Zorgvoorbeter.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

www.zorgvoorbeter.nl

Thema: Dementie

Palliatieve zorg bij dementie

De definitie van palliatieve zorg volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO): Palliatieve zorg is een benadering die de kwaliteit van het leven verbetert van patiënten en hun naasten die te maken hebben met een levensbedreigende aandoening, door het voorkomen en verlichten van lijden, door middel van vroegtijdige signalering en zorgvuldige beoordeling en behandeling van pijn en andere problemen van lichamelijke, psychosociale en spirituele aard.

Palliatieve zorg bij dementie

Dementie is een progressief ziektebeeld, dat wil zeggen dat iemand steeds verder achteruit gaat en steeds meer functies verliest. Het is daardoor onvermijdelijk dat mensen met dementie door - of in ieder geval mét - de dementie, sterven. Het zorgbeleid zal dan ook gericht zijn op een optimaal welbevinden, een aanvaardbare kwaliteit van leven en op het voorkomen of verlichten van symptomen. Met het verschijnen van ‘Palliatieve zorg: richtlijnen voor de praktijk’ (2010)  van het Kankercentrum Nederland (IKNL) is het belang van het gebruik van elementen uit de palliatieve zorg bij dementie helder omschreven: Palliatieve zorg: richtlijnen voor de praktijk (2010) op website van Pallialine.

Feedback van familie kan zorg verbeteren

Achttien verpleeghuizen hebben gewerkt met feedbackinstrumenten, waarbij familie van mensen met dementie om feedback gevraagd werd over de ervaren kwaliteit van de zorg. De input kan gebruikt worden om de kwaliteit van zorg te verbeteren. Binnen palliatieve zorg wordt dit al vaker gedaan, bij dementiezorg is dit nog relatief nieuw. VU medisch centrum onderzocht in 2013 het effect van deze instrumenten.
Lees meer over dit onderzoek in de Flyer Feedback op levenseinde bij dementie (pdf)

Instrumenten en richtlijnen

Er zijn verschillende instrumenten, richtlijnen, notities en handreikingen beschikbaar voor het vormgeven van palliatieve zorg in de praktijk:

Vernieuwd: handreiking palliatieve zorg bij dementie

Palliatieve zorg en dementieDeze handreiking beschrijft hoe de integrale palliatieve zorg voor mensen met dementie kan verbeteren door een verbinding te leggen tussen twee zorgketens. De handreiking biedt verschillende mogelijkheden om binnen de eigen regio aan de slag te gaan en te werken aan betere afstemming, overdracht en samenwerking om de (palliatieve) zorg voor mensen met dementie te verdiepen en te verbeteren. In maart 2015 is de handreiking vernieuwd en interactief gemaakt. De handreiking is aangevuld met de ervaringen en opbrengsten van de vier regio’s die in 2013 gestart zijn met het leggen van deze verbinding: Noord-Limburg, Waardenland, Rotterdam en Utrecht. Ook de opbouw van de handreiking is aangepast. Hij sluit nu beter aan bij vragen uit de praktijk, bevat een stappenplan en bijbehorende acties. Zo kunt u snel achterhalen wat u kunt doen om de verbinding te leggen.

Download de handreiking Zo verbindt u palliatieve zorg en dementie: handreiking voor goede samenwerking (2015, pdf). Een goed voorbeeld van de logische verbinding tussen het netwerk palliatieve zorg en de keten dementie op de Zuid-Hollandse Eilanden is opgenomen op de website van het Integraal Kankercentrum Nederland(IKNL).

Modelrichtlijn hospice voor mensen met dementie

In de 'modelrichtlijn hospice voor mensen met dementie' wordt beschreven wat er nodig is om een persoon met dementie én een levensverwachting van minder dan drie maanden heeft, op een verantwoorde manier op te nemen in een hospice. De richtlijn is bestemd voor hospices die hun zorg willen aanbieden aan gasten met dementie en ondersteuning zoeken hoe zij dit op een verantwoorde manier kunnen doen. Download de richtlijn (pdf).

Notitie palliatieve zorg bij mensen met dementie. Samenwerking tussen dementieconsulenten en casemanagers palliatieve zorg

In deze notitie worden de factoren die een rol spelen in de samenwerking en de samenwerkingswerkwijze die zijn afgesproken tussen beide disciplines beschreven:

  • Wanneer wordt een dementieconsulent en/of een casemaner palliatieve zorg ingezet?
  • Complexe zorg situaties
  • Samenwerking dementieconsulent – casemanager palliatieve zorg

Daarnaast wordt in de doelstelling van de samenwerking tussen de dementieconsulent en de casemanager palliatieve zorg beschreven. Download de notitie (pdf).

Verdiepingsmodule Palliatieve zorg bij mensen met dementie

De verdiepingsmodule ‘Palliatieve zorg bij mensen met dementie’ is ontwikkeld voor verzorgenden en verpleegkundigen die de basisscholing palliatieve zorg hebben gevolgd. In deze module wordt aandacht besteed aan palliatieve zorg bij mensen met dementie. Mensen met dementie vragen om een andere benadering, waardoor de palliatieve zorg voor mensen met dementie soms anders is. Na afloop van deze module beschikt de deelnemer over de kennis van palliatieve zorg bij mensen met dementie. Download de verdiepingsmodule (pdf).

Werkwijze: Vrijwilligersondersteuning in het verzorgings- en verpleeghuis in de laatste levensfase

In deze werkwijze wordt aan de hand van een stappenplan de inzet van vrijwilligers in het verzorgings- of verpleeghuis beschreven. De vrijwilligers worden ingezet via Stichting Thuis Sterven Utrecht (STSU). In de werkwijze worden de taken van de coördinator van STSU, de taken van het afdelingshoofd van de verpleegafdeling en de taken van de vrijwilligers toegelicht. Download de werkwijze (pdf).

Plannen van zorg in laatste levensfase dementie

Het samen plannen van zorg in de laatste levensfase is een onderdeel van advance care planning (ACP). Hierbij anticiperen zorgverleners, de patiënt en de naasten op de gewenste invulling van de zorg. Het is een proces met meerdere besprekingen en evaluaties van zorg en behandelingen. Deze handreiking is in de eerste plaats bedoeld voor behandelend artsen van patiënten met dementie, zoals huisartsen en specialisten ouderengeneeskunde. Maar hij is ook belangrijk voor verpleegkundigen en verzorgenden die bij alle fasen van het plannen van zorg betrokken zijn. Daarbij kan de handreiking van waarde zijn voor casemanagers dementie die thuiswonende patiënten met dementie begeleiden. Download de handreiking Het plannen van zorg in de laatste levensfase bij dementie.

Zorg rond het levenseinde

Familieleden en naasten van mensen met dementie weten vaak niet goed wat hen te wachten staat tijdens het verloop van de ziekte. Ze hebben behoefte aan informatie over complicaties en de mogelijkheden voor palliatieve behandeling. In Canada is een handreiking ontwikkeld met informatie over dementie voor familieleden en naasten, die is vertaald en aangepast aan de Nederlandse situatie. De afdeling Verpleeghuisgeneeskunde van het VUmc heeft deze handreiking onderzocht. Naar aanleiding van deze resultaten heeft het VUmc in 2011 een herziene versie van de brochure Zorg rond het levenseinde (pdf) uitgebracht. Deze publicatie is voor familieleden gratis te downloaden en voor instellingen en andere geïnteresseerden te bestellen in gross verpakkingen op de website van het VUmc.

Film over laatste levensfase

Mensen die niet meer kunnen genezen krijgen palliatieve zorg. Doel van palliatieve zorg is de kwaliteit van leven te behouden tot het einde. Ter voorbereiding op de laatste levensfase met dementie en als aanvulling op de brochure voor familieleden is een film gemaakt. De film  behandelt het gesprek over de gewenste zorg rond het levenseinde. Familieleden van mensen met dementie kunnen de film gratis opvragen. Instellingen en andere geïnteresseerden betalen 5 euro incl. btw en verzendkosten. Bestel de film Voorbereiden op de laatste levensfase met dementie op de website van het VUmc.

Lees meer over dit onderwerp bij het thema Palliatieve zorg op de website van Zorg voor Beter. 

Wil je hierop reageren?

Jouw reactie

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen []. Voorbeeld: [www.zorgvoorbeter.nl] of [http://www.zorgvoorbeter.nl]. Velden met een (*) zijn verplicht.