Zorgvoorbeter.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

www.zorgvoorbeter.nl

Thema: Huidletsel

Wondbehandeling (TIME-model)

Bij de wondbehandeling zijn de volgende onderdelen te onderscheiden:

TIME model

Het doel van het TIME-model is het creëren van een gezonde wond, zonder dood weefsel en ziekteverwekkende bacteriën, met weinig wondvocht en een goede doorbloeding. Pas als dat alles is bereikt kan een wond dicht granuleren (genezen).

Het TIME-model richt zich in 4 stappen op de verschillende factoren die de genezing van de wond beïnvloeden

Stap 1. 'Tissue'/Het weefsel (Is er vitaal- of dood weefsel?)

Verwijder dood weefsel (debridement) chirurgisch (door een arts) of door madentherapie.

Stap 2. Infectie (Is er infectie of ontsteking?)

Reinig de wond en zorg voor infectiebestrijding door het spoelen van de wond of antibacteriële wondbehandelingsproducten.

Stap 3. 'Moisture'/De vocht(on)balans ( Is de wond te vochtig of te droog?)

Zorg voor een goede vochtbalans (voorkom uitdroging en verweking van wondranden door vochtregulerende wondbehandelingsproducten en het beschermen van wondranden.

Stap 4. 'Edge'/De wondrand  (Is er een niet-sluitende, of ondermijnende wondrand?)

Als de eerste 3 stappen met goed resultaat zijn doorlopen, dan is een genezingsproces zichtbaar vanuit de wondranden en/of vanuit het midden van de wond.

Reinigen van de wond

Reinig de wond met kraanwater op lichaamstemperatuur uit een flink stromende kraan  (onder de douche is nog beter) of fysiologisch zout.

  • Oefen bij het spoelen, indien mogelijk onder de douche, zo weinig mogelijk druk uit op de wond. Irrigatie kan aangewezen zijn bij diepe wonden en/of fistels.
  • Dep na het spoelen de wondranden droog met een gaasje.
  • Gebruik niet routinematig antiseptische middelen. Bij voorkeur worden antiseptische middelen alleen gebruikt gedurende een bepaalde tijd of totdat de wond schoon is en omliggende omgeving vrij is van ontstekingsverschijnselen.

Keuze wondbehandelingsproducten

Voor het creëren van een vochtig wondmilieu wordt (semi-)occlusief, dus afsluitend, gewerkt. Dit kan zowel met conservatieve als met moderne wondbehandelingsproducten.

Wondbehandeling

Voorbereiding

Stel n.a.v. de wondanamnese (inclusief TIME-model) – in overleg met behandelend arts en/of gespecialiseerd verpleegkundige –  het wondbeleid vast en licht de cliënt/mantelzorger in over de keuze.

  • Vul een wondbehandelplanformulier in en voeg deze toe aan het zorgdossier.
  • Verzamel de benodigde wondbehandelingsproducten om de wond te verzorgen.
  • Informeer de cliënt over de werkwijze.
  • Installeer de cliënt in een zo comfortabel mogelijke houding.
  • Zorg voor een verantwoorde werkhoogte voor jezelf.

Behandeling / verbandwisseling

  • Pas handhygiëne toe en zorg voor een omgeving waarin geen andere werkzaamheden plaatsvinden om luchtwerveling te voorkomen.
  • Bekijk de bijsluiter voor het op de juiste wijze verwijderen van het wondverband, of volg onderstaande advies:
    • Week (indien nodig) eerst het oude wondverband met kraanwater los, bijvoorbeeld door er douchewater langs te laten lopen. Het lostrekken van een droog verband kan de huid beschadigen.
  • Maak de decubituswond en de omliggende huid schoon bij elke verbandwissel. Dit kan door er lauwwarm water over te gieten of de wond schoon te spoelen met water uit de douchekop. Het spoelen van de wond kan erg pijnlijk zijn, laat dit aan de cliënt zelf over als hij of zij hiertoe in staat is. Eventueel kan voorafgaand pijnstilling worden toegediend.
  • Dep de wond (en wondranden) droog.
  • Vergelijk de wond met de beschreven uitgangssituatie.
    • Beoordeel de wond. Bijvoorbeeld: kleur, grootte, diepte, hoeveelheid wondvocht.
    • Let op complicaties zoals tekenen van klinische infectie. Bijvoorbeeld: roodheid, zwelling, pijn en warmte.
    • Bekijk en betast de omringende huid: verweking, overgevoeligheid en/of andere afwijkingen.
  • Voorkom of behandel verweking indien nodig met barrièrecrème of –spray, of eenmaal daags zinkolie. Let er op of het gebruikte wondverband dit toelaat.
  • Leg het nieuwe wondverband losjes in of over de wond (afhankelijk van de gekozen wondbedekker). Zorg er voor dat deze niet te veel op de wondbodem drukt.
  • Ruim het overgebleven materiaal op en zorg dat er voor de volgende behandeling voldoende materiaal aanwezig is.
  • Hoe vaak het wondverband gewisseld moet worden is afhankelijk van de gebruiksaanwijzing van de fabrikant en het wondbeleid.

Bron en toelichting

De bron is: NHG-Standaard Decubitus (Eerste herziening), 2015 (van het Nederlands Huisartsen Genootschap). Deze standaard is bedoeld voor huisartsen die in hun praktijk patiënten zien met decubitus. Deze bijgewerkte versie sluit nu (beter) aan bij de multidisciplinaire richtlijn decubitus uit 2011. De belangrijkste wijzigingen zijn:

  • Het onderscheid tussen zwarte, gele en rode wonden is uitgebreid tot het TIME-model, waarin ook andere factoren moeten worden beoordeeld ter bevordering van de wondgenezing.
  • Er is meer plaats voor het gebruik van niet-verklevende of absorberende wondbedekkers die minder vaak gewisseld hoeven te worden.
  • De terughoudendheid ten aanzien van pijnbestrijding is verlaten.

Rapportage na verbandwisseling

Rapporteer (in het zorgdossier, zo mogelijk op apart formulier) bij iedere wondbehandeling.

  • Het effect van het wondbeleid en overige (preventieve) maatregelen.
  • Beschrijf in rapportages de wond in termen als omvang, kleur, geur, exsudaat (wondvocht).
  • Overleg bij bijzonderheden (m.n. infectie verschijnselen) direct met de behandelend arts of gespecialiseerd verpleegkundige en stel het beleid – in overleg – zo nodig bij.

Evaluatie van de wondbehandeling

  • Observeer 2x daags of volgens afspraak de wond met behulp van een observatielijst, zoals Push en DWS (pdf, 112 kb).
  • Licht de cliënt in en maak de verwachtingen en motivatie van de cliënt bespreekbaar.
  • Noteer de bevindingen op een scorelijst en maak eventueel een digitale foto.
  • Bij verergering: schakel de behandelend arts of de wondverpleegkundige in. Pas daarna de behandeling aan.
  • Bij verbetering: meld dit tijdens een wekelijks cliëntenoverleg of volgens afspraak. Pas daarna, op advies van de behandelend arts of wondverpleegkundige, de behandeling aan.
  • Noteer eventuele wijzigingen.

Overdracht/continuïteit van zorg

Geef een kopie van een goed, overzichtelijk en consequent ingevuld  wondevaluatieformulier mee als overdracht  aan arts of bij overplaatsing naar een andere zorginstelling.

Foto’s (met digitale camera) kunnen een goede aanvulling zijn op de verslaglegging.

WCS Classificatie en productadvies

Wonden kunnen worden ingedeeld naar kleur in combinatie met andere aspecten, zoals ontstekingsvocht. De standaard hiervoor is het WCS classificatiemodel met productadvies. Het classificatiemodel verdeelt wonden in: rood (oppervlakkig of diep), geel (oppervlakkig of diep) en zwart (met of zonder ontstekingsverschijnselen).
Download het WCS classificatiemodel en productadvies (pdf) betreffende rode, gele en zwarte wonden.

Bron

  • Interactief kenniscentrum voor wondverzorging, TIME-model, 2008
  • Wondenboek 2011, hoofdstuk Productinformatie, WCS
  • Landelijke multidisciplinaire richtlijn Decubitus preventie en behandeling, V&VN, 2011
  • Landelijke multidisciplinaire richtlijn Smetten (intertrigo) preventie en behandeling, V&VN, 2011

Wil je hierop reageren?

Jouw reactie

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen []. Voorbeeld: [www.zorgvoorbeter.nl] of [http://www.zorgvoorbeter.nl]. Velden met een (*) zijn verplicht.

Reacties

  • Annemieke Koning [Infolijnen, Vilans, Utrecht] 16-11-15

    Beste Ria,

    vanaf hier is het lastig om je vraag te beantwoorden. Je kunt het beste overleggen met een arts of gespecialieerde wondverpleegkundige. Je kan ook advies vragen bij de wondverpleegkundigen van de V&VN http://www.venvn.nl/Afdelingen/V-VN-Wondexpertise

  • RIA [24 uurs verpleegkundige, de zorggroep, venlo] 13-11-15

    Hoe behandel je een wond aan het scrotum waarbij de cliënt incontinent is.

    dhr heeft een wondje van 2 cm groot ondiep met geel beslag niet vochtig wondbeslag rode wondranden.

  • Annemieke Koning [infolijn, Vilans, Utrecht] 04-09-15

    Beste Sandra,

    Ik kan je aanraden om hoofdstuk 18 van de Landelijke multidisciplinaire richtlijn Decubitus, preventie en behandeling, V&VN, 2011 te lezen. Daar kun je alles lezen over debridement en de aanbevelingen hier omtrent. De richtlijn is te vinden op deze site onder richtlijnen. http://www.zorgvoorbeter.nl/ouderenzorg/Huidletsel-Leren-Richtlijnen.html

    Tip: toets ctrl f in de richtlijn en plaats debridement in het zoekscherm wat verschenen is. Met volgende kom je op elke plaats waar iets gezegd wordt over debridement.

  • Sandra De Vries-Post Vd Burg [verpleegkundige, Aafje, Rotterdam e.o.] 03-09-15

    Debridement kan toch ook met weefsel oplossende cremes? Of met alginaten?