie) verpleegkundigen en verzorgenden om tijdens het werk geen mobiele telefoon of tablet bij zich te dragen, tenzij dit noodzakelijk is voor de werkzaamheden. Een heel duidelijk advies, maar in deze tijd niet meer haalbaar vindt Conny Moons. 'In de thuiszorg en in verpleeghuizen worden smartphones en tablets voor allerlei werkgerelateerde zaken gebruikt. Dat is hartstikke goed, want ze kunnen in het werk ondersteunen.'

Bram Hengeveld, VilansBram Hengeveld - programmamedewerker bij de Vilans KICK-protocollen en wijkverpleegkundige voor Stichting Livio in Enschede - vertelt dat dat zeker in de thuiszorg de telefoon niet meer weg te denken is. 'Aan de ene kant is het gewoon een handig ding. Websites als Apotheek.nl en de app van het farmacotherapeutisch kompas horen wat mij betreft gewoon bij de dagelijkse praktijk. Daarbij heb ik als ik werk altijd bereikbaarheidsdienst.'

Terug naar de richtlijn: bij het gebruik van een smartphone of tablet heeft handhygiëne de grootste prioriteit. Zowel voor als na het gebruiken van een mobiel communicatiemiddel moet je je handen goed reinigen. Volgens de Werkgroep Infectiepreventie kun je het gebruik van een mobiel apparaat tijdens werkzaamheden zien als het beëindigen en opnieuw aangaan van handcontact met de cliënt. In de praktijk zal dit echter niet altijd lukken, het goed schoonmaken is dan extra belangrijk.

Waar moet je op letten?

Tip 2: Neem de telefoon indien mogelijk aan met schone handen. Trek eventuele handschoenen uit voordat je de telefoon beantwoord: je hand is waarschijnlijk schoner dan de handschoen.

Natuurlijk kun je een smartphone of tablet het beste gebruiken met schone handen, maar dit gaat niet altijd op. Daarbij levert smartphone- of tabletgebruik pas een probleem op als dit samen gaat met een handeling die risico op besmetting met zich meebrengt. Een handeling waarna je handhygiëne toe moet passen dus. Dit is bijvoorbeeld het geval als je telefoon gaat tijdens de zorg op bed, een douchebeurt, het opruimen van incontinentiemateriaal of bij isolatieverpleging. Eventuele handschoenen kun je dan het beste uittrekken.

Tip 3: Maak de telefoon schoon nadat je het appartement of de kamer van een cliënt hebt verlaten.

Deskundige infectiepreventie Charlotte Michels-Breukers van CareB4 geeft een voorbeeld. 'Stel dat je een cliënt op bed aan het wassen bent en daarbij geen handschoenen draagt, omdat er geen risico is op contact met mogelijk besmet materiaal zoals urine of ontlasting. Normaal gesproken zou je dan na het aankleden van Charlotte Michels, CareB4de cliënt bij het verlaten van de ruimte handhygiëne toepassen. Dat doe je om te voorkomen dat (resistente) bacteriën die je bij het wassen van de cliënt opgepikt hebt op je handen meereizen naar de volgende cliënt. Als je tijdens het wassen van de cliënt op bed de telefoon hebt opgenomen, is het dus verstandig om ook deze tegelijk met de handhygiëne schoon te maken of desinfecteren. Anders is de handhygiëne voor niets geweest, zodra je bij een volgende cliënt weer de telefoon opneemt en daarna doorgaat met bijvoorbeeld de wasbeurt in de douche.'

Tip 4: Steek een telefoon nooit direct na gebruik terug in je zak. Doe dit pas na het schoonmaken.

Het is vooral heel belangrijk om je bewust te zijn van wat je met je telefoon doet. 'Sommige zorgprofessionals hebben hun telefoon onder een schort zitten', weet deskundige infectiepreventie Carolien Oldenkamp-Berkelaar Carolien Oldenkamp, GRIPvan het adviesbureau GRIP en de Stichting Trainingen Infectie Preventie (STIP). 'Wanneer de telefoon gaat en je deze onder je schort hebt zitten, moet je je schort op zij doen om de telefoon op te nemen. Dit is het eerste besmettingsmoment. Stop je de telefoon na het gesprek weer terug in je zak, dan bestaat de kans dat je jezelf en kleding besmet en dit de rest van de dag met je mee draagt. Het tweede besmettingsmoment. Leg je telefoon daarom opzij voordat je een schort aantrekt, op een zo veilig mogelijke plek. Zorg ook dat je zicht houdt op het scherm.'

Tip 5: Neem geen telefoon of tablet mee als je een cliënt verzorgt waarbij extra infectiemaatregelen van toepassing zijn, zoals bij besmetting met het norovirus, MRSA of BRMO.

Wanneer een cliënt geïsoleerd wordt verpleegd kun je een eventueel mobiel communicatiemiddel het beste buiten de kamer laten. Moet je toch bereikbaar zijn dan kun je je toestel doorzetten naar een toestel dat al op de kamer staat en daar ook blijft tijdens de isolatie. Een laatste optie is het los meenemen (dus niet in je broekzak) van een telefoon of tablet en deze vlak voor het verlaten van de kamer, voor desinfectie van de handen, desinfecteren.

Wat kun je afspreken?

Bovenstaande aandachtspunten zijn op individueel niveau natuurlijk heel belangrijk, maar uiteindelijk gaat het erom dat je als organisatie en team goede afspraken maakt rondom dit thema en deze ook naleeft. Zo heeft Suzan Dorst, praktijkverpleegkundige bij PCSOH, voor haar organisatie een richtlijn opgesteld waarin de acties van alle medewerkers duidelijk worden. Zo wordt van de zorgmedewerkers naast een goede handhygiëne bijvoorbeeld verwacht dat ze dagelijks aan het einde van de dienst bij het terugzetten de smartphone schoonmaken met een microvezeldoek en een desinfecterende spray die bij de receptie te vinden zijn. Daarnaast moet een keer per week het hoesje van de telefoon worden verwijderd en aan de binnenkant worden schoongemaakt. Verder zorgt de receptiemedewerker ervoor dat de microvezeldoek aan het begin en het eind van de receptiedienst wordt vervangen en wordt het oplaadrek van de telefoons wekelijks schoongemaakt. 

Tip 6: Geef aan het einde van je dienst de smartphone of tablet een goede schoonmaak- of desinfectiebeurt.

Tip 7: Maak afspraken over hygiënisch smartphone- en tabletgebruik en leg vast wie waarvoor verantwoordelijk is.

Een ander aandachtspunt is volgens Bram Hengeveld nadenken waarover je een eventuele collega belt, zeker in een periode dat veel zorgverleners druk zijn met zorg. 'Tijdens een bereikbare dienst kunnen alarmeringen bij mij binnen komen. Een telefoontje van een 'privé nummer' kan de zorgcentrale zijn, dus die moet ik opnemen. Ook als ik net helemaal fris en fruitig aan wondzorg wil beginnen. Soms blijkt dan, als ik mijn handschoenen uit doe en de telefoon opneem, dat het telefoongesprek ook via de mail afgehandeld had kunnen worden. Dat gesprek was dan helemaal niet nodig, maar ik moet wel weer handhygiëne toepassen en (nieuwe) handschoenen aan doen voor ik weer verder kan.'

Hoe maak je een smartphone of tablet schoon?

Tip 8: Maak goede afspraken over waarvoor je een collega belt en wat eventueel via een andere weg gecommuniceerd kan worden. Veel organisaties hebben een beschermde communicatie-app. Dan kun je op een later moment reageren.

De meeste smartphones en tablets zijn lastig schoon te maken. Fabrikanten geven ook geen heldere oplossingen voor het reinigen of desinfecteren van de apparatuur. Oldenkamp: 'Eigenlijk geldt voor het reinigen van al die mobiele apparatuur hetzelfde als voor je handen: bij zicht- of voelbaar vuil moet je het schoonmaken en bij kans op besmetting moet je desinfecteren.' Maar hoe doe je dat? 

https://vimeo.com/275574536 

Volgens Michels mag je niet altijd de standaard reinigings- en desinfectiemiddelen gebruiken omdat deze middelen het (scherm van het) toestel kunnen aantasten. 'Ook kun je je telefoon helaas niet zomaar in een bak met vloeistof onder dompelen. Voor het reinigen en/of desinfecteren is het daarom handig om een vooraf geïmpregneerde doek te gebruiken. Deze doek kan een reinigingsmiddel – eventueel gecombineerd met een desinfectans – bevatten.' Carolien Oldenkamp geeft als tip om verschillende doekjes te gebruiken. 'Het kan zijn dat in doekjes iets zit dat de ‘poriën’ van het touchscreen opvult, door te wisselen kan dit probleem voorkomen worden.'

Tip 9: Reinig je smartphone of tablet met een vooraf geïmpregneerde doek of gebruik wisselende schoonmaakdoekjes.

Nog beter is het om je telefoon te beschermen, zodat de telefoon niet zelf hoeft te reinigen. Oldenkamp wijst op beschermfolie: 'Deze is beter bestand tegen desinfectantia en is goedkoper te wisselen dan het scherm zelf.' Een andere mogelijke oplossing die Charlotte Michels aandraagt is het gebruik van een plastic hoesje dat ook wel wordt gebruikt door watersporters. 'Deze hoesjes zijn glad en daarmee makkelijk te reinigen. Je zou ook kunnen denken aan een vergelijkbaar wegwerphoesje om de telefoon, na gebruik kun je die dan simpel weggooien. Helaas zijn hiervoor nog niet veel materialen op de markt, dus voor een passende oplossing zal creativiteit geboden zijn.'

Tip 10: Bescherm je telefoon met folie of een hoesje zodat je niet de telefoon zelf hoeft te reinigen.

Tot slot noemt Michels nog de waterdichte telefoons die op de markt zijn. 'Aanschaf hiervan zal financiële consequenties hebben en daardoor wellicht minder interessant zijn. Als je instelling toch bezig is met plannen voor vervanging, is het een zeker een optie om mee te nemen.'

Aanpak antibioticaresistentie in verpleeghuizen

smartphone zorgmedewerkersHygiënisch handelen en infectiepreventie zijn onderdelen van goede en veilige (verpleeghuis)zorg. Steeds vaker worden zorginstellingen geconfronteerd met cliënten die infecties hebben of drager zijn geworden van BRMO, Bijzonder Resistente Micro-Organismen. Deze infecties zijn moeilijk te behandelen, zeker bij kwetsbare ouderen. Hoog tijd dus voor meer aandacht voor de risico’s van antibioticaresistentie en het verbeteren van de hygiëne.

Ben je werkzaam in of voor een verpleeghuis? En wil je samen met je collega’s antibioticaresistentie aanpakken? Vraag dan het informatiepakket aan van het programma 'Aanpak antibioticaresistentie in verpleeghuizen' of ga direct aan de slag met de verschillende materialen via Resistentiepreventie.nl

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]



Reacties

Hamid 6/5/2018

Beste Conny,
Interessant artikel om het bewustzijn te vergroten in de zorg. Momenteel is er nog 1 effectieve methoden om de smartphone voor 99% te desinfecteren van bacteriën. Dit lees ik helaas nog niet terug in jouw artikel. Wellicht is het interessant om hierover met elkaar in gesprek te gaan. Wij zijn momenteel de enige aanbieder in Nederland en willen graag bijdragen aan een bacterievrije smartphone op de werkvloer.
Ik hoor graag!


Conny Moons 18/9/2017

Beste Connie,
Dank voor je reactie en felicitaties met het resultaat. Ik denk dat veel collega`s geholpen zijn met het lezen van jouw verhaal.
Veel werkplezier!


Connie 18/9/2017

Ik heb voor een examenopdracht een verbeterplan geschreven over dit onderdeel. Daarbij heb ik het onderwerp uitgebreid. Want ook wij gebruiken een smartphone tijdens onze werkzaamheden. Ik heb een presentatie gehouden over hygiënisch gebruik van de smartphone. Maar wat ik mis, is hoe je flipcover van de smartphone schoonmaakt. Op heel het Internet is er geen informatie over te vinden. Omdat wij de smartphone veelzijdig en langdurig moeten gebruiken ( ik gebruik het nu al 4 jaar) wordt er voor de duurzaamheid van het toestel een flipcover of wallet bij geleverd. Deze zijn vaak van leer en hard kunststof. Doordat dat met de tijd gebruikerssporen zijn te bespeuren, is dat een enorme extra bron van bacteriën. Deze cover is niet eenvoudig te reinigen. Voor mijn verbeterplan heb ik de vakgroepen van de organisatie aangeschreven om hierover na te denken. Als voorstel heb ik ingediend dat er beter een screenprotector en een siliconen backcover geleverd kan worden. De screenprotector kan gereinigd worden met een vochtig vezeldoekje en bij beschadiging kan het eenvoudig vernieuwd worden. De backcover van siliconen kan onder de kraan of in een sopje worden schoon gemaakt. Inmiddels heeft de organisatie besloten om in de toekomst andere toestellen aan te schaffen die zelf al een bumper en krasvrij glas heeft en is stof en waterdicht. De telefoontoestellen met hoes zullen in de loop van de tijd vervangen worden door dit nieuwe toestel.
Ik ben natuurlijk erg blij met dit antwoord.


Willie 9/5/2017

Ik werk tijdens mijn bereikbaarheidsdienst, wijkverpleging, met een draadloze bluetooth oortje. Als ik gebeld word hoef ik mijn telefoon niet aan te raken.


Conny Moons 9/5/2017

Beste Henrieta,
Dank voor je reactie. In het artikel staan een aantal tips die je, ook bij thuis opladen van iPad en telefoon, toe kan passen. Zoals tip 6, 9 en 10; zelf schoon maken aan buiten en binnenkant en/of een hoesje dat goed te reinigen is.
Veel succes!


Iris Verberne-Terwel 7/5/2017

Dit geldt al jaren voor de draagbare telefoons ?


Henrieta van der veeke 7/5/2017

Prima dat hier aandacht voor is. Ik vind echter de regels gericht op intramurale zorg. Bijvoorbeeld mbt een receptionist die zorgt voor een schone microvezeldoek. mijn collega's en ik gebruiken een persoonlijke telefoon en IPad, die we thuis bewareneopladen.Hoe gaan we hiermee om?


Charlotte Michels

mail | meer info

info@careb4.nl

Lees meer

NieuwsHygiëne

Meer nieuws

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven