“Minder valincidenten met goede schoenen en brillen”
Op 12 oktober 2010 is het weer zover: de jaarlijkse Dag van de Verzorging. Ook dit jaar kunt u deelnemen aan diverse workshops over zorginhoudelijke onderwerpen. De komende tijd laten we een aantal workshopleiders aan het woord. Deze keer: Herman Boers over valpreventie.
“Nog steeds vallen te veel ouderen, met vaak nadelige gevolgen voor de kwaliteit van hun leven en voor de zorg die ze nodig hebben”, vertelt Boers. Namens Vilans, kenniscentrum voor de langdurende zorg, was Boers de afgelopen jaren betrokken bij het Zorg voor Beter Verbetertraject Valpreventie. Vallen is een reëel risico voor ouderen. Eén op de drie zelfstandig wonende ouderen en de helft van alle verpleeg- en verzorgingshuisbewoners valt minstens één keer per jaar. En dat is niet gewoon een gegeven. Vallen is de belangrijkste doodsoorzaak door een ongeval bij ouderen boven de 65 jaar. Behalve tot overlijden leidt de val ook vaak tot botbreuken, verminderde mobiliteit of opname in een instelling. Dit heeft in veel gevallen een verminderde zelfredzaamheid en verminderde kwaliteit van leven tot gevolg.
Goede resultaten
“Tegen het vallen is echt wel wat te doen”, vertelt Boers. “In de instellingen die meededen aan ons verbetertraject, daalde het aantal mensen dat viel met gemiddeld bijna dertig procent.” Het aantal mensen dat vaker dan één keer viel, daalde zelfs met veertig procent. Ook de hoeveelheid gezondheidsklachten als gevolg van vallen ging met dertig procent omlaag. “Deze cijfers bewijzen dat je met voldoende inspanning en gerichte aandacht vallen wél kunt voorkomen.”
Vijf verbeterprincipes
Boers gaat tijdens de workshop op de Dag van de Verzorging uitgebreid in op de ‘vijf verbeterprincipes’ uit het Verbetertraject Valpreventie:
1- Inventariseer de risico’s in het verpleeg- of verzorgingshuis.
2- Registreer hoeveel valpartijen plaatsvinden, compleet met tijd en plaats, en koppel daar verbeteracties aan.
3- Zorg voor multidisciplinaire samenwerking.
4- Neem gerichte maatregelen.
5- Betrek de cliënt en/of de familie bij de maatregelen die je neemt.
Kleine oplossingen
Boers is zich ervan bewust dat je met één workshop minder bereikt dan met deelname aan een verbetertraject dat een jaar duurt. “Met sommige principes kun je echter direct aan de slag. Verzorgenden hebben een belangrijke functie wanneer het gaat om het signaleren van risico’s. Zorg dat je je bewust bent van factoren die tot vallen kunnen leiden, zoals losse matjes en snoeren, slechte schoenen of brillen en versuffende medicatie. Daar kun je direct iets aan doen.” Ook het registeren van valincidenten met behulp van een geeltjesposter is volgens Boers vrij gemakkelijk in te voeren. “Je moet alleen wel je afdeling meekrijgen. Maar als dat lukt, geeft het direct al zo’n goed beeld van het aantal incidenten op een afdeling. Dat maakt iedereen veel bewuster van de risico’s en mogelijke oplossingen”
Niet vrijheid inperken
De wens valincidenten te voorkomen leidt nog wel eens tot het nemen van vrijheidsbeperkende maatregelen. “Bijvoorbeeld door cliënten in een te diepe stoel te zetten, door bedhekken te gebruiken of ze achter een tafel te zetten”, aldus Boers. “Maar uit onderzoek blijkt dat dit soort maatregelen vaak tegenvallen en meer nadelige gevolgen hebben dan de val zelf. Je beperkt cliënten in hun vrijheid en de onrust die daardoor ontstaat vermindert hun gevoel van welbevinden en kan probleemgedrag in de hand werken.”
Hulpmiddelen als alternatief
Door goede maatregelen te nemen kun je er volgens Boers voor zorgen dat de gevolgen van vallen minder groot zijn. “Je kunt bijvoorbeeld een belmatje gebruiken of een hoog-laag-bed dat je laag bij de grond zet. Ook kun je mensen rustiger maken door prettig licht of rustige muziek. Dan hebben cliënten minder behoefte zich voortdurend te verplaatsen omdat ze zich onrustig voelen. Dat vraagt wel om een heel andere kijk op valpreventie. Het is best lastig om dat in een paar uur workshop voor elkaar te krijgen.”
Bewustwording
Boers begint zijn workshop in oktober daarom met een quiz. “Dan zullen we direct zien hoeveel mensen al weten wat het aantal valincidenten gemiddeld is en wat de gevolgen daarvan kunnen zijn. Ik hoop dat de quiz mensen bewust maakt van de omvang van het probleem. Je kunt zoveel leed voorkomen door ervoor te zorgen dat mensen niet meer vallen. Verzorgenden zijn zich nog te weinig bewust van de mogelijkheden die ze hebben om vallen te voorkomen. Ik hoop dat mensen naar huis gaan met het idee: ‘Ik kan veel meer doen aan valpreventie dan ik dacht, dat ga ik gelijk uitproberen in de praktijk.’ Dan is de workshop voor mij een succes.”
Meer informatie
- 12 oktober 2010: Dag van de Verzorging
