Zorgvoorbeter.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

www.zorgvoorbeter.nl

Thema: Vrijheidsbeperking

Vrijheidsbeperking signaleren

Cliënten in de zorg kunnen helaas niet altijd zelf keuzes maken. Als je belevingsgericht werkt, doe je wel zoveel mogelijk je best om te achterhalen wat een cliënt zou willen. Toch zijn cliënten op veel vlakken min of meer beperkt in hun keuzevrijheid. Het zelf bepalen en het zelf kiezen door cliënten worden regelmatig beperkt om de veiligheid te vergroten.

Wees bewust van vrijheidsbeperking

Wees je ervan bewust dat je regelmatig cliënten beperkt in hun vrijheid. Bijvoorbeeld door een rolstoel op de rem te zetten of zonder het te vragen een boterham met kaas te smeren, omdat de cliënt toch meestal kaas wil. Het is niet altijd even duidelijk of iets vrijheidsbeperking is of niet. Dit kan afhankelijk zijn van de situatie, de reden waarom de maatregel wordt toegepast en hoe de cliënt de maatregel ervaart.

Voorbeeld 1. Tafelblad op de rolstoel

Mevrouw Badhoe heeft een CVA gehad en is daardoor halfzijdig verlamd. Zij heeft een tafelblad op haar rolstoel omdat dit haar comfort biedt. Ze heeft hier steun aan en is zelfstandiger. Er is dus geen sprake van beperking van de vrijheid. Meneer Kaufman heeft ook een blad op zijn rolstoel, maar met een hele andere reden. Hij kan nog lopen, maar wel moeizaam. Er is een risico dat meneer valt en de verzorging kan hem niet constant in de gaten houden. Daarom zit meneer regelmatig in zijn rolstoel met het blad ervoor om te voorkomen dat hij gaat lopen en valt. In dit geval is er wél sprake van een vrijheidsbeperking.

Voorbeeld 2. Bedhekken

Bedhekken beperken in principe de bewegingsvrijheid van de cliënt, want deze kan niet zomaar uit bed stappen. Echter sommige cliënten vinden het fijn als de bedhekken omhoog zijn, want dat voelt veiliger. Ze zijn gewend om in een groot tweepersoonsbed te slapen en zijn bang dat ze uit  bed vallen. Of ze vinden het prettig om zich op te trekken aan het bedhek. Als de cliënt zelf vraagt of het bedhek omhoog mag is er geen sprake van vrijheidsbeperking.
Let op: Het is wel belangrijk om goed door te vragen en te zoeken naar de beste oplossing. Er zijn bijvoorbeeld ook bedhekken die slechts het halve bed beslaan. Deze bieden de bescherming en het comfort én de cliënt kan uit bed komen zonder over het bedhek te hoeven klimmen.

Signaleren van verzet tegen vrijheidsbeperking

Niet alle cliënten kunnen zeggen of ze iets wel of niet willen. Daarom is het belangrijk dat je doorhebt wanneer iemand zich verzet tegen een maatregel. Ook al lijken de maatregelen die je neemt klein of onschuldig. Elk mens reageert op zijn eigen manier op situaties die hij niet prettig vindt. Dat is afhankelijk van zijn persoonlijkheid, culturele achtergrond, levensgeschiedenis en lichamelijke of psychologische gesteldheid.

Er is sprake van verzet als iemand met woorden, gebaren en/of door gedragsverandering aangeeft dat hij bezwaar heeft tegen de situatie waarin hij terecht is gekomen. Cliënten met dementie uiten verzet vaak op een non-verbale manier door uitingen van pijn, jammeren of kreunen, aanspannen van spieren, verkramping, slaan en schoppen of wegduwen. Dit is voor de cliënt vaak de enige manier om duidelijk te maken dat ze het ergens niet mee eens zijn.

Als zorgmedewerker kun je hier pas goed op reageren als je weet en begrijpt waar het verzet vandaan komt. Let daarom goed op verzet of moeilijk gedrag, dat je waarneemt tijdens het verzorgen of begeleiden van de cliënt. Verzet of moeilijk hanteerbaar gedrag kan onder andere voortkomen uit:

  • de lichamelijke of psychische conditie van de cliënt
    De cliënt heeft bijvoorbeeld pijn en kan dit niet uiten en de zorgmedewerker ziet of herkent de signalen niet. Of de cliënt begrijpt niet wat de zorgmedewerker bedoeld.
  • medicijngebruik
    Dit kan leiden tot (toenemende) verwardheid of apathie.
  • de omgeving
    De cliënt kan zich beperkt voelen door obstakels in zijn omgeving, of omdat hij de omgeving niet herkent. Daarnaast kan een cliënt erg onrustig worden van alle geluiden in de omgeving.
  • de verzorgende handeling.
    Een medische handeling of een ‘vreemde’ die helpt bij het uitkleden kan voor cliënten beangstigend zijn. Soms gaat een cliënt hier tegen in verzet.
  • de bejegening
    De cliënt is afhankelijk van de zorgmedewerker en de manier waarop die hem tegemoet treedt. Een gehaaste of te directe benadering kan de cliënt als bedreigend ervaren.

Leg deze signalen vast en bespreek ze met de cliënt, collega's, familie van de cliënt en personen uit andere disciplines.

Bron

Werkboek Leven in vrijheid, werken aan vrijheid, Sting, 2008

Wil je hierop reageren?

Jouw reactie

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen []. Voorbeeld: [www.zorgvoorbeter.nl] of [http://www.zorgvoorbeter.nl]. Velden met een (*) zijn verplicht.

Reacties

  • Erna 14-01-14

    Werk in de thuiszorg en verzorgen een mevrouw van 98 die steeds op het randje van het bed ligt en er met dekbed en al uitviel gelukkig zacht.

    Voorheen had mw bedbeschermers maar nu ze een hoog en laag bed heeft zijn die standaard met bedhekken. De bedbeschermer die ze eerst had kan hier niet meer op.