Zorgvoorbeter.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

www.zorgvoorbeter.nl

Blog: Laat die vaste dagindeling toch eens los

20 maart 2017

Verpleeghuizen zouden veel meer moeten uitgaan van het levensritme van ouderen, op die manier kunnen we veel meer bereiken. Lees het blog van Anne-Mieke Den Ouden. Zij is van oorsprong verpleegkundige en werkt nu als senior-adviseur vrijheidsbeperking bij Vilans.

Anne-Mieke Den OudenDe kwaliteit van langdurige zorg stond in verkiezingstijd hoog op de politieke agenda. Dat is goed, maar de discussie blijft te vaak hangen op het extra geld dat nodig is. Geld is uiteraard belangrijk, maar vooral de verouderde werkprocessen in verpleeghuizen moeten op de schop.

Geen eigen keuzes?

Stel je eens voor. Van hogerhand wordt bepaald dat je elke middag om 5 uur binnen moet zijn – áls je al naar buiten mocht. Rond 5 uur krijg je een maaltijd die je niet zelf hebt gekozen. ’s Avonds kun je televisie kijken, maar de zender wordt door anderen gekozen. Vanaf 7 uur moet je naar bed en gaat het licht uit. Of je een ochtend- of een avondmens bent maakt niet uit. Word je daar boos of onrustig van? Dan krijg je een kalmerend middel.

Een doemscenario? Voor veel ouderen in de langdurende zorg is dit de harde realiteit. Als coach bij Vilans heb ik hier bijna dagelijks mee te maken. Onrust en agressie komen veel voor en de 'oplossingen' liegen er niet om. Ben je opstandig of vertoon je ‘moeilijk’ gedrag? Dan krijg je antipsychotica. Kom je ’s nachts je bed uit? Dan krijg je een bedhek of slaapmedicatie. Als je te vaak opstaat wordt je rolstoel tegen de tafel op de rem gezet of krijg je een gordel, als je je kamer overhoop haalt omdat je iets niet kunt vinden, worden de kasten afgesloten.

In veel verpleeghuizen is dit nog steeds de dagelijkse praktijk, ondanks alle goede bedoelingen. Niet zo verwonderlijk dus dat zorgprofessionals zo vaak vragen hoe ze moeten omgaan met onbegrepen gedrag.

Efficiënt en overzichtelijk

De laatste jaren is er mede door bezuinigingen en een forse toename van de zorgzwaarte ongelooflijk veel veranderd in verpleeghuizen. Bestuurders en medewerkers zijn zich steeds meer bewust van de noodzaak de zorg meer af te stemmen op persoonlijke wensen en behoeften van cliënten en familie. Maar de indeling van de werkprocessen is níet veranderd. Die stamt nog uit een tijd dat de zorgzwaarte in balans was met het aantal aanwezige medewerkers. Die balans is nu ver te zoeken en dat heeft zijn effect op mensen met dementie en andere ingewikkelde zorgvragen.

Efficiëntie viert nog altijd hoogtij. Mensen krijgen op vaste tijden hun medicijnen en hun maaltijden. Op woensdagochtend knutselen, op vrijdagochtend zingen en op zondag krijgen ze een taartje bij de koffie. Overzichtelijk en efficiënt voor medewerkers, voorspelbaar en vaak belastend voor bewoners. Binnen een tijdsbestek van zes uur krijgen zij drie maaltijden voorgeschoteld, inclusief de rondes voor koffie en thee. Deze activiteiten vinden plaats tijdens kantooruren, want in de avond en weekenden neemt het aantal medewerkers af. Na de maaltijd van 5 uur is er niets meer te doen en slaat de verveling toe. Medewerkers beginnen om een uur of 7 al mensen in bed te helpen, want dat is wel zo prettig voor de nachtdienst.

Natuurlijke ritme

Voor oudere mensen is dit een ramp. Ze hebben bijvoorbeeld minder slaap nodig, simpelweg omdat ze minder actief zijn. Als iemand om half 8 op bed ligt, is de kans groot dat hij om 2 uur ’s nachts uitgeslapen is en waarschijnlijk ook trek heeft. Wat doe je zelf in zo’n geval? Precies, opstaan en naar de koelkast lopen. Maar in een verpleeghuis ben je dan een 'dwalende' bewoner en 'onrustig'. De nachtdienst is niet ingericht om deze mensen voldoende aandacht te geven en het inzetten van een slaappil, het plaatsen van bedhekken of deuren van woonkamers en gangen op slot is dan een kleine stap.

Dat mensen moeite hebben met een dagritme dat niet bij ze past, is toch niet zo vreemd en valt zeker niet onder noemer 'probleemgedrag'. Laten we het nu eens omdraaien. Persoonsgerichte zorg is immers het motto, dus waarom gaan we niet uit van hun dagritme? Organiseer eens activiteiten in de late middag, na het middagdutje, en in de avond in plaats van overdag. Ook de avondmaaltijd kan wat later. Mensen hebben dan meer eetlust en hun dag krijgt meer actieve uren.

’s Avonds wassen

En waarom helpen we bewoners niet ’s avonds bij wassen en douchen? Veel bewoners vinden zo’n wasbeurt vermoeiend en slapen daarna veel beter in. Je verdeelt zo de beschikbare medewerkers gelijkmatiger over de dag.

Duur? Dat valt mee. Onregelmatigheidstoeslag geldt pas vanaf 8 uur ’s avonds en tot 10 uur is dat maar 22 procent. Anders organiseren, daar draait het om. Veel zorgaanbieders houden vast aan oude, op ziekenhuiszorg gebaseerde structuren. De dagdienst doet de lichamelijke verzorging, de avonddienst legt de mensen in bed en de nachtdienst bewaart de rust. Dat is jammer. Want als we uitgaan van persoonlijke behoeftes en het natuurlijke levensritme van oudere mensen volgen, kunnen we veel meer bereiken.

Deze blog is als opiniestuk geplaatst in Trouw van woensdag 15 maart.

Lees meer op Zorg voor Beter

Wil je hierop reageren?

Jouw reactie

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen []. Voorbeeld: [www.zorgvoorbeter.nl] of [http://www.zorgvoorbeter.nl]. Velden met een (*) zijn verplicht.

Reacties

  • Mary 26-03-17

    @Verhaar en @Eline,

    Wat erg dat jullie ervaringen met verpleeghuizen zo zijn!! Ik geloof ook dat die huizen er zeker zijn! Maar (lang) niet allemaal! Er zijn ook huizen waar het wel goed gaat! Alleen dat wordt niet breed uitgemeten.

    Waar ik werk scoren we hoog qua cliënttevredenheid. Komen mensen met angst en beven 'binnen' n.a.v. verhalen die ze horen over verpleeghuizen in de media en blijkt de werkelijkheid heel anders te zijn! En ja, daar zouden andere huizen een voorbeeld aan kunnen nemen. En wij moeten niet stoppen met blijven verbeteren, elke dag opnieuw. En daar helpt mijn ervaring als mantelzorger mij ook mee.

    En stel in alles wat je doet als je zorgt voor kwetsbare mensen: hoe zou ikzelf of hoe zou ik mijn geliefden verzorgd willen hebben.... en probeer dat ook te bereiken voor de mensen die aan je zorgen zijn toevertrouwd!

  • Marijke [oud ziekenverzorgende, geen] 22-03-17

    Nou zo erg is het lang niet overal meer, je kunt de zorg ook in een dip praten, in heel veel huizen gaat het er al heel anders aan toe, alleen door gebrek aan handen aan het bed schieten de bewoners er wel wat vaker bij in. Maar daar is veel aan te doen, niet denken dat het allemaal verpleegkundigen moeten zijn, dit kost veel meer dan werken met verschillende niveaus. Door ook niveau 2 in te zetten, zij kunnen heel goed de basiszorg verrichten en samen met de niveau 3 (vig) deze bewoners goede zorg geven, je bent dan al minder geld kwijt en zo kun je meer poppetjes inschakelen. Heel jammer dat deze mensen er allemaal uit moesten. Kwaliteit krijg je niet alleen door hoger geschoolde mensen maar de bewoners met liefde en zorg te benaderen, geef ze aandacht en liefde en de halve zorg is al gedaan.

  • Verhaar [Enschede] 22-03-17

    Arme Mary, wanneer doe je de zonnebril eens af of ontdek je de wereld van de patiënt een keer? Wat in de blog beschreven staat klopt precies. Ik zie dat niet als verpleegkundige of iemand met verpleegkundige ervaring, maar als mantelzorger en ervaringsdeskundige.

    Mijn vrouw is niet dement, ze heeft de pech MS te hebben, hoofd is nog heel goed maar voor de rest kan ze niets meer zelf, zelfs ja of nee knikken gaat al moeilijk. 'S morgens is ze erg fit en soms moet ze gedoucht worden, echter daarna is ze kapot en is praten nog te veel. Als partner ben ik al jaren bezig om voor elkaar te krijgen dat ze 's avonds gedoucht wordt en dan naar bed maar het schijn organisatorisch onmogelijk te zijn. Lijkt me sterk maar ja ik ben maar een domme mantelzorger en ervaringsdeskundige. Verpleegkundigen moeten hoger opgeleid worden maar hebben van deze eenvoudige zaakjes geen kaas gegeten en heb het idee dat u ook onder die verpleegkundigen geschaard kan worden, jammer.

    Verschil met een Demente bewoner en een somatisch bewoners is dat een demente agressief kan worden en met de boel gaat gooien, ja dat is voor de verpleegkundige heel vervelend, maar houd wel in dat u niet goed omgaat met de demente.

    Een somatisch patiënt die nog denken en beetje praten kan houd helaas de mond als er iets is, die spaart het op als de mantelzorger komt en dan wordt alles er uitgekraamd en dat is soms niet mals. Op de vraag waarom het niet aan de EVVer gezegd wordt krijg je als antwoord: "Die meisjes doen echt hun best" en :Ze hebben het al zo druk" Je kunt als mantelzorger/ervaringsdeskundige zeggen wat je wilt, je krijgt nooit gelijk want de bewoner klaagt niet! dus ik en de andere mantelzorgers zijn oude zeuren.

    Kijk eens goed rond en doe je werk niet als een automaat/robot.

  • Eline 21-03-17

    Nou Mary, dan ben je toch echt een uitzondering.

    Ik ga liever vrijwillig de kist in dan ooit in een verpleeghuis terecht te moeten komen.

    Ik heb in diverse verpleeghuizen mee moeten lopen ivm mijn studie en er was er niet een bij waar de bewoners een enigszins menswaardig bestaan hadden.

    De laatste druppel was de (christelijke) insteling waar mijn oma heel kort verblijf heeft gehad waar ze bewoners die niet zelfstandig naar beneden konden komen op 1e kerstdag gewoon vergaten - mensen die de oorlog hadden meegemaakt hadden de hele kerstdag dus niets te eten of te drinken!!

    (ergens anders) Normale, continente bejaarden die alsnog in een luier gehesen worden omdat er niet voldoende personeel is om ze richting het toilet te begeleiden of voldoende mensen om meer dan 1x per etmaal een luier te wisselen zijn geen uitzonderingen --maar men zwijgt... uit schaamte, ellende, angst of gewoon afgestompt. Of omdat er niemand is om in vertrouwen iets tegen te zeggen.....

  • Mary 21-03-17

    Wat een stigmatiserende tekst!

    Waar ik werk hebben bewoners allemaal hun eigen kamer en kijken ze op hun eigen TV wat ze zelf willen zien. Worden er 's avonds en in het weekend activiteiten gedaan of doen de bewoners wat ze zelf willen: bezoek ontvangen, de stad in met scootmobiel, handwerken, wijntje drinken, etc. En de ander vindt het weer heerlijk om vanuit bed TV programma's te kijken of te surfen over het internet.

    Bewoners kunnen eten en drinken wanneer ze willen omdat de faciliteiten hiervoor binnen handbereik zijn.

    Wassen of douchen wil men toch graag 's morgens. Overdag niet fijn als anderen ruiken dat je incontinent bent... En als je veel wil doen, wil je ook vroeg je bed uit! Ook al lag je er laat in...

    Met elkaar werken we keihard om bovenstaande voor onze bewoners mogelijk te maken. En ja, door alle onnodige registratielasten in de langdurige zorg (waaronder die m.b.t. VBM) en door onredelijke vergoedingen ten opzichte van de eisen en verwachtingen mag er zeker een zak geld terug én bij om onze chronisch zieken een waardig leven te geven!

    NB: Blijft erg dat ze door hun ZIEKTE beperkt worden in hun doen en laten en dus hulp nodig hebben....