“Routine beperkt vrijheid van cliënten vaak onnodig”
Op 12 oktober 2010 is het weer zover: de jaarlijkse Dag van de Verzorging. Ook dit jaar kunt u deelnemen aan diverse workshops over zorginhoudelijke onderwerpen. De komende tijd laten we een aantal workshopleiders aan het woord. Deze keer: Rianne Hanning over het terugdringen van vrijheidsbeperkende maatregelen.
Hanning weet nu al dat ze de workshop gaat beginnen met een bewustzijnsoefening. “Ik wil de deelnemers direct duidelijk maken wat het beperken van iemands vrijheid eigenlijk betekent. Natuurlijk passen ze zware vrijheidsbeperkende maatregelen, zoals een band in bed, of de isoleercel, alleen weloverwogen toe. Maar de minder ingrijpende beperkingen, zoals afspraken over roken of het gebruik van internet en collectieve huisregels over slaaptijden, worden nog te vaak routinematig toegepast. Ik wil deelnemers laten zien dat ook dat vrijheidsbeperking is waar je veel bewuster mee om kunt gaan.”
Doelen behalen
Namens Vilans, kenniscentrum voor langdurende zorg, is Hanning begeleider van twee tranches van het Verbetertraject Ban de Band. In dit traject van een half jaar werken instellingen aan het afbouwen van alle vrijheidsbeperkingen, waaronder de Zweedse band. “Het hoofddoel is uiteraard het afbouwen van de vrijheidsbeperkende maatregelen. Maar de subdoelen die deelnemende organisaties eerst moeten behalen, zijn bewustwording en het bereiken van een cultuuromslag.”
Cultuuromslag
Volgens Hanning houdt een cultuuromslag in dat iedereen in de organisatie de visie op vrijheidsberking kent en zich eraan houdt. “Wanneer een verzorgende stopt met de Zweedse band en de cliënt valt uit bed, dan moet zij niet de schuld krijgen. Hoewel je de gevolgen van vallen niet moet bagatelliseren, moet het kleine risico daarop opwegen tegen de grotere kwaliteit van leven. Iedereen binnen de organisatie, van hoog tot laag, moet daarachter staan.” Veel beperkingen zijn ontstaan uit praktische overwegingen. “Om elf uur komt de nachtdienst, en het is dan handig wanneer iedereen in bed ligt. Maar als cliënten dat niet willen, moet je daar toch op de een of andere manier je planning op aanpassen. Dat heeft ook te maken met je routine loslaten.”
Alternatieven zoeken
Daarnaast zijn er veel alternatieven voor vervelende maatregelen. “Veel verzorgenden weten daar nog te weinig van af. Bovendien is het zo dat er in vijftig procent van de gevallen helemaal geen alternatief niet nodig is! Het is erg belangrijk dat de deelnemers dat ontdekken.” Hanning geeft het voorbeeld van de man die tijdens de lunch altijd werd vastgebonden omdat hij niet wilde zitten. “Nu hij kan rondlopen met een broodje in de hand is hij veel meer tevreden.”
Minder probleemgedrag
Een ander voorbeeld betreft een vrouw die vaak erg onrustig was en daardoor werd vastgebonden. Nu krijgt ze vaak een poes op schoot en hoeft ze niet meer vast te zitten omdat ze veel rustiger is geworden. Uit de rondes van het verbetertraject blijkt dat cliënten zich echt prettiger voelen wanneer ze meer vrijheid ervaren. Dat leidt tot minder probleemgedrag en tot tevreden familieleden. “Dat werkt uiteindelijk ook prettiger voor de verzorgenden, hoewel die vaak eerst moeten wennen aan de andere manier van omgaan met de vrijheid van hun cliënten.”
Leren van verbetertraject en workshop
Hanning denkt dat instellingen ook zelfstandig vrijheidsbeperking kunnen verminderen, maar dat een verbetertraject wel erg nuttig is. “Voor relatief weinig geld kun je in korte tijd echt stappen zetten en veel verbeteren als het gaat om het terugdringen van vrijheidsbeperkende maatregelen. Je werkt tijdens het verbetertraject met een draaiboek en praktische instrumenten. Ook kun je gebruikmaken van voorbeeldbeleid en krijg je tips hoe je medewerkers kunt informeren. Daarnaast werk je met meerdere organisaties aan hetzelfde doel, waardoor je kunt leren van de ervaringen van anderen én gebruik kunt maken van de kennis van experts. Uiteindelijk betekent het zowel voor de cliënten als voor de medewerkers meer kwaliteit van leven.”
Workshop
De workshop kan volgens haar al een eerste aanzet zijn tot verbetering. “Ik hoop dat mensen de workshop verlaten met het idee dat zij wel degelijk direct dingen kunnen aanpakken. Misschien dat ze zich bewust worden van alle vrijheidsbeperkingen die ze hun cliënten vaak onbewust opleggen en daarmee aan de slag gaan. Dat ze creatief naar hun cliënten kijken en zich afvragen: ‘hoe kan het anders?’ Alleen dat is al een enorme winst.”
Meer informatie
12 oktober 2010: Dag van de Verzorging
Meedoen aan Ban de Band?
Wilt u meer dan alleen een workshop? Vilans organiseert dit jaar nog twee Verbetertrajecten Ban de Band. De startdata zijn respectievelijk 27 september en 11 november. Ook in januari en maart 2011 starten nog rondes. Om mee te doen investeert u € 1.500,- per verbeterteam/locatie. Deelname met meerdere locaties is mogelijk. Meer informatie is verkrijgbaar via projectleider Marjolein van Vliet van Vilans via telefoonnummer 030-7892489 of e-mail m.vanvliet@vilans.nl. Aanmelding kan bij Judith Oosterom, Vilans, 030-7892338 of e-mail j.oosterom@vilans.nl.
