Innovatie in de Spotlights: het condoomlaken
108 instellingen krijgen subsidie van ZonMw voor het uitwerken van innovatieve ideeën gericht op zorgvernieuwing. Op deze site richten we regelmatig de spotlights op één van deze innovaties. Deze keer: het condoomlaken.
Wat?
Hoewel bedlegerige cliënten een groot deel van de dag in bed doorbrengen, moeten ze regelmatig worden verplaatst, bijvoorbeeld bij het wassen of om decubitus te voorkomen. Instellingen kiezen er daarom vaak voor de bedden driedelig op te maken (één laken aan het hoofdeinde, één aan het voeteneinde en één in het midden), zodat verzorgenden op het middendeel met een glij- of rolhulpmiddel de cliënt kunnen verplaatsen. Bij intensief gebruik blijkt echter dat het hoofd- en voetenlaken niet goed blijven liggen, wat tot extra handelingen en ergernis leidt.
Verzorgenden van Verpleeghuis De Stelle (Oostburg) lossen het probleem van verschuivende lakens op met het ‘condoomlaken’. Eigenlijk klopt de term condoomlaken niet. Beter is het om te spreken van een driedelig opgemaakt bed dat bestaat uit een koplaken (condoomlaken), een middenlaken (dwars opgemaakt gewoon laken) en een voetlaken (nog een condoomlaken). Het condoomlaken heeft de vorm van een korte slaapzak. Het heeft de breedte van het matras en wordt over de uiteinden van matras geschoven.
Toegevoegde waarde?
Een met condoomlakens opgemaakt bed ziet er netter uit en de lakens kunnen tijdens het verplaatsen niet meer wegschuiven. Dat scheelt onnodige handelingen, die zowel cliënt als verzorgenden extra belasten. Uit de voorlopige resultaten blijkt dat de instelling tijdwinst boekt, vooral bij cliënten die een bed met één laken hadden. Bij bijvoorbeeld een nat bed hoef je alleen het middenlaken te vervangen. Daarnaast is er geen glij- of rolhulpmiddel meer nodig omdat je het middenlaken als steeklaken gebruikt. Ook dat scheelt tijd. Essentieel is wél dat de techniek rustig wordt uitgevoerd en dat de hoes van de matras glad is. Deze innovatie is vooral relevant bij de zorg voor bedlegerige cliënten.
Doel?
Het einddoel van het project is om het nut van het gebruik van het condoomlaken te vergelijken met de traditionele manier van het opmaken van bedden. Daarmee kunnen zorgorganisaties beter bepalen of deze innovatie ook voor hen een geschikte en relevante ontwikkeling is. De gegevens worden verzameld aan de hand van interviews met direct betrokkenen. Ook wordt het werken met het condoomlaken biomechanisch vergeleken met het werken met een traditioneel laken.
Resultaten?
Cliënten zijn positief. Er is bijvoorbeeld geen (koud) glijzeil meer nodig. Het middenlaken is immers altijd lekker warm. Op dit moment heeft grofweg tweederde van alle bewoners van De Stelle een driedelig opgemaakt bed. Het gaat vooral om cliënten zichzelf niet zelfstandig kunnen verplaatsen binnen de grenzen van het bed, wisselligging nodig hebben of bij wie wondverzorging noodzakelijk is.
Gevolgen voor de zorgverlening?
Met het condoomlaken wordt er slimmer gewerkt. Er zijn waarschijnlijk minder handelingen nodig voor transfers van cliënten. Ook verwacht men een duidelijke tijdsbesparing vergeleken met het traditioneel opmaken van bedden. Aan de andere kant geldt dat waarschijnlijk niet voor alle cliënten en is de logistiek van het wassen wellicht ingewikkelder vanwege het gebruik van verschillende lakens. Al met al wijzen de voorlopige ervaringen in Verpleeghuis De Stelle erop dat de arbeidsproductiviteit toeneemt. Omdat het om dagelijkse, zeer veel voorkomende handelingen gaat die in alle branches voorkomen, kan het condoomlaken in potentie winst opleveren. Dit project moet uitwijzen hoe groot dit voordeel is.
Hoe verder?
Het project valt uiteen in drie fasen. In Fase 1 wordt onderzocht wat de precieze voor- en nadelen zijn van het gebruik van het condoomlaken op het gebied van kwaliteit van zorg, kwaliteit van werk en doelmatigheid. Daarna, in Fase 2, zal het werken met het condoomlaken biomechanisch worden vergeleken met het werken met een traditioneel laken. Tot slot worden in Fase 3 de resultaten beschreven en naar buiten toe gecommuniceerd.
Contactinformatie
Wilt u meer informatie over dit project, vraag dan naar de contactpersoon via invoerenvaninnovaties@zorgvoorbeter.nl
Kijk hier voor de lijst met de overige toegekende innovatieprojecten
Meer informatie
Het eindrapport van het project ‘Condoomlaken’ (pdf, 1.45MB)