Zorgvoorbeter.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

www.zorgvoorbeter.nl

Thema: Valpreventie

Cijfers: vallen bij ouderen

De meeste valincidenten doen zich voor bij een nog steeds toenemende groep ouderen, waarbij de incidentie van valpartijen toeneemt met het stijgen van de leeftijd. Vallen is een groot probleem voor de oudere cliënt, met een potentieel slechte uitkomst. Ook professionals in de zorg beschouwen het vallen van ouderen als een lastig, complex en dientengevolge moeilijk aan te pakken probleem. Overigens is dit een onterecht sombere veronderstelling, aangezien bij voldoende kennis preventie en behandeling wel degelijk mogelijk zijn (meten = weten; en weten leidt tot handelen).

Aantal dodelijke valincidenten stijgt

Het aantal 65-plussers dat na een val op de spoedeisende eerste hulp (SEH) belandt, is in tien jaar met 40 procent gestegen zo blijkt uit cijfers van VeiligheidNL. Die stijging is veel sterker dan op grond van de vergrijzing viel te verwachten. Elke dag overlijden gemiddeld negen 65-plussers aan de gevolgen van een val en elke vijf minuten komt een oudere binnen op de SEH na een valongeval. Ten opzichte van 2012 komen in 2016 16 procent meer ouderen op de SEH. Een valongeval in of rondom huis is daar een belangrijke oorzaak van. In 2015 belandden maar liefst 97.400 ouderen op de eerstehulp als gevolg van een val. De stijging is vooral zichtbaar bij thuiswonenden ouderen vanaf 70 jaar. Uit aanvullend onderzoek van VeiligheidNL, blijkt dat bij acht op de tien ouderen die binnenkomen op een SEH na een valongeval, al sprake was van een verhoogd valrisico voorafgaand aan het SEH-bezoek. Gezien de vergrijzing, zal het aantal valongelukken alleen maar toenemen.

Bron: Factsheet Vallen 65 jaar en ouder (pdf, 2016)

Meer valpartijen in de chronische zorg

Uit de Landelijke Prevalentiemeting 2015 blijkt dat zowel in de verpleeghuissector als in de thuiszorg vallen meer voor komt. De meeste vallers vallen éénmaal en ruim minder dan de helft van de valincidenten gaat gepaard met letsel, meestal minder ernstig. In vergelijking met vorig jaar is er in de chronische zorg minder valangst: slechts één op vier vallers. Ook het vermijden van deelname aan activiteiten is gedaald: één op 10 vallers. 
In de thuiszorg zijn de belangrijkste oorzaken van valincidenten lichamelijke gezondheidsproblemen. In de chronische sector zijn dat lichamelijke en psychische gezondheidsproblemen. Bij meer dan 1 op de 3 valincidenten is de oorzaak onbekend. 
Er wordt op alle momenten van de dag gevallen, maar het meest tussen 14.00 en 22.00 uur. De meeste valincidenten gebeuren in de slaapkamer, gevolgd door de woonkamer. De vaakst uitgevoerde activiteit vóór de val was staan of lopen zonder hulpmiddel, gevolgd door staan of lopen met hulpmiddel. Er wordt het minst gevallen vanuit liggende en zittende positie.

Valpreventie

Valpreventie wordt het meest toegepast in de chronische zorg. Alarmering is de meest gebruikte maatregel in de chronische sector. In de thuiszorg is dat het evalueren van hulpmiddelen. Letselpreventieve maatregelen worden zeer weinig toegepast. Beide sectoren gebruiken lage bedden (bijna 10%) en in de chronische zorg wordt botversterking bij 1 op 5 cliënten toegepast.
Wat betreft de kwaliteitsindicatoren scoren beide sectoren goed. Er zou wel meer aan bijscholing gedaan kunnen worden. In de thuiszorg ontbreken vaak valletselpreventieve hulpmiddelen.

Aanbevelingen

Valincidenten zijn voor de individuele cliënt en de maatschappij nog steeds een groot probleem. De gevolgen van vallen zijn voor cliënten en de maatschappij een groot probleem, daarom doet de Landelijke Prevalentiemeting Zorgproblemen 2015 de volgende aanbevelingen:

  1. Valpreventie moet in alle zorgsectoren en op alle niveaus op de agenda blijven staan en ingebed zijn in een adequaat beleid.
    Primaire, secundaire en tertiaire valpreventie moeten zorgvuldig gebeuren, want het afdoen van een valpartij als een ongelukje betekent miskenning van een belangrijk probleem.
  2. Registratie en analyse van valincidenten zijn belangrijk voor het ontwikkelen van een beleid en het identificeren van knelpunten. Door vervolgmetingen ontstaat bovendien een goed verloop van de incidentie van vallen en van het effect van preventieve maatregelen op instellings-, afdelings- en cliëntniveau.
  3. Evaluatie van het valrisico bij opname of intake moet zoveel mogelijk multidisciplinair gebeuren, omdat valincidenten verschillende oorzaken kunnen hebben.
  4. Gekozen maatregelen moeten bij voorkeur deel uitmaken van een multidisciplinair behandelplan inclusief periodieke herhaling van valrisico-evaluatie. Bijscholing vormt daarbij een belangrijk hulpmiddel

Bron: Landelijke Prevalentiemeting Zorgproblemen 2015 (pdf).

Verbeterprojecten

Vallen is ook een groot maatschappelijk probleem. De gezondheidskosten van vallen en valgerelateerde letsels zijn substantieel en direct gerelateerd aan de valfrequentie en de ernst van de letsels. Ook de werklast van de professionals in de zorgsector neemt hierdoor toe. Het is daarmee niet alleen een zorg voor politici en beleidsmakers, maar ook voor de zorgverleners, vanwege een verwachte krimp op de arbeidsmarkt. In het kader van cliëntveiligheid hanteert de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) vallen als een kwaliteitsindicator van geboden zorg. Op initiatief van VWS werden, via het Zorg voor Beter verbeterproject Valpreventie, instellingen in de chronische zorg gedurende een jaar begeleid bij onder andere het ontwikkelen van een adequaat valpreventief beleid, waarbij de Landelijke Prevalentiemeting Zorgproblemen (LPZ) belangrijke input bood. Deze verbeterprojecten hebben aangetoond dat preventie en/of reductie van vallen, recurrent vallen en valgerelateerde letsels mogelijk is.

Metingen valongevallen VeiligheidNL

Hoe vaak vallen ouderen? VeiligheidNL heeft de verschillende cijfers over valincidenten bij ouderen op een rij gezet.

 

Wil je hierop reageren?

Jouw reactie

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen []. Voorbeeld: [www.zorgvoorbeter.nl] of [http://www.zorgvoorbeter.nl]. Velden met een (*) zijn verplicht.