Zorgvoorbeter.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

www.zorgvoorbeter.nl

Thema: Mondzorg

Poetsinstructie

Wat is de juiste manier om het gebit - of kunstgebit - en mondslijmvlies van de cliënt te reinigen? Je vindt hier een toelichting bij de poetsinstructiekaarten. Meer instructiemateriaal staat bij Scholingsmateriaal.

Algemene tips

  • De positie van de cliënt is bij voorkeur zittend. Als dit niet mogelijk is: halfzittend of zijligging om verslikken te voorkomen.
  • Let tijdens de mondverzorging op wondjes en pijn.
  • Verwijder eerst met een gaasje voedselresten of laat de cliënt spoelen met water.
  • Het gaat niet alleen om het poetsen van tanden, kiezen en kunstgebit, maar om de hele mondreiniging (ook de tong en slijmvliezen in de wang)
  • Na het poetsen altijd goed de mond naspoelen met water (eventueel zout water = 1 afgestreken theelepel op een glas lauw water) of NaCl 0,9%.
  • Er is ook een video Mondverzorging voor verzorgenden die bij de poetsinstructiekaarten hoort. Voor onderwijsdoeleinden is deze video via Zorg voor Beter te downloaden.

poetsinstructie ouderenPoetsinstructiekaarten

Hieronder vind je bij iedere poetsinstructiekaart een uitleg. Je kunt alle poetsinstructiekaarten los als pdf downloaden. Als je ze allemaal in één keer wilt printen, download dan hier 10 poetsinstructiekaarten (pdf).

De poetsinstructiekaarten zijn niet meer gratis te verkrijgen, en alleen nog te downloaden

Bovenkaak en onderkaak: Eigen tanden en kiezen

  • Twee keer daags tanden en kiezen poetsen.
  • Houd de wang en lip opzij om te kunnen zien wat je doet.
  • Zet de tandenborstel 1/3 op het tandvlees en 2/3 op de tanden, en maak een kleine draaiende beweging. Let op: niet schrobben want dat is niet fijn voor de cliënt.
  • Een moeilijkere methode is de Bass-methode (zie tekening) waarbij je de tandenborstel onder een hoek van 45 graden op het tandvlees zet en fibrerend naar de tand draait (van 'rose' naar 'wit').De Bassmethode

Tekening: De Bass-methode

  • Poets ook de achterkant van de laatste kies. In de onderkaak gaat dat het beste vanaf de zijkant; in de bovenkaak vanaf de tegenover gelegen kant, ofwel kruislings.
  • Poets eerst bovenkaak en daarna onderkaak.
    • Poets buitenkant kiezen.
    • Poets bovenkant kiezen.
    • Poets binnenkant kiezen.
    • Poets voorkant kiezen.
    • Poets achterkant kiezen.
  • Poets ook tussen de kiezen; dagelijks, maar minstens één keer per week met ragers, tandenstokers of flossdraad.
  • Na gebruik wordt de tandenborstel goed uitgespoeld en met de borstel omhoog bewaard.

Wanneer poetsen met een tandenborstel niet mogelijk is kunnen gazen, gedrenkt in water of fysiologisch zout en goed uitgeknepen, gebruikt worden.

Download Instructiekaart Bovenkaak: Eigen tanden en kiezen (pdf) van TNO.
Download Instructiekaart Onderkaak: Eigen tanden en kiezen (pdf) van TNO.

Bovenkaak en onderkaak: volledig kunstgebit

  • Twee keer daags mond reinigen.
  • Twee keer daags kunstgebit poetsen met water en zeep, poets met een speciale protheseborstel.
  • Houd de wang en lip opzij om te kunnen zien wat je doet.
  • Leg een doek in de wasbak of zorg voor een laagje water om te voorkomen dat als de prothese valt, deze kapot gaat.
  • Eerst bovenkaak en daarna onderkaak.
    • Neem kunstgebit uit de mond.
    • Reinig kaak met nat gaasje.
    • Reinig (alleen bij bovenkaak) gehemelte met nat gaasje.
    • Reinig de slijmvliezen in de wang.
    • Poets kunstgebit buitenkant.
    • Poets kunstgebit binnenkant.
    • ’s nachts kunstgebit in bakje zonder water.

Download Instructiekaart Bovenkaak: volledig kunstgebit (pdf) van TNO.
Download Instructiekaart Onderkaak: volledig kunstgebit (pdf) van TNO.

Bovenkaak en onderkaak: geen (kunst)gebit

  • Twee keer daags mond reinigen.
  • Houd de wang en lip opzij om te kunnen zien wat je doet.
    • Reinig bovenkaak met nat gaasje.
    • Reinig gehemelte met nat gaasje.
    • Reinig onderkaak met nat gaasje.

Download Instructiekaart Bovenkaak: geen (kunst) gebit (pdf) van TNO.
Download Instructiekaart Onderkaak: geen (kunst) gebit (pdf) van TNO.

Bovenkaak en onderkaak: frame of plaatje

  • Twee keer daags tanden en kiezen poetsen.
  • Twee keer daags frame of plaatje reinigen.
  • Houd de wang en lip opzij om te kunnen zien wat je doet.
    • Neem frame of plaatje uit de mond.
    • Poets tanden en kiezen buitenkant.
    • Poets tanden en kiezen bovenkant.
    • Poets tanden en kiezen binnenkant.
    • Poets tanden en kiezen achterkant.
    • Poets plaatje of frame buitenkant.
    • Poets plaatje of frame binnenkant.
    • ’s Nachts frame of plaatje in bakje zonder water

Download Instructiekaart Bovenkaak: frame of plaatje (pdf) van TNO.
Download Instructiekaart Onderkaak: frame of plaatje (pdf) van TNO.

Bovenkaak en onderkaak: overkappingskunstgebit

Wordt ook wel een klikgebit genoemd.

  • Twee keer daags pijlers poetsen.
  • Twee keer daags kunstgebit poetsen met water en vloeibare zeep. Poets met een speciale protheseborstel.
  • Houd de wang en lip opzij om te kunnen zien wat je doet.
    • Neem kunstgebit uit de mond.
    • Poets pijlers in de mond.
    • Raag pijlers in de mond.
    • Reinig de boven- en onderkaak met een nat gaasje.
    • Reinig de slijmvliezen in de wang.
    • Poets kunstgebit buitenkant.
    • Poets kunstgebit binnenkant.
    • ’s Nachts kunstgebit in bakje zonder water.

Download Instructiekaart Bovenkaak: overkappingskunstgebit (pdf) van TNO.
Download Instructiekaart Onderkaak: overkappingskunstgebit (pdf) van TNO.

Poetsinstructie bij weigering

Zowel wilsbekwame als wilsonbekwame cliënten kunnen mondzorg weigeren. Een cliënt kan weigeren om zijn mond te laten verzorgen of weigert de hulp van een specifieke zorgverlener.

Probeer de cliënt op zijn gemak te stellen en hem toch te helpen. Wees alert op pijn in de mond of angst bij de cliënt. Dat kunnen signalen zijn van een slechte mondgezondheid. Als de cliënt blijft weigeren, rapporteer dat dan bij de specialist ouderengeneeskunde, arts, tandarts, mondhygiënist of coördinerend zorgverlener mondzorg.

Meer weten

Het kan soms lastig zijn om bij iemand anders de mond te verzorgen. Helemaal wanneer er weerstand wordt geboden. Op Ivorenkruis.nl staan onder Veelgestelde vragen informatie en tips over het verzorgen van (andermans) tanden.

Bronnen

  • Richtlijn Mondzorg voor zorgafhankelijke cliënten in verpleeghuizen, Bijlage 3A Poetsprotocol, NVVA (nu Verenso), 2007
  • Mondzorg in kaart, TNO (met medewerking van: V&VN, Fonds OGZ, Eric Minnaard, Parel Promotie, Zorg voor Beter), 2008

Wil je hierop reageren?

Jouw reactie

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen []. Voorbeeld: [www.zorgvoorbeter.nl] of [http://www.zorgvoorbeter.nl]. Velden met een (*) zijn verplicht.

Reacties

  • Maria Dolders [mondzorgcoördinator, utrecht] 18-10-16

    Beste Henk,

    Op deze site bij thuiszorg wordt je verwezen naar de website 'De Mond niet vergeten'. Onder de volgende link http://www.demondnietvergeten.nl/alles-voor-een-gezonde-mond/hulpmiddelen-waar-poets-je-mee/ zie je verschillende soorten speciale tandpasta's staan.

    Echter, deze bevatten allen fluoride en bij doorslikken kan dat vervelende effecten hebben.

    Ik raad dan meestal aan om te vragen aan de specialist ouderengeneeskunde (deze arts is werkzaam in een verpleeghuis, maar soms ook in samenwerking met de huisarts in de wijk) of het doorslikken van fluoride ernstig is of niet.

    Mocht het ernstig zijn dan raad ik aan een junior- of kindertandpasta TOT 5 jaar te nemen, omdat hierin minder fluoride is verwerkt. Deze zijn ook in verschillende smaken te krijgen. Zoek dan een smaak die het beste bevalt.

    Met vriendelijke groet, Maria Dolders mondzorgcoördinator

  • Henk [informelezorgverlener, Bartholomeus Gasthuis, Utrecht] 20-09-16

    Verschillende ouderen, met name dementerenden, zijn na het poetsen van de tanden niet meer in staat om hun mond om te spoelen en het spoelsel uit te spugen. Zij slikken het resultaat van het poetsen door. Er schijnt tandpasta te zijn die het dit doorslikken ervan rekening houdt. Daar ben ik naar op zoek. Welke tandpasta beveelt u aan?