Dementie

Somberheid en depressie bij dementie

Somberheid of depressiviteit komen vaak voor en in alle stadia van dementie. Door de beschadiging aan de hersenen verminderen de vermogens die iemand normaal beschermen tegen somberheid. Daarnaast zorgt dementie ervoor dat een persoon met dementie dingen die heel normaal voor hem of haar zijn, niet meer kan. Soms gaat dit gepaard met frustratie, wat weer kan bijdragen aan sombere of depressieve gevoelens. Wanneer hier sprake van is, is het raadzaam om een (huis)arts in te schakelen.

Bij mensen met dementie komt depressief gedrag regelmatig voor. Hiermee bedoelen we dat symptomen van een depressie aanwezig zijn, zonder dat per se sprake is van een stemmingsstoornis zoals een depressie. Zo’n 40 tot 50 procent van de mensen met dementie vertoont depressief gedrag, zo blijkt uit cijfers van Verenso. Een depressie komt bij ongeveer 10 tot 20 procent van de mensen met dementie voor. De symptomen van depressie en dementie overlappen (zoals apathie en concentratieverlies). Het herkennen van een depressie wordt daardoor lastiger naarmate de dementie vordert. 

Negatieve invloed op functioneren

Een depressie vermindert iemands kwaliteit van leven. Het heeft een negatieve invloed op het functioneren van de persoon met dementie. Depressie kan leiden tot zelfverwaarlozing, de wens om dood te willen of suïcidaliteit. Daarnaast is het ook erg zwaar voor de mensen om de persoon met dementie heen. Voor familie en vrienden bijvoorbeeld, maar het kan ook lastig zijn voor betrokken hulpverleners. Zij kunnen moeite ervaren om een persoon met dementie te stimuleren tot eten en drinken, dagelijkse verzorging, beweging en activiteiten.

Symptomen van somberheid en depressie

Somberheid, depressiviteit en gerelateerde klachten zoals lusteloosheid komen bij alle vormen van dementie voor. En in alle stadia. De volgende symptomen kunnen wijzen op depressieve klachten: 

  • Prikkelbaarheid 
  • Verdrietig
  • Verstoring van eetlust of slaap
  • Terugtrekken of isolatie

Bij frontotemporale dementie zijn somberheid, lusteloosheid of onverschilligheid kenmerkend voor de ziekte. Mensen met deze vorm van dementie ervaren geen gevoel van verdriet, tonen nauwelijks emoties en hebben een lege gezichtsuitdrukking. Hun lusteloosheid lijkt daardoor erg op depressiviteit.

Wat kan ik als zorgverlener doen?

Het is van belang tijdig de signalen van depressie bij dementie te herkennen en hier actie op te ondernemen. Neem de klachten serieus en ga het gesprek aan met de persoon met dementie en hun naasten.

  • Op Dementie.nl vind je een overzicht met tips over hoe om te gaan met somberheid en depressie bij mensen met dementie. Deze tips zijn voor naasten, maar gelden ook zeker voor professionals.
Bij mensen met dementie is het lastiger om een diagnose te stellen omdat zij niet altijd goed kunnen aangeven wat zij ervaren. Er bestaan instrumenten om depressie bij mensen met dementie vast te stellen. 
  • De Neuropsychiatrische Vragenlijst is ontwikkeld om onder andere depressie bij mensen met dementie na te gaan (vragen worden in een interview aan een naaste van de persoon met dementie gesteld).
  • Geriatric Depression scale is een scoringsinstrument om de aanwezigheid van bepaalde kenmerken van depressie te beoordelen.   
  • PDC-dAD is een diagnostische checklist voor mensen met dementie waarmee je bepaalt of de symptomen van een depressie voorkomen.

Een overzicht van algemene screeningsinstrumenten om depressie bij ouderen vast te stellen vind je in het thema Depressie.

Behandeling van somberheid en depressie

Er zijn verschillende manieren om somberheid en depressie te behandelen bij een persoon met dementie. De richtlijn van Verenso (2018) geeft de volgende aanbevelingen:

  • Geef informatie aan mensen met dementie, aan hun naasten en aan de zorgverleners, over depressie en hoe zij hiermee om kunnen gaan.
  • Overweeg behandeling door een psycholoog. Voor depressief gedrag bij mensen met dementie is (mediatieve) cognitieve gedragstherapie mogelijk.
  • Stel bij depressief gedrag bij mensen met dementie een activerend programma op dat aansluit bij de voorkeuren en huidige mogelijkheden van de persoon met dementie. Je kunt hierbij denken aan activiteiten of bewegingsprogramma’s.
  • Gebruik geen antidepressiva of andere psychofarmaca voor depressief gedrag van lichte tot matige ernst bij mensen met dementie. Start met een behandeling zonder medicijnen. 
  • Overweeg alleen bij depressief gedrag in het kader van een ernstige depressie met grote lijdensdruk een behandeling met een antidepressivum. Mocht dit niet werken, overleg dan met een ouderenpsychiater.  

Meer informatie

Meer informatie over de behandeling van somberheid en depressie bij mensen met dementie is te vinden op de website van Verenso

Bronnen

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Tara Koenders

mail | meer info

t.koenders@vilans.nl

Lees meer

Tara Koenders

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer