“De training geeft tijd om eens goed met elkaar te praten over sterven”
Hoe ga je om met cliënten in hun laatste levensfase? En welke rol speelt de familie? Dat zijn vragen die aan de orde komen tijdens de Teamgerichte Training Levenseinde. Een van de cursusleiders Aart Eliens: “Er is veel behoefte aan kennis. En ook beleid op dit gebied ontbreekt vaak.”
“De training biedt verpleegkundigen en verzorgenden en artsen de tijd om met elkaar te praten over het levenseinde”, aldus Eliens, senior beleidsadviseur bij Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN) die de training samen met ethicus Ad Kooijman verzorgt. “Dat gebeurt namelijk zelden in een instelling. Door eigen voorbeelden in te brengen en hier op een systematische wijze over te spreken, kan iedereen uit eigen ervaring meedenken over de aanpak van problemen van bewoners bij het levenseinde.”
Multidisciplinaire teams
De teams die deelnemen aan de training zijn multidisciplinair en bestaan uit zowel verplegend personeel, artsen als pastores. Eliens: “En dan blijkt dat veel werkers in hun eentje aan het werk zijn. Zo spreekt de pastor bijvoorbeeld over de euthanasiewensen van een cliënt terwijl de artsen en verpleging dat niet weten. Communicatie over dit onderwerp schiet er dus nog wel eens bij in.” Ondanks dat verschillende beroepsgroepen bij elkaar zitten, praat iedereen heel open over ervaringen, maar ook over fouten. “Er heerst een veilige sfeer waarin het niet gek is om toe te geven dat je af en toe iets beter op een andere manier had kunnen doen.”
Praktische kennis en voorbeelden
De inhoud van de training is ten eerste gericht op kennisoverdracht. Zo komen onderwerpen als palliatief beleid, de eigen verantwoordelijkheid van de verpleging en euthanasie aan bod. Daarnaast wordt een groot deel van de tijd ingevuld met bespreking van door de cursisten geleverde casuïstiek. “Deze bespreken we met een stappenplan om te ontdekken wat er goed en minder goed is gegaan. En de hulpmiddelen over hoe je bijvoorbeeld interventies inzet of juist staakt kunnen deelnemers in het vervolg gebruiken bij hun zorgverlening.”
Anticiperen
Bij zorg in de laatste levensfase heb je niet alleen te maken met de cliënt maar ook met de familie. Eliens: “In de praktijk blijkt dat veel problemen pas in een laat stadium worden besproken. Veel cliënten willen bijvoorbeeld in het laatste stadium niet meer drinken. Het is verstandig dit tijdig met de bewoner en de familie te bespreken. Zo voorkom je dat het beeld ontstaat dat je niets meer voor hun vader of moeder doet. Je blijft namelijk zorg verlenen maar doet dat op een manier die past bij de fase waarin de cliënt verkeert.”
Beleid ontwikkelen
Op de laatste dag van de training werkt een afvaardiging van het team aan ontwikkeling van beleid over het levenseinde. Eliens: “Dat beleid is er vaak niet terwijl dat heel wezenlijk is, het is immers een noodzakelijk hulpmiddel voor hulpverleners. Denk maar aan de discussie over reanimeren in een verzorgingshuis in Amersfoort. Daar besloten ze bewoners niet meer te reanimeren tenzij deze hadden aangegeven dit wel te willen. Daar was veel kritiek op maar eigenlijk waren ze goed bezig: ze hadden namelijk beleid gemaakt.”
Meer informatie
De training is inmiddels zes keer gegeven, met succes. Ook meedoen? In januari starten er weer nieuwe trainingen. Daarvoor kunt u zich met uw eigen team nu al aanmelden.
- Lees meer over de training
- Of mail naar a.eliens@venvn.nl
