Zorgvoorbeter.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

www.zorgvoorbeter.nl

Thema: Eten/Drinken

Bevorderen van maaltijd ambiance bij ouderen

Gedempt licht, zachte muziek, een mooi gedekte tafel en prettig gezelschap, het zijn allemaal factoren die ervoor zorgen dat we graag aan tafel zitten en dat het eten beter smaakt. Het gevolg: we gaan meer eten. In verpleeg- en verzorgingshuizen is dat niet anders. Kleuren, geuren, samenstelling en portiegrootte, maar ook het gezelschap, omgevingsgeluiden (muziek) en de aankleding van de eetruimte hebben een positieve invloed op de hoeveelheden die mensen eten.

Aankleding maaltijden belangrijk in zorginstellingen

Uit onderzoek blijkt dat investeren in eten en drinken binnen de zorginstellingen loont op het gebied van de gezondheidswinst, het welbevinden en de zorgkosten. Aandacht voor onder meer de kwaliteit en presentatie van de maaltijden, de participatie, zelfredzaamheid en eigen keuze van de bewoner leveren positieve resultaten op. De maaltijdbeleving bij cliënten verbetert en zij krijgen een actievere rol rondom de maaltijd en de voorbereiding. De sfeer is beter, de werkdruk bij het personeel neemt af en er is minder voedselverspilling.

Terug naar boven

Ambiance bevorderende factoren

Hier worden de onderdelen beschreven die van belang zijn bij het creëren van een goede ambiance bij de maaltijden. Per onderdeel staat beschreven welke mogelijkheden er zijn voor het bevorderen van een rustige, gezellige en huiselijke sfeer rond de maaltijden.

  • Maaltijdvoorziening
  • Aankleding
  • Bewoners
  • Personeel
  • Ruimte

Per onderdeel staat hieronder beschreven welke mogelijkheden er zijn voor het bevorderen van een rustige, gezellige en huiselijk sfeer rond de maaltijden. Er is een brochure opgesteld als handreiking, er zijn een enkele praktijkvoorbeelden beschreven waarin de ambiance is verbeterd. Een feedbackinstrument voor de evaluatie van de afspraken over de ambiance is te vinden onder Evalueren.

Maaltijdvoorziening

  • De warme maaltijd wordt in schalen op de tafel uitgeserveerd.
  • De bewoner kan zien en kiezen wat hij op zijn bord wil (dus geen menulijsten meer).
  • Keuze uit twee groenten, vlees en aardappelen.
  • Broodmaaltijden: bewoners kunnen zelf kiezen wat ze op hun brood willen. Geen op voorhand gesmeerde boterhammen.

Aankleding

  • tafellaken op tafel
  • glazen (geen plastic bekers)
  • normale borden (geen drievaksbord)
  • volledig bestek
  • plantje of bloemetje
  • achtergrondmuziek (of juist niet)
  • servetten (Er wordt als ‘slabber’ enkel het daarvoor bedoelde materiaal gebruikt)
  • afhankelijk van cultuur/religie wordt een moment stilte gevraagd voor en na de maaltijden

Bewoners

  • Geef bewoners de keuze waar ze willen zitten.
  • Er wordt pas gestart met de maaltijd wanneer iedereen aan tafel zit.
  • Bewoners worden niet gestoord tijdens de maaltijden.
  • Bewoners krijgen alleen een ‘slab’ om, wanneer bewoner dit wil.

Personeel

  • Een verzorgende / voedingsassistent / vrijwilliger zit mee aan tafel.
  • Personeel vraagt bewust wat de bewoner wil eten, er wordt niet uitgegaan van ‘gewoonlijk’.
  • Hetzelfde personeel blijft aanwezig gedurende de hele maaltijd, geen personeelswisseling ten gevolge van pauzes of wisseling van diensten.
  • De medewerkers is tijdens de maaltijd actief betrokken met wat er aan tafel gebeurt.
  • De medewerkers deelt medicatie vóór de maaltijd uit.

Ruimte

  • Geen andere activiteiten dan het eten in de huiskamer tijdens de maaltijd.
  • Tijdens de maaltijd is de ruimte afgesloten voor familie en andere disciplines.
  • Uitzondering: wanneer het noodzakelijk is de bewoner te observeren tijdens de maaltijd of wanneer familie helpt tijdens de maaltijd. In beide gevallen zal de persoon aanwezig zijn bij aanvang van de maaltijd en blijft tot het einde van de maaltijd.
  • Gedurende maaltijden staan de maaltijdkarren, medicijnkarren, dossierkar, lege rolstoelen en rollators uit het zicht van de bewoners.
  • Direct na de maaltijd wordt alles opgeruimd.
  • Voldoende verlichting is noodzakelijk.

(bron: Ambiance bevorderende factoren, Zorg voor Beter, Vilans, 2007)

Terug naar boven

Elke maaltijd weer een feest

De brochure ‘Elke maaltijd weer een feest’ biedt handreikingen voor het verbeteren van de maaltijdambiance. De brochure Elke maaltijd weer een feest (externe link) kunt u tegen betaling bestellen via de webwinkel van Vilans.

Terug naar boven

Voorbeelden

Enkele praktijkvoorbeelden voor het verbeteren van de ambiance tijdens de maaltijden:

Zorggroep Meander, Bolderbörg, Vlachtwedde

Optimaliseren van de ambiance tijdens de maaltijden om zo de voedingsstatus en het welzijn van de bewoners positief te beïnvloeden (uit: Ambianceproject Wageningen). Download de Werkinstructie Ambiance van Bolderborg Zorggroep Meander (pdf, 97 kb)

Om tot de optimalisering van de ambiance te komen heeft Zorggroep Meander een actie- en communicatieplan voor de afdeling opgesteld. Download het Actie- en communicatieplan van Bolderborg Zorggroep Meander (pdf, 116 kb)

Koningin Emmahuis, Leerdam

Aan cliënten wordt de mogelijkheid geboden om in een huiselijke omgeving met medecliënten en eventueel gasten te eten. Dit stimuleert de eetlust en men kan sociale contacten opbouwen. Er wordt gezorgd voor een aangename sfeer tijdens de maaltijd voor de deelnemers. Download de Werkinstructie Gebruik maaltijden van het Koningin Emmahuis Leerdam (pdf, 123 kb)

Woonzorgcentrum Insula Dei Huize Kohlmann (Arnhem)

Het Louis Bolk Instituut heeft onderzoek gedaan naar de effecten van streekgebonden, biologische voeding en aandacht voor ambiance bij Woonzorgcentrum Insula Dei Huize Kohlmann (Arnhem). Conclusie over het effect: minder risico op ondervoeding! Verder zijn de maaltijdbeleving, smaak en tevredenheid over de maaltijd verbeterd bij de deelnemers. Daarnaast werden er minder lichamelijke klachten gerapporteerd direct na de maaltijd. Lees meer: Nieuw voedingsconcept onderzocht (2013) op website van Louis Bolk Instituut

Phyllis den Brok

Phyllis den Brok aan het woord over onderzoek en goede voorbeelden

Luister naar het radio-interview van BNR-Gezond op locatie bij zorginstelling Dichterbij

Wil je hierop reageren?

Jouw reactie

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen []. Voorbeeld: [www.zorgvoorbeter.nl] of [http://www.zorgvoorbeter.nl]. Velden met een (*) zijn verplicht.

Reacties

  • Ngo [verzorgende, Humanitas Akropolis, Rotterdam] 09-05-17

    Wat een geweldige inzet. Het vanuit gaan dat er altijd mogelijkheid bestaan om kwaliteit van leven aangenamer te laten beleven is helemaal fantastich.