Zorgvoorbeter.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

www.zorgvoorbeter.nl

Thema: zelfredzaamheid

Mate van zelfredzaamheid bepalen

Er zijn veel handige instrumenten waarmee je kunt bepalen hoe zelfredzaam iemand is. Dit kun je bijvoorbeeld doen bij een intake gesprek met een nieuwe cliënt. De belangrijkste instrumenten zijn:

Zelfredzaamheidsmeter

De zelfredzaamheidsmeter is een korte vragenlijst die de zelfredzaamheid van je cliënt in beeld brengt. De zelfredzaamheidsmeter onderscheidt 10 levensgebieden. Per levensgebied check je of de cliënt zichzelf kan redden en of hij/zij zelf de regie heeft. Je kunt de zelfredzaamheidsmeter met je cliënt bespreken of allebei apart invullen. Het instrument is gemaakt door Vilans. Download de Zelfredzaamheidsmeter (pdf).

Een thuiszorgmedewerker die de zelfredzaamheidsmeter gebruikt heeft, zegt:
‘Ik heb de zelfredzaamheidsmeter door de cliënt laten invullen en zelf ingevuld. We kwamen tot verschillende scores. We hadden toen een goed gesprek over de zelfredzaamheid van mijn cliënt. De cliënt had hierdoor beter inzicht in de eigen situatie. En ik leerde er ook van om anders te kijken.’

Terug naar boven

zelfredzaamheidsradar ouderenZelfredzaamheidsradar nu digitaal

Met de ZelfredzaamheidsRadar breng je de zelfredzaamheid van je cliënt in kaart en bedenk je samen hoe die je kunt verbeteren, met en zonder hulpmiddelen en technologie. Het instrument bestaat uit 15 domeinen, zoals continentie, aankleden, mobiliteit, leervermogen etc. Je loopt de domeinen met je cliënt na en laat de patiënt voor elk domein een cijfer (1 t/m 5) geven. Als de cliënt laag scoort, ga je zoeken naar verbeteringen. Voor elk van de 15 domeinen zijn namelijk hulpmiddelen, vormen van technologie of slimme handigheidjes beschikbaar. Denk bijvoorbeeld aan een wandelstok die niet omvalt, een steunkousaantrekker of andere hulpmiddelen.

De ZelfredzaamheidsRadar staat in digitale vorm op: www.zelfredzaamheidsradar.nl. Je kunt de ZelfredzaamheidsRadar op je PC, tablet of telefoon invullen, opslaan, printen, versturen en invoeren in je dossier. Op deze website staan ook instructiefilmpjes, een gratis e-learning en oefenkaarten met acht casussen (pdf). De ZelfredzaamheidsRadar, gemaakt door LOCOmotion, is ook in papiervorm beschikbaar.  

Terug naar boven

Zelfredzaamheid-matrix

De Zelfredzaamheid-Matrix (ZRM) is een instrument waarmee je op een eenvoudige en volledige manier kunt beoordelen hoe zelfredzaam je cliënt is. Het instrument heeft 13 domeinen, zoals financiën, werk en opleiding,  huisvesting en lichamelijke gezondheid. Elk domein heeft 5 antwoordmogelijkheden: van 1 (acute problematiek) naar 5 (volledige zelfredzaam). Om de Zelfredzaamheid-matrix op een goede manier te gebruiken, is het gewenst dat de gebruikers een training volgen. Het instrument is gemaakt door de GGD Amsterdam in samenwerking met Gemeente Rotterdam. Bekijk de vernieuwde versie (januari 2017). www.zelfredzaamheidmatrix.nl.

Terug naar boven

Monitor voor zelfredzaamheid en participatie

De Monitor voor zelfredzaamheid en participatie (eerder: ZelfredzaamheidsMonitor) is een werkwijze die de zelfredzaamheid van de cliënt in kaart brengt en de ontwikkelingen volgt. Vijf vragen staan centraal:

  • Wat is de vraag van de patiënt?
  • Wat wil de patiënt bereiken?
  • Wat kan de patiënt zelf doen?
  • Wat kan de patiënt met hulp van zijn sociaal netwerk?
  • Wat kan de professional toevoegen?

Deze aanpak ondersteunt het gesprek over zelfredzaamheid en eigen regie tussen cliënt, mantelzorger en zorgverlener. Door de inzet van deze monitor krijgen de betrokkenen inzicht in de bijdrage van de cliënt, zijn netwerk en de professionele ondersteuning. De monitor is van Van Loveren & Partners (voorheen CTOW). Vilans heeft meegewerkt aan de ontwikkeling. Lees meer over de Monitor Zelfredzaamheid op de website van Van Loveren & Partners. 

Terug naar boven

Ecogram

Een ecogram laat in één oogopslag de omvang en de kwaliteit van het sociale netwerk van de bewoner zien. Het gaat hierbij niet alleen om het familienetwerk, maar om alle personen waarmee de client een belangrijke persoonlijke verbinding heeft. Lees meer over het ecogram.

Terug naar boven

Effectenster

Dit instrument is gericht op het in kaart brengen van problemen en benodigde acties. Het instrument is niet vanuit de zorg ingestoken, maar vanuit verschillende doelgroepen (bijvoorbeeld de Ouderen Ster, de Gezin Ster of de Budget Ster). De sterren hebben tussen de zes en acht domeinen. Aan de hand van een aantal vragen ontstaat een figuur in de vorm van een ster. Lees meer op de website effectenster.nl.

Terug naar boven

Sociaal netwerkmethodiek

De Sociaal netwerkmethodiek beoogt onderlinge relaties en wederkerigheid te versterken. Doelen zijn het voorkomen van sociaal isolement en eenzaamheid, en over het bevorderen van onderlinge steun. Een begeleider ondersteunt en motiveert de cliënt om zijn netwerk te vergroten, te versterken en/of bij zijn (probleem)situatie te betrekken door bijvoorbeeld het organiseren van een netwerkberaad. Lees meer over Sociaal netwerkmethodiek.

Terug naar boven

Mantelscan

De MantelScan is een instrument voor professionals in zorg en welzijn om samen met zorgvragers en mantelzorgers een (mantel)zorgnetwerk in kaart te brengen, waarbij aandacht is voor de kracht en risico’s van dat netwerk. De scan biedt visuele hulpmiddelen die helpen bij het structuren van alle informatie over een netwerk. Lees meer over de Mantelscan op website van Movisie of bekijk de video over de Mantelscan.

Lees meer over de mantelscan op de website van het Expertisecentrum Mantelzorg.

Terug naar boven

Overzicht van zes instrumenten

Vilans heeft in de publicatie 'Zo zelfredzaam' een overzicht gemaakt van zes instrumenten om zelfredzaamheid te meten en te monitoren. Dit overzicht biedt stafmedewerkers in de VVT en beleidsmedewerkers van gemeenten en GGD-en handvatten om zelfredzaamheid van cliënten te beschrijven. Het biedt organisaties een houvast om beter te bepalen welk instrument voor hen bruikbaar is. De volgende instrumenten worden vergeleken: 

  • Zelfredzaamheidsmatrix
  • Zelfredzaamheidsmonitor
  • Zelfredzaamheidsradar
  • Zelfredzaamheidsmeter
  • Zelfstandigheidslijst
  • Effecten Ster

Download: Zo zelfredzaam: een overzicht van instrumenten voor het meten van zelfredzaamheid (pdf).

Terug naar boven

Wil je hierop reageren?

Jouw reactie

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen []. Voorbeeld: [www.zorgvoorbeter.nl] of [http://www.zorgvoorbeter.nl]. Velden met een (*) zijn verplicht.

Reacties

  • Geert Klein Breteler [Innovator, Symax, Nijmegen] 23-12-15

    Dag, de zelfredzaamheidsradar is nu gratis online beschikbaar. Alle info daarover leest u op http://www.symax.nl/zelfredzaamheid-eindelijk-online-op-de-radar/

    Vriendelijke groet,

    Geert Klein Breteler

  • jeanny engels [expert zelfmanagement/persoonsgerichte zorg, vilans, utrecht] 28-09-15

    Beste Lisa,

    De monitor is niet vrij beschikbaar. Aan het gebruik van de zelfredzaamheidsmonitor is een training gekoppeld. Als je met de monitor aan de slag wil, kun je hiervoor contact opnemen met Margreet Reitsma (m.reitsma@vilans.nl).

    Hartelijke groet,

    Jeanny Engels

  • Lisa [Verpleegkundige, TSN, Veluwe Zuid] 28-09-15

    Is het ook mogelijk om de zelfredzaamheidsmonitor te downloaden zodat deze te gebruiken is?

  • Jeanny Engels [expert zelfmanagement/persoonsgerichte zorg, Vilans, Utrecht] 17-09-15

    Beste A. van Laarhoven,

    Goed om te lezen dat de Zelfredzaamheidsmatrix je helpt om een goed en volledig beeld met de cliënt te krijgen over zijn situatie, wat daarin allemaal speelt en hoe zelfredzaam de cliënt is. Je weet er ook de juiste discipline aan te koppelen. Dank voor het plaatsen van je positieve ervaring!

    Jeanny Engels

  • A. van laarhoven [verzorgende, zorgkompas, Harlingen] 08-09-15

    Ik gebruik de zelfredzaamheid matrix om een volledig beeld te krijgen van de zelfredzaamheid van de cliënt.

    Tegenwoordig kom je veel cliënten tegen met financiële problemen, dat kan vele lichamelijke en geestelijke klachten geven. Ook het sociale leven is zeer moeizaam als er geen geld is. In de thuiszorg ben je ook veelal de vertrouwenspersoon van de cliënt, omdat je tijdens de zorgverlening een band op bouwt. De matrix is voor mij dan ook het ideale hulpmiddel om een volledig beeld te krijgen van de beperkingen en de oorzaken van die beperkingen. Vanuit dit beeld kun je samen met de cliënt bekijken welke disciplines betrokken kunnen worden bij de zorg, om een goed holisme te bewerkstelligen.

  • Jeanny Engels [expert zelfmanagement/persoonsgerichte zorg, Vilans, Utrecht] 21-06-15

    Beste Elaine,

    Dank voor je vraag. Deze instrumenten zijn ontwikkeld in de ouderenzorg en thuiszorg. Of deze instrumenten zijn toe te passen op mensen met een (licht) verstandelijk beperking is een hele goede vraag. Het is de moeite waard om te onderzoeken in welke mate deze instrumenten van toepassing zijn op deze groep. Dat zouden we moeten verkennen. Ik kan me voorstellen dat de huidige dimensies van het instrument ook een rol spelen bij deze groep. De wijze waarop de vragen worden aangeboden, bepaalt of de juiste antwoorden worden gegeven. We weten nu niet of de huidige vragen voor hen geschikt is. En dan bedoel ik: goed te beantwoorden zijn. We willen wel aan de slag met instrumenten voor zelfredzaamheid voor mensen met een (licht) verstandelijke beperking.

    Hartelijke groet,

    Jeanny Engels

  • Elaine [Student, HRO, Rotterdam] 20-06-15

    Ik vroeg mij af of deze instrumenten ook te gebruiken zijn bij mensen met een (licht) verstandelijk beperking?

    Kun je deze instrumenten op hen toepassen?

    Alvast bedankt,

    E. Zwaan