Zorgvoorbeter.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

www.zorgvoorbeter.nl

Thema: Medicatieveiligheid

Wat is medicatieveiligheid?

Medicatieveiligheid is het zo min mogelijk fouten maken met medicijnen. Wees altijd alert! Je kunt als zorgmedewerker fouten met medicijnen voorkomen! Dit filmpje van Zorg voor Beter laat zien dat zorgmedewerkers een belangrijke rol spelen in het signaleren van fouten met medicijnen, soms zijn die eerder in het medicatieproces gemaakt.

Als je dit animatiefilmpje in het onderwijs (zonder internetverbinding) wilt gebruiken, kun je het ook gratis downloaden: zie scholing.

Wat is werken aan medicatieveiligheid?

Werken aan medicatieveiligheid is zorgen dat er zo min mogelijk fouten worden gemaakt met medicatie van cliënten. Het uiteindelijke doel is:

  • Medicijnen ouderende juiste cliënt
  • krijgt het juiste medicijn 
  • op de juiste tijd 
  • in de juiste hoeveelheid en dosering 
  • en op de juiste wijze toegediend

Medicatieveiligheid gaat over alle activiteiten die zijn gericht op de juiste voorschrijving, aflevering en het juiste gebruik van geneesmiddelen. Een medicatiefout is elke fout in het proces van voorschrijven, ter hand stellen/afleveren, opslag/beheer, gereedmaken, toedienen/registreren en evalueren, ongeacht of er schade is opgetreden.

Oorzaken van medicijnfouten

Veelvoorkomende oorzaken van medicatiefouten:

  • Geen duidelijke toedienlijst: niet weten wat te moeten geven.
  • Zelf maken van een medicijnlijstje: de gegevens zijn niet goed overgenomen.
  • Storingen tijdens het werken met medicatie: onvoldoende aandacht bij de voorbereidingen en het toedienen van de medicijnen.
  • Geen duidelijke afspraken in het zorgleefplan: voor de toediener is niet duidelijk waar hij/zij verantwoordelijk voor is.
  • Geen goede toedienregistratie: er is niet afgetekend, dus is het niet duidelijk of de cliënt medicatie heeft gekregen.
  • De instructie is niet duidelijk: toediener weet niet waarop te letten.
  • Geen kennisgenomen van de bijsluiter: toediener weet niet wat hij/zij geeft.
  • Geen volledig ingevuld uitvoeringsverzoek bij injecties: er zijn onvoldoende gegevens om verantwoord te handelen.

Bron

Veilige Principes in de medicatieketen 2012/2016 (pdf)

Wil je hierop reageren?

Jouw reactie

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen []. Voorbeeld: [www.zorgvoorbeter.nl] of [http://www.zorgvoorbeter.nl]. Velden met een (*) zijn verplicht.

Reacties

  • Gerda van Brummelen [adviseur, V&VN, Utrecht] 28-06-17

    In dit geval is de voorschrijver van de medicatie degene waar de zorgaanbieder mee in gesprek moet samen met cliënt en/of mantelzorger. De vraag is wie er vanuit de organisatie dit gesprek moet voeren, mij lijkt niet de uitvoerende verzorgende of verpleegkundige.

    Jullie doen het prima je observeert dat er iets niet goed gaat en geeft dit hopelijk aan, maar de besluiten rondom de oplossing moeten op een andere plaats worden genomen.

    Ik begrijp dat jullie hier iets aan willen doen en dat doe je ook door het probleem aan te kaarten en de verantwoordelijkheid bij de juiste personen neer te leggen. Lijkt mij ook dat er dan naar indicatie enz moet worden gekeken, maar ga zeker niet zelf creatief naar oplossingen zoeken.

    Ik hoop jullie hiermee verder te hebben geholpen.

  • Irma Heidstra [verpleegkundige] 28-06-17

    Mag je medicatie tegen de wil van de (verwarde) patiënt afsluiten of meenemen, zodat de cliënt er niet bij kan? Cliënt gooit waarschijnlijk zijn medicatie weg. Wie is er verantwoordelijk in deze situatie? Betreft situatie in de thuiszorg.

  • Gerda van Brummelen [adviseur, V&VN, Utrecht] 22-02-17

    Het klopt dat als de cliënt zelf de dubbel controle kan doen dit ook mag.

    Let er wel op als je werkt met dubbel controle via de telefoon dat dit via een beveiligd systeem gaat. Mag niet met een privé telefoon.

  • Sonja Baladien [verzorgende, Sunflower Care, Rotterdam] 30-01-17

    Indien bepaalde medicatie een dubbele check nodig hebben,kun je een foto van de medicatie( bijv.bij anti stollingsmiddelen) maken en naar je dienst doende college sturen.

    Ik zet de medicatie en de aftekenlijst waarop de dosering voor die dag staat beschreven, naast elkaar en stuur de foto door naar collega.

    indien de zorgvrager dit zelf kan controleren,en dat het de afgesproken afspraak is met de trombose verpleegkundige dan ,is dat natuurlijk voldoende.

    Hoop dat je wat heb aan deze oplossing

    Sonja

  • Gerda van Brummelen [adviseur, V&VN, Utrecht] 01-11-16

    in de veilige principes staan de verschillende lagen van verantwoordelijkheid, is ook verbonden aan zorgorganisatie.

    in verpleeghuis is de organisatie verantwoordelijk voor beheer.

    Thuis in principe de cliënt en daar tussen in bevinden zich veel tussenvormen.

    volgens mij moet je ook dit onderdeel m.b.v. de BEM kunnen scoren.

    Als je client de medicatie in eigen beheer heeft dan is deze ook zelf verantwoordelijk voor de opslag, onduidelijkheid is of jullie situatie als thuis of als zorginsteling wordt aangemerkt.

    Dus belangrijk bij deze vraag is wie welke verantwoordelijkheid heeft, dit staat uitgebreid omschreven in het document De Veilige Principes en het addendum wat net verschenen is, zie bijlage

    In de thuissituatie is de cliënt in principe zelf verantwoordelijk voor opslag en beheer.

    Bij jullie is van belang wie de medicatie in ontvangst neemt, zie ook veilige principes.

    Of de medicatie (waaronder bv ook opiaten) achter slot en grendel moeten en/of in en nagelvaste kluis is een vraag die de zorgorganisatie/zorgmedewerker zelf moet kunnen beantwoorden in overleg met de cliënt.

    Als zorgorganisatie/zorgmedewerker moet je de inschatting kunnen maken of er gevaar is voor bv misbruik of overdosering.

    Dit alles heeft ook te maken met situatie rondom de zorgvrager, aanwezigheid van mantelzorg enz.

    Hier wordt geen onderscheid gemaakt tussen opiaten en niet-opiaten oftwel dit gaat ook op voor het bewaren van bv de baxterrol.

  • Natalie Limmen [adviseur kwaliteit en veiligheid, Wilgaerden, Hoorn] 04-10-16

    Kunt u mij vertellen wanneer er nu gesproken wordt over beheer medicatie. m.a.w. wanneer beheert de zorgorganisatie de medcatie van de client? Is dit als de zorgorgansatie de medicatie besteld, als de medicatie bewaard wordt op een centrale plek of in een afgesloten kast op het appartement van de client? of als we ondersteuning bieden bij gebruik?

    Wij worstelen met de term beheer die we niet kunnen linken aan de BEM scores.

  • yvette 01-04-14

    Wij kijken idd heel kritisch naar welke medicatie een dubbele check nodig hebben. We hebben hier ook afspraken over met de leverende apotheker.

    Wanneer het mogelijk is, laten we de client zelf de dubbele controle uitvoeren. Voorwaarde is dan wel dat deze instructies heeft gehad over waar hij op moet letten bij die controle. Ook is deze afspraak dan opgenomen in het zorgleefplan.

  • Francisca Hardeman 09-10-13

    Reactie n.a.v. L.

    Beste L.

    De organisatie van de dubbelcheck is inderdaad niet eenvoudig en vraagt ook extra investering. In tijden van bezuinigingen is dit altijd extra ingrijpend. Des te belangrijker is de vraag waarom je een dubbelcheck uitvoert en op welke momenten dit werkelijk noodzakelijk is. De Veilige Principes bieden organisaties de ruimte om hier zelf (in afstemming met apotheek) verantwoorde keuzes in te maken. Uitgangspunt is daarbij 'hoe bieden we veilige medicatiezorg' en niet 'hoe voldoen we aan de regels'. Een dubbelcheck doe je enkel in die gevallen waar sprake is van een groot risico voor de cliënt bij verkeerde dosering. Het voorkomen/verkleinen van dit risico voor de cliënt vraagt investering, maar weegt m.i. niet op tegen het belang van de cliënt.

    Uiteraard is het goed om te zoeken naar een passende oplossing die zo min mogelijk investering vraagt, maar wel het risico verminderd. Dit kan op veel manieren.

    Tips en ideeën hiervoor vindt u elders in deze vindplaats, zie hier:

    http://www.zorgvoorbeter.nl/ouderenzorg/Medicatieveiligheid-Organiseren-Actie-Controle.html

    en hier:

    http://www.zorgvoorbeter.nl/ouderenzorg/Medicatieveiligheid-Praktijk-Acties-Dubbele-Controle.html

    Mvg

    Francisca Hardeman

  • L 08-10-13

    Hoe kun je gericht op de bezuinigingen een dubbelcheck van medicatie in de thuiszorg het beste uitvoeren?

    mvg L