Nieuwe cliëntverhalen over nut Ban de Band
Tijdens de eerste rondes van Ban de Band, die zijn begeleid door Vilans, hebben deelnemers de persoonlijke ervaringen van cliënten opgeschreven. Vorige maand las u de eerste getuigenissen van Mario Verpaalen en Tony Dijksma, cliënten in de ouderen- en gehandicaptenzorg. Deze maand het verhaal van Bets Schoenmakers en Herbert van Buuren.
Veertien deelnemers aan Ban de Band in 2009 hebben het verhaal opgeschreven van een cliënt bij wie de onrustband is afgebouwd of bij wie andere vrijheidsbeperkende maatregelen zijn ingeperkt. Uit deze verhalen blijkt hoe de houding van medewerkers en familie per geval kan verschillen. Ook het proces van afbouwen en het zoeken naar alternatieven is per cliënt anders. De verhalen van cliënten komen deels van instellingen uit de verpleging, verzorging en thuiszorg (VV&T) en deels uit de gehandicaptenzorg en ggz.
* Voorbeeld uit de VV&T: blijven zoeken naar een goed alternatief
Bets Schoenmakers is een hoogbejaarde vrouw met de ziekte van Alzheimer. Ze woont sinds twee jaar op een afdeling psychogeriatrie. Sinds een beroerte (CVA) loopt ze wankel, maar zij weigert vaak haar rollator te gebruiken of zij vergeet waar die staat. Daardoor loopt ze soms zoveel rond dat uitputting dreigt. In het najaar van 2009 breekt zij bij een val haar heup. De operatie verloopt goed, maar de onrust blijft en Bets wil al snel weer gaan lopen. Dat is in de ogen van de zorgverleners niet verantwoord, omdat ze nog slechter loopt dan voor de val.
In plaats van de band?
Inmiddels doet het verpleeghuis waar Bets verblijft mee aan Ban de Band. Vóór dit project zou Bets wegens ernstig valgevaar gefixeerd worden met een band in de stoel en in bed. In dit geval kiezen haar verzorgers voor een andere aanpak. Zij proberen verschillende dingen uit: zij maken bijvoorbeeld de ruimte om haar heen vrij van obstakels. En om haar minder prikkels te geven, verblijft zij wat meer op haar eigen kamer. Voor voldoende veiligheid plaatsen zij wel een belmat, maar dat blijkt geen succes. Vervolgens kiezen haar verzorgers voor een signaleringssysteem waarbij Betsie en de stoel met een magneet zijn verbonden. Het harde signaal gaat echter vaak af en Betsie schrikt daar zo van, dat ze erg geagiteerd reageert.
Afweging tussen vallen en vrijheid
Uiteindelijk is daarom een infraroodsensor geplaatst. De verzorgers hebben met de familie besproken dat het kan voorkomen dat Betsie al meters heeft afgelegd voordat de verzorging bij haar is. Hoewel het niet gebruiken van een band een groter risico op vallen betekent, besluiten zij gezamenlijk het nieuwe beleid te ondersteunen. Betsie hecht immers veel waarde aan haar zelfstandigheid en vrijheid. In de weken erna gaat de sensor vele malen af. Het verzorgend personeel heeft haar telkens begeleid en dat vergt de nodige inzet. Maar na enkele weken is haar looppatroon, door fysiotherapie maar ook doordat ze zelf zoveel liep, dusdanig vooruit gegaan, dat begeleiding niet meer nodig is. Soms is er nog sprake van valgevaar, met name als ze zelf besluit dat ze de rollator niet wil gebruiken. Maar haar verzorgers maken steeds opnieuw de afweging tussen het risico op vallen en het welbevinden van Bets als cliënt.
* Voorbeeld uit de ggz: Onrust verminderen door afleiding
Herbert van Buuren is een oudere cliënt in de psychiatrie. Hij is door gevoelens van achterdocht en vergeetachtigheid erg onrustig. Herbert loopt veel weg en valt dan ook vaak. Door het vallen heeft hij al verschillende breuken gehad, met veel complicaties. Om het valrisico te verkleinen heeft Herbert een Zweedse band in bed en overdag zit hij op een plankstoel. Maar hij wil dit zelf niet en geeft dat ook duidelijk aan. Hij wordt eigenlijk nog onrustiger en achterdochtiger door de band en de stoel, maar hij valt in elk geval niet meer.
Veranderingen in omgeving
De medewerkers, die deelnemen aan Ban de Band, gaan Herbert observeren en voeren gesprekken met de familie om te achterhalen wat Herbert leuk vindt en waar hij rustig van wordt. Vervolgens besluiten zij multidisciplinair om stapje voor stapje veranderingen in zijn omgeving aan te brengen. De kinderen van Herbert vinden dit eerst wel lastig. Jarenlang wisten ze zeker dat hij niet zou vallen, dus het is moeilijk om dat los te laten. Maar na veel uitleg en goed onderbouwde argumenten van de verzorgers gaat de familie toch akkoord met het afbouwen van de vrijheidsbeperking.
Zichtbaar succes
De aanpak bestaat uit het zorgen voor afleiding, het plaatsen van een andere stoel in de huiskamer en het toepassen van een belmatje. Daarnaast heeft Herbert sensoren bij zijn bed. Hij slaapt nu zonder band en zit in een stoel zonder plank. Om meer rust te vinden kijkt hij veel natuurfilms en documentaires over dieren op televisie. De achterdocht van Herbert maakt het al met al tot een ingewikkeld proces, maar hij voelt zich nu zichtbaar beter. Inmiddels is ook de familie zeer positief over de aanpak en de veranderingen.
Doe ook mee aan Ban de Band!
Heeft u ook cliënten die nog gebruikmaken van de band en wilt u dat graag afbouwen? Geef u dan op voor een van de trajecten Ban de Band die dit jaar plaatsvinden onder begeleiding van Vilans. Lees meer over het traject Ban de Band. Of neem contact op met projectleider Marjolein van Vliet van Vilans via telefoonnummer 030-7892489 of e-mail m.vanvliet@vilans.nl. Aanmelding kan bij Judith Oosterom, Vilans, 030-7892338 of e-mail j.oosterom@vilans.nl.
Meer informatie
- Lees ook het eerder gepubliceerde verhaal van Mario Verpaalen en Tony Dijksma en houd de site in de gaten. De komende tijd zullen we vaker cliëntverhalen publiceren.
- Heeft u deelgenomen aan een van de verbetertrajecten van Zorg voor Beter en heeft u ook dergelijke positieve cliëntenverhalen als goed voorbeeld en inspiratie voor collega’s? Mail dan naar info@zorgvoorbeter.nl. Wij plaatsen de verhalen graag op de site.