Zorgvoorbeter.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

www.zorgvoorbeter.nl

Thema: Huidletsel

Wondverbanden

Bij de keuze van een goed wondproduct zijn een aantal criteria te onderscheiden:

Er zijn meerdere wondbehandelingsproducten die in groepen zijn ingedeeld, elke productgroep heeft zijn eigen toepassingsgebieden.

Algemene criteria

Een wondbehandelingsproduct:

  • dient vriendelijk te zijn voor de cliënt: hoog draagcomfort, weinig beperkingen bij de ADL en pijnloos verwisselen.
  • bevordert de normale fysiologische wondgenezing en is aangepast aan de fase van de genezing.
  • is ter voorkoming van infectie ondoorlaatbaar voor micro-organismen.
  • absorbeert overmatig wond exsudaat ter voorkoming van verweking (maceratie) van de omliggende huid.
  • houdt het wondoppervlak vochtig, zodat epitheelcellen kunnen uitgroeien.
  • handhaaft een normale wondtemperatuur, zodat de bloedcirculatie naar de wond optimaal blijft.
  • beschermt de wond tegen beschadiging van nieuw weefsel, vooral bij het verwijderen.
  • laat geen materiaal in de wond achter na verwijdering.
  • veroorzaakt geen contactallergieën en is niet toxisch.
  • dient makkelijk in het gebruik te zijn, denk aan:
    • eenvoudig
    • minst tijdrovend
    • goed over te dragen aan collega’s
  • moet op maat zijn:
    • het is belangrijk om een product met de juiste afmetingen te kiezen
  • zo laag mogelijke kosten, gebaseerd op:
    • productprijs
    • verwisselfrequentie
    • tijdsinvestering verbandwisseling
    • snelheid wondgenezing
    • draagcomfort

Specifieke criteria

Een wond wordt beoordeeld op een aantal specifieke criteria.Vee l van deze criteria bepalen met elkaar de keuze voor specifieke wondbehandelingsproducten.

  • Kleur en genezingsfase van de wond: er zijn verschillende producten voor de zwarte, gele en rode fase. Lees meer: WCS classificatiemodel en productadvies over zwarte, gele en rode wonden. 
  • Infectieverschijnselen: roodheid, zwelling, warmte, pijn en functieverlies.
  • Geur: er zijn producten met een geurneutraliserend effect.
  • De mate van exsudaat: wondbehandelingsproducten hebben een verschillend absorptievermogen.
  • Grootte en diepte van de wond: bij een diepe wond is het belangrijk dat de wondbedekker het wondbed over het gehele wondoppervlak raakt. Een verband dat soepel de gehele holte opvult, elastisch is en eventuele vormveranderingen kan volgen, heeft de voorkeur.
  • Wondrand en omliggende huid (rood, warm, verweking): er zijn zalven, maar ook speciale wondbehandelingsproducten die de huid rondom de wond beschermen.
  • Locatie van de wond.
    • Productkeuze voor stuit; meestal gladde bovenlaag (waardoor minder wrijving).
    • Productkeuze voor heupgewricht: aandacht voor kunnen blijven bewegen.
  • Pijn: cliënten kunnen baat hebben bij producten met een polster en/of producten met een verkoelend effect (bijvoorbeeld hydrogels)
  • Problemen op het gebied van incontinentie en smetten: deze problemen vragen om specifieke maatregelen

Soorten wondverbanden

Onderstaande informatie omvat globale informatie over een aantal product(groepen) die gebruikt worden bij wonden. Voor uitgebreide informatie over materiaalkeuzes kan het WCS classificatiemodel en productadvies geraadpleegd worden. Voor specifieke informatie over een product dient altijd de actuele gebruiksaanwijzing gelezen te worden.

Absorberend, niet verklevend verband

Dit verband is opgebouwd uit meerdere lagen met verschillende eigenschappen, zoals:

  • een wondcontactlaag: verkleeft bij vochtige wonden niet met het wondbed. Het laat wondvocht onbeperkt door, waardoor vochtophoping in de wond wordt voorkomen. De niet verklevende eigenschap is vooral van belang bij de bescherming van rode, granulerende wonden.
  • een absorberende kernlaag, soms afgewisseld door vocht verspreidende tussenlagen.
  • een toplaag van vochtafstotend materiaal, waardoor lekken van wondvocht voorkomen wordt.

Tijdig verwisselen is noodzakelijk omdat een verzadigd verband bacteriegroei en ongewenste geuren kan veroorzaken. Absorberend verband wordt ook vaak als secundair verband toegepast. Het wordt dan aangebracht over vochtige gazen of producten met een open structuur.

Alginaat

Alginaat is afkomstig uit bepaalde soorten zeewier. Er worden vezels van gemaakt die een verbandvlies vormen. De voornaamste bestanddelen zijn alginezuur en calcium. Deze bestanddelen worden in de wond uitgewisseld met natrium uit wondvocht en bloed waardoor een hydrogel ontstaat (zie ook: hydrogel).

Alginaat is vooral geschikt voor exsuderende wonden. Het heeft van zichzelf geen antibacteriële eigenschappen, maar bacteriën en debris worden in de gel opgesloten en bij de verbandwisseling verwijderd waardoor een reinigend effect ontstaat. Het verband kleeft niet aan de wond waardoor pijn door verbandwisselingen verminderd wordt en nieuw gevormd weefsel niet wordt beschadigd. Het bevordert de bloedstolling en heeft een hoog absorptievermogen. Het verband is elastisch en kan zich daardoor goed aanpassen aan de wond. Er is wel een risico op uitdroging door de open structuur.

Antibacteriële producten

Deze middelen worden alleen op indicatie en kortdurend toegepast. Indicaties voor toepassing in de wond.

  • wondinfectie (meer dan 100.000 bacteriën per cm²), in combinatie met:
  • verminderde algehele afweer
  • verminderde lokale afweer (bijvoorbeeld ten gevolge van circulatiestoornissen)

Antibacteriële producten zijn te onderscheiden in producten waarin zilver, nitrofural, jodium, chloorhexidine of honing is verwerkt. Deze stoffen zijn verwerkt in crèmes, verbandmaterialen, dressings, sprays of gels.

Enzymatische necrose-oplossers

Deze producten bevatten eiwitsplitsende enzymen die necrotische weefselresten en purulente exsudaten oplossen. Deze weefselresten en exsudaten worden vervolgens bij de wondreiniging verwijderd (spoelen met kraanwater). Bij het gebruik van deze necroseoplossers dient er sprake te zijn van een vochtig wondmilieu.

Soms treedt er een allergische reactie op. Dit is een indicatie om een necroseoplosser te gebruiken zonder enzymen: deze lossen het dode weefsel op met behulp van een hypertone zoutoplossing (bijvoorbeeld een geïmpregneerd gaasverband).

Geurneutraliserende verbanden

Een geurneutraliserend verband is een kruising tussen een gaas en een absorberend verband, doordrenkt met koolstof. De koolstof in het verband neutraliseert de geur en het verband zelf neemt vocht op. Koolstofverband wordt met name gebruikt bij sterk ruikende wonden. De frequentie van verwisselen is afhankelijk van de hoeveelheid exsudaat.

Huidvervangende wondbedekker

Een huid vervangende wondbedekker benadert de eigenschappen van een normale huid. Ze worden gemaakt van donorhuid of zijn (semi-)synthetisch.

Hydro actieve verbanden

Deze verbanden zijn gemaakt van polyurethaangel en bevatten daarnaast hydrocolloïd (zie ook: hydrocolloïden). Ze kunnen grote hoeveelheden vloeistof absorberen waardoor de concentratie van eiwitten en groeifactoren in de wond wordt verhoogd.

Ze hebben eigenschappen die vergelijkbaar zijn met hydrocolloïden.

  • Creëren van vochtig wondmilieu.
  • Reinigen van de wond.
  • Zwellen van het verband waardoor volledig en elastisch contact met de wondbodem ontstaat.

Hydrocolloïden

Hydrocolloïden, bestaande uit absorberende deeltjes die kunnen opzwellen, creëren een vochtige wondomgeving en dit bevordert granulatie en epithelisatie.
Ze hebben de volgende eigenschappen.

  • Er wordt een vochtig wondmilieu gecreëerd.
  • Er vindt autolytisch debridement plaats doordat leukocyten en enzymen, die zich in het wondvocht bevinden, in de gel worden opgenomen.
  • Migratie van epitheelcellen wordt vergemakkelijkt.
  • Er wordt geen zuurstof doorgelaten naar de wond, hierdoor wordt de vorming van nieuwe bloedvaatjes en fibroblasten gestimuleerd.
  • Bacteriën worden opgenomen in de gel en de natuurlijke afweer wordt in stand gehouden.
  • Eventuele pijn wordt na het opbrengen verminderd.
  • Nieuw gevormd granulatieweefsel en epitheel wordt beschermd omdat frequente verbandwisseling niet nodig is.
  • De vorming van gel voorkomt dat het verband in de wond kleeft en zorgt ervoor dat het verband zonder pijn verwisseld kan worden.

Hydrocolloïden kunnen beter niet op geïnfecteerde wonden gebruikt worden.

Hydrogels

Hydrogels bevatten polymeren (polyethyleen) waarin water wordt vastgehouden.
Ze hebben de volgende eigenschappen.

  • Er wordt een vochtig wondmilieu gecreëerd; afhankelijk van de vochtigheid van de wond wordt vocht afgestaan of opgenomen.
  • In rode wonden wordt het granulatieweefsel beschermd tegen uitdroging.
  • In gele wonden wordt het fibrinebeslag opgelost.
  • In zwarte wonden wordt het necrotisch weefsel gehydrateerd, hierdoor vindt autolytisch debridement plaats.
  • Pijnreducerend.
  • Verweking van gezonde wondranden wordt voorkomen (door de vocht absorberende capaciteit).

Hydrogels dienen niet gebruikt te worden bij met anaerobe bacteriën geïnfecteerde wonden. Bij een hydrogel hoort altijd een secundair verband om de gel op zijn plaats te houden. Dat kan een zelfklevende folie zijn of een dun hydrocolloïd zijn.

Reinigende vloeistoffen

Reinigende vloeistoffen worden meestal op 2 manieren toegepast, namelijk:

  • als spoelvloeistof
  • als vochtig verband

Sommige vloeistoffen veroorzaken pijn in de wond. Antibacteriële vloeistoffen zijn in principe toxisch voor cellen, vooral voor fibroblasten. De wondgenezing wordt op den duur belemmerd. Ook wordt door langdurig gebruik het gezonde weefsel aangetast.

Schuimverbanden

Schuimverbanden hebben meestal een toplaag van polyurethaan folie. Ze hebben een goede absorptiecapaciteit. Het exsudaat wordt opgenomen en het schuim verandert niet van volume en vorm. Ze kunnen goed in vorm gebracht of op maat geknipt worden. Dikke schuimverbanden kunnen ook worden gebruikt als bescherming tegen druk.

Siliconenverband

Dit verband heeft de eigenschappen van schuimverband. Een bijkomend voordeel is dat een siliconenverband aan de omliggende gezonde huid kleeft zonder deze te beschadigen. De siliconen schermen de wondranden af.

Transparante wondfolies

Deze folies zijn gemaakt van polyurethaan en zijn aan één kant voorzien van een hypoallergene, huidvriendelijke kleeflaag. Ze worden toegepast op:

  • weinig exsuderende wonden.
  • intacte huid die aan schuifkrachten en wrijving onderhevig is.

Men dient er goed op te letten dat de folie aan de randen niet opkrult of loslaat. Dit geeft rimpels die vervolgens weer aanleiding kunnen geven tot het ontstaan van decubitus. Het op de juiste wijze aanbrengen van de folie vereist vaak enige oefening.

Vette gazen

Vette gazen worden bij enzymatische necroseoplossers gebruikt als niet verklevende wondcontactlaag onder een gaaskompres. In verband met verweking van de wondranden moet de omringende huid beschermd worden met een wondrandbeschermer.

Wondrand- en huidbeschermers

Bij wonden met veel wondexsudaat kan maceratie (verweking van de hoornlaag) ontstaan. Dit kan voorkomen worden door de wondranden te beschermen met zalf, filmlaag of hydrocolloïd.

Bron

Wondenboek 2011, WCS, Leiden

Wil je hierop reageren?

Jouw reactie

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen []. Voorbeeld: [www.zorgvoorbeter.nl] of [http://www.zorgvoorbeter.nl]. Velden met een (*) zijn verplicht.