“Cliëntenraden moeten invloed gebruiken voor beter zorgplan”
Cliëntenraden spelen een belangrijke rol bij het ontwikkelen van zorgplannen waarbij het cliëntperspectief centraal staat. Om hen daarbij te helpen, bieden VraagRaak en het LSR tijdelijk gratis ondersteuning. “Het zorgplan is tenslotte de basis voor het leveren van goede zorg”, aldus Dickie van de Kaa van VraagRaak, steunpunt medezeggenschap cliëntenraden van KansPlus.
In het Besluit Zorgplanbespreking AWBZ-zorg uit 2009 staat dat organisaties verplicht zijn om hun cliënten te betrekken bij het zorgplan. “In de praktijk blijkt helaas dat het zorgplan vaak niet op orde is en dat cliënten en hun vertegenwoordigers weinig inspraak hebben”, vertelt Dickie van de Kaa van VraagRaak. “Wij kwamen tot de ontdekking dat cliëntenraden hierover nog niet vaak advies geven aan hun organisatie. Jammer, want dit advies van de cliëntenraad weegt zwaar volgens de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (WMCZ), waardoor de cliëntenraad veel kan betekenen voor de positie van de cliënt.”
Invloed verbeteren
Om de invloed van cliëntenraden te verbeteren bieden VraagRaak en het LSR (Landelijk Steunpunt medezeggenschap) hierbij nu ondersteuning. In februari en maart vinden bijeenkomsten plaats en daarnaast kunnen cliëntenraden tot 1 juli 2011 gratis een consult ontvangen. “We willen cliëntenraden ondersteunen bij het beoordelen van het zorgplanproces in de organisatie”, legt Van de Kaa uit. “Daarnaast geven we advies over hoe ze het beste het gesprek kunnen aangaan met elkaar en het management.”
Vier criteria
Om te beoordelen of het proces rond een zorgplan goed verloopt, kunnen cliëntenraden vier criteria gebruiken. Die hebben VraagRaak en het LSR vorig jaar samen met onder andere OpSterk en Vilans opgesteld. De vier eisen waaraan een zorgorganisatie zich minimaal moet houden:
- In het zorgplan staan de wensen en behoeften van de cliënt;
- De cliënt praat mee over de invulling van het zorgplan en krijgt hierbij indien nodig hulp en ondersteuning;
- De afspraken in het zorgplan worden nagekomen;
- De cliënt is de eigenaar van zijn eigen zorgplan.
In de praktijk
“De criteria zijn goed, en daarom willen we zorgen dat de cliëntenraden ermee aan de slag gaan”, zegt Van de Kaa. Zij stimuleert de raden om goed te kijken naar de manier waarop de zorginstelling met het zorgplan werkt en te controleren of de vier punten worden nageleefd. “Het doel van dit project is ook om te kijken of de criteria in de praktijk voldoen. Door er in de praktijk mee te werken komen we erachter of we nog punten missen die ook een voorwaarde zijn voor een goed proces.. Als het nodig is, passen we de criteria daarop aan.”
In gesprek gaan
Als na toetsing blijkt dat de organisatie zich nog niet aan de vier criteria houdt, raadt VraagRaak de cliëntenraad aan daarover in gesprek te gaan. “Ook daarbij geven wij ondersteuning. We willen voorkomen dat de twee partijen tegenover elkaar komen te staan”, legt Van de Kaa uit. “Je kunt wel heel star zijn en je rechten opeisen, maar je hebt elkaar nodig om goede afspraken te maken die ook nagekomen worden. De communicatie is daarom heel belangrijk. Niet alleen tussen cliëntenraad en management, maar ook met de bewonersraad en tussen de raadsleden onderling. Alleen dan creëer je een sfeer van vertrouwen en respect .”
Zelf aan de bel trekken
Van de Kaa vindt ook dat leden van cliëntenraden niet te snel moeten zeggen dat ze zijn gepasseerd of niet betrokken zijn. “Natuurlijk heb je rechten en is het niet goed als je niet bent geïnformeerd. Maar het is eveneens belangrijk dat je zelf proactief bent en je mogelijkheden als cliëntenraad benut. Je kunt gevraagd én ongevraagd advies geven. Als je vanaf het begin betrokken bent, loop je niet achter de feiten aan.” Van de Kaa meent dat het belangrijk is om actief mee te denken. “Staan alle afspraken erin? Is de cliënt erbij betrokken? Wordt het plan regelmatig geactualiseerd? Een zorgplan is tenslotte een werkplan. Niet alles kan, je moet samen keuzes maken. Maar cliëntenraden kunnen vaak veel meer invloed uitoefenen op een sterkere positie van de cliënt. En wij maken ze daarvan bewust.”
