Zorgvoorbeter.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

www.zorgvoorbeter.nl

Thema: Medicatieveiligheid

Toedienlijst en medicatieoverzicht

Voor het vastleggen van gegevens over de medicatie (= toedienregistratie) zijn het actueel medicatieoverzicht (AMO) en een toedienlijst belangrijke documenten. Maak nooit zelf lijstjes, de apotheker levert ze aan. Het overschrijven van medicijngegevens is erg foutgevoelig.

Daar waar de arts en apotheker verantwoordelijk zijn voor het opstellen en bijhouden van het medicatieoverzicht, zijn degene die binnen een zorgorganisatie medicijnen toedienen, verantwoordelijk voor het goed bijhouden van de toedieningsregistratie op de toedienlijst. In de richtlijn ‘Overdracht van medicatiegegevens’ zijn de verschillende overzichten en lijsten gedefinieerd.

Medicatieoverzicht

Het medicatieoverzicht van een cliënt is een overzicht van alle medicijnen die de cliënt gebruikt, dus ook:

  • injecties en zalven 
  • ‘zo nodig’ medicijnen 
  • zelfzorgmiddelen, medicijnen die de cliënt zelf koopt bij de drogist
  • homeopathische middelen 
  • voedingssupplementen

Het medicatieoverzicht wordt door de apotheker aan de cliënt verstrekt samen met de medicijnen. Als er veranderingen zijn in het medicijngebruik maakt de apotheker een nieuw overzicht.

Toedienlijst

Wanneer de cliënt de medicijnen niet in eigen beheer heeft en bij de toediening ondersteuning nodig heeft, verstrekt de apotheker naast een medicatieoverzicht ook een toedienlijst  voor de toedienregistratie. De apotheker levert de (actuele) toedienlijst tegelijktijdig met de (gewijzigde) medicatie.

De volgende gegevens vind je op de toedienlijst:

  • naam van de cliënt
  • voorschrijvend arts
  • naam van elk geneesmiddel in hoofdletters
  • bij merkgeneesmiddelen ook vermelding van stofnaam
  • duidelijke vermelding van sterkte en dosering
  • vermelding dag en tijdstip van inname
  • korte beschrijving van de indicatie voor het medicijn (bijvoorbeeld ‘slaapmiddel’)
  • ruimte voor het aftekenen van elke toediening (tijd, toediener, paraaf en bijzonderheden)
  • Duidelijke toedieningsvoorschriften en specifieke instructies (bijvoorbeeld “innemen op nuchtere maag: een half uur voor of 2 uur na het eten)
  • een omschrijving van het uiterlijk van het geneesmiddel en bij voorkeur een afbeelding
  • startdatum en einddatum van het medicijngebruik

De toedienlijst moet duidelijk zijn met helder taalgebruik, zonder afkortingen. Wanneer geneesmiddelen qua naam veel op elkaar lijken of bijna gelijk klinken (bijvoorbeeld hydroxyzine en hydralazine) is het belangrijk dat de verschillen tussen deze namen op de toedienlijst duidelijk zijn.

Innameschema bij eigen beheer door cliënt

Bij zelfstandig beheer en gebruik van de medicatie door de cliënt geeft de apotheek de cliënt tegelijk met de medicatie het innameschema mee. Op het inname schema staan de medicijnen en de gebruiksinstructie vermeld.

Wil je hierop reageren?

Jouw reactie

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen []. Voorbeeld: [www.zorgvoorbeter.nl] of [http://www.zorgvoorbeter.nl]. Velden met een (*) zijn verplicht.

Reacties

  • Gerda van Brummelen [adviseur, V&VN, Utrecht] 21-06-16

    Beste Tony,

    in het document de veilige principes (staat op deze site) staan de afspraken die zijn gemaakt tussen artsen (voorschrijver) apothekers (verstrekkers) en zorgaanbieders (zorgmedewerkers) over de taken en verantwoordelijkheid t.a.v. medicatie.

    oogpunt is dat dit alles veilig en verantwoord voor iedereen moet gebeuren.

    daarbij is veiligheid voor de cliënten en voor zorgmedewerkers erg belangrijk.

    het baxter systeem is een middel om te voorkomen dat medewerkers heel veel te maken hebben met losse medicatie, zelf moeten uitzetten enz.

    de afspraak is toen gemaakt dat de apotheker verantwoordelijk is voor het uitzetten van de medicatie en dat de zorgmedewerker dan verantwoordelijk is voor controle en toediening.

    Uit onderzoek blijkt dat dmv het baxtersysteem er veel minder medicatiefouten worden gemaakt en dat is veiliger voor de cliënten.

    de afspraak is nu dat zorgmedewerkers geen medicatie mogen uitzetten en/of toedienen die niet in een baxterrol zit.

    Ik begrijp dat het voor u heel vervelend is dat er hogere kosten zijn verbonden aan dit systeem.

    Misschien dat er toch ook een internet apotheek te vinden is die de supplementen voordeliger kan leveren in een medicijnrol. google "medicijnrol" en "online"

    Soms kunt u voor advies terecht bij u zorgverzekeraar welke apotheek dit zou kunnen leveren.

  • Gerda van Brummelen [adviseur, V&VN, Utrecht] 21-06-16

    Beste Margriet,

    Als een organisatie zorgmedewerkers taken geeft m.b.t medicatie daar is er een een indicatie voor het aanreiken/toedienen van medicatie. in dat geval hoort de apotheker een toedienlijst te verstrekken (zie afspraken Veilige Principes). Ook als dit medicatie is die niet in een baxterrol zit, bij insuline krijg je ws wel een lijst. terwijl dit ook niet in de baxter kan.

    Het is verstandig de persoon die verantwoordelijk is in de organisatie voor de farmaceutische zorg in gesprek te laten gaan met de apotheker.

    alternatief is ook altijd een andere apotheker vragen (marktwerking)

  • Tony Slaman-Kuip [dochter van een moeder die de ziekte van Alzheimer heeft, mijn moeder woont in een kleinschalig woonzorgcentrum, Wervershoof] 31-05-16

    Mijn moeder is alternatief ingesteld en slikt bijna geen medicijnen (alleen een maagbeschermer nadat ze na een ongevraagde griepinjectie een maagbloeding kreeg) Ze slikt al jaren voedingssupplementen en woont sinds twee en een half jaar in een woonzorgcentrum.Tot voor kort werd dit toegediend door de verzorgenden (vitamine supplementen, visolie en geriaforce). Onlangs kregen we bericht dat ze dit niet meer mochten toedienen, mits de huisarts ze voorschrijft en het via de apotheek besteld wordt. De huisarts heeft ze inmiddels voorgeschreven en het is bij de apotheek besteld. Alleen zijn de supplementen nu veel duurder dan toen wij ze bij de drogist kochten. Mijn vraag: waarom moet dit per sé bij de apotheek besteld worden; wie bepaalt dit en wie keurt dit goed. Is hier een officieel document van en waar kan ik dit vinden. Moet een toedienlijst juist door een apotheek opgesteld worden, ook als het om supplementen gaat? Graag uw reactie.

    Met vriendelijke groet,

    Tony Slaman-Kuip

  • Margriet Ursem [Verpleegkundige 4 in de wijk, Buurtzorg, Haarlem/schalkwijk] 24-05-16

    Onlangs, cliente welke orale medicatie in eigen beheer, wij komen om oogzalf en oogdruppels aan te brengen ivm gordelroos in het gelaat.

    De apotheek van mw verzocht om een afteken/toedienlijst. Dit wordt door de apotheek niet verstrekt, daar mw. Geen baxterrol in gebruik heeft,dus een atkenlijst kunnen zij niet! Leveren.wel een overzicht huidige medicatie. Daar blijft het bij.

    Mijn vraag hoe kom ik dan aan een aftekenlijst?

  • Gerda van Brummelen 13-10-14

    Op de toedienlijst horen twee vakjes te staan daar waar dubbel controle vereist is.

    Als dit niet zo is dan moet je deze vraag voorleggen aan de apotheker die verantwoordelijk is voor de toedienlijst. zie ook de afspraken in de veilige Principes.

  • Lidwien [Vpk, Thuiszorg] 05-10-14

    Bij medicatie via infuus of injectie is dubbelcheck nodig. Daar is vaak geen ruimte voor op toedienlijst.

  • Francisca Hardeman [Vilans] 28-07-14

    Dag Jenneke,

    Dit komt uit de 'Veilige Principes in de medicatieketen'. Deze vind je onder het kopje richtlijnen. Bij de onderdeel voor de zorgmedewerker in stap 5 staat beschreven dat je per medicijn moet aftekenen.

    Mvg Francisca.

  • Jenneke [Verpleegkundige] 17-07-14

    "Medicijnen in het zakje: teken per medicijn per tijdstip af na toediening"".

    Waar vind ik dit terug? Op de site van de IGZ kan hier geen informatie over vinden.

  • Francisca Hardeman 12-03-14

    Beste Bouma,

    Aftekenen doe je op de 'toedienlijst', je tekent dus af dat je de medicatie zoals die vermeld staat op deze lijst hebt toegediend/gegeven. Ik snap niet zo goed waarom de bewoner zelf de medicatie uit de box haalt en op tafel legt, terwijl jullie het uiteindelijk geven. Lijkt me foutgevoelig. Ik zou op het moment van toedienen de medicatie uit de box halen.

    Is dit antwoord op je vraag?

  • bouma 07-03-14

    als een bewoner zelfstandig de medicatie uit baxterbox haalt en ligt het vor de hele dag op zijn tafel, en wij dit later gaan controleren moeten wij als verzorging dit dan aftekenen/ zo heeft de evv het wel in woon=leef=plan geschreven,

    ik dacht zelf altijd de gene die het pakt, deelt is verantwoordelijk en die tekent af wat hij heeft gegeven

    wie weet hier iets van?

  • Geertje de Boer 26-02-14

    Als er veranderingen zijn in het medicijngebruik maakt de apotheker een nieuw overzicht. (zie artikel).

    Wat als er in korte tijd medicatie word gewijzigd? Start oordruppels eerst rechts en later links? De apotheek wordt hier niet blij van.

    Het valt me op in de thuiszorg dat apotheken niet hetzelfde nastreven qua toedienlijst. Je hebt ook met verschillende apothekers te maken. Het blijft lastig om de juiste lijsten te krijgen en voor meerdere weken.

    Mvg

    Geertje de Boer

  • Marijke Wigboldus 15-03-13

    Reactie aan Truus Boerema

    Beste Truus,

    Ik merk in de praktijk dat organisaties hier verschillend mee omgaan. Het ligt ook aan de afspraken die er hierover zijn vastgelegd. Ik denk dat het duidelijk moet zijn op de lijst wáár precies voor afgetekend is, in principe teken je voor toedienen. Maar ik vind jullie oplossing een goede. Zo is het duidelijk dat het klaargelegd is. Wat je nog wel mist is dat je niet weet wie het klaargelegd heeft. Misschien kan je met de apotheker afspreken dat er 2 kolommen komen, één voor aftekenen, één voor klaarleggen? Zo niet, dan zou ik er voor kiezen om de k + een paraaf te zetten en duidelijk in de procedure vast te leggen wat dit betekent.

    Hoop dat je hiermee geholpen bent.

    Groet,

    Marijke Wigboldus

  • Truus Boerema 14-03-13

    Wat doe je met aftekenen als je de madopar uit baxter klaar legt op schoteltje / zet wekker zodat dhr. deze in kan nemen.

    Wie zet de paraaf diegene die ze klaar legt of diegene die later op de dag komt?

    Wij zetten nu namelijk een k=klaar gelegt op toedieningslijst. Er komt dan geen paraaf.

    Graag hoor ik.