“Valpreventie vraagt inzet van mens én middelen.”
“Een brochure met veel praktische informatie over valpreventie voor cliënten van verpleeghuizen en hun vertegenwoordigers was er nog niet.” Hoofd fysiotherapie en projectleider van het Zorg voor Beter Verbetertraject valpreventie Janine Waaijer van WWZ in Oegstgeest nam daarom het voortouw.
Janine Waaijer bracht in nauwe samenwerking met Zorg voor Beter kernteamlid Jacques Neyens alle informatie samen in de brochure ‘Preventie van vallen. Dat doen we met z’n allen’. Neyens is tevens een van de deskundigen die de deelnemende instellingen aan het Zorg voor Beter Verbetertraject Valpreventie begeleidt. Waaijer: “De informatie in de folder is gericht op de cliënt en zijn of haar vertegenwoordiger. Dat kan de naaste familie zijn, maar ook vrienden of mantelzorgers van de cliënt.”
Organisatiebreed bewustzijn
Bewustwording van alle betrokkenen is bij valpreventie een voorwaarde voor het structureel verminderen van het risico op valincidenten, zo vertelt Janine Waaijer. “Alleen als je zowel de cliënt, de cliëntvertegenwoordiger, het zorgpersoneel, het (para)medisch team, de mensen van de huishouding als de technische dienst mee hebt, kun je valpreventie adequaat als multidisciplinair zorgprobleem aanpakken.” Alleen het uitdelen van een folder is niet genoeg, is haar mening.
Enthousiasme is niet genoeg
Jacques Neyens beaamt dit: “Een organisatiebrede aanpak is essentieel om het aantal valincidenten te verminderen. Daarom moeten ook juist het managementteam en de directie betrokken worden. Er moet immers commitment zijn in de vorm van menskracht en middelen. Met enthousiasme alleen lukt het niet.”
Goede afstemming met cliënt
Janine Waaijer startte met een inventarisatie van onderwerpen voor de folder bij cliënten en cliëntvertegenwoordigers. “In individuele gesprekken, groepsgesprekken, telefonisch of per mail werd gevraagd aan welke informatie zij behoefte hadden. Daarna is de folder een aantal keren getoetst door de doelgroep en waar nodig aangepast, aangevuld of verbeterd.”
Van risico naar preventie
De folder beschrijft alle aspecten van het vallen, hoe vaak het voorkomt, de gevolgen ervan en een overzicht van de belangrijkste risicofactoren. Ouderen denken vaak dat vallen iets is wat hoort bij het ouder worden, en dat daar niets aan te doen is. Ook geeft de folder informatie over de fysieke problemen die vallen in de hand werken.
Hulpmiddelen én informatie
De nadruk ligt op wat cliënten zelf kunnen doen om hun veiligheid te vergroten. Janine Waaijer: “Bijvoorbeeld kiezen voor goede, stevige schoenen en pantoffels, eigen gedrag, bewegen, regelmatige oog- en gehoorcontrole en een goed gebruik van hulpmiddelen zoals antislip sokken of een heupbeschermer.” Neyens vult aan: “Vallen is individueel en maatschappelijk een groot probleem. Het afdoen van een valpartij bij een kwetsbare oudere als een ‘ongelukje’ betekent miskenning van een belangrijk en alarmerend symptoom. Veel valincidenten kunnen voorkomen worden. Daarom is het noodzakelijk om niet alleen professionals in de zorg te scholen, maar juist ook de doelgroep zelf.”
Ook letten op inrichting en gedrag
“In de directe omgeving van de cliënt moet ook goed worden gelet op valrisico’s. De cliënt en/of cliëntvertegenwoordiger kunnen hiermee rekening houden bij de inrichting van de kamer, maar ook de manier waarop cliënten gaan zitten en staan en in en uit bed gaan is van belang.” Voor zover bekend, staat al deze informatie voor het eerst in één folder met goede, ondersteunende kleurenfoto’s.
Rol cliëntvertegenwoordiger
Valpreventie is onderdeel van het zorgleefplan. De cliënt/cliëntvertegenwoordiger is ook hierin erg belangrijk, benadrukt Waaijer: “Deze denkt en tekent mee met het zorgleefplan, maar is ook actief betrokken bij de aanschaf van schoenen, een nieuwe bril of gehoorapparaat en soms ook bij bewegen. Ook als vrijheidsbeperking aan de orde is, moet de vertegenwoordiger van de cliënt toestemming geven.” Ook Jacques Neyens vindt dat het in tijden van vraaggestuurde zorg belangrijk is dat de cliënt actief betrokken is bij het samenstellen van het zorgleefplan. “Bij bepaalde aandoeningen, zoals dementie, zal de cliëntvertegenwoordiger die rol moeten vervullen. Daarom is ook voor deze groep mensen kennis en informatie over valpreventie erg belangrijk.”
Sponsors zoeken
Omdat WWZ de folder Valpreventie in eigen beheer uitbrengt, heeft Waaijer veel tijd gestopt in het zoeken van sponsors. “Het zijn relatief kleine sponsors maar ze zorgen er samen voor dat we de folder onder de kostprijs kunnen uitbrengen.” Zo is het mogelijk dat alle zorginstellingen in Nederland een proefexemplaar krijgen toegestuurd van de folder.
Meer informatie
- ‘Preventie van vallen. Dat doen we met z’n allen’ is bedoeld voor cliënten die tijdelijk of permanent in een verpleeghuis wonen, die tijdelijk verblijven in een verzorgingshuis of die daar wonen op een afdeling meerzorg. Deze folder is ook geschikt voor cliëntvertegenwoordigers, familieleden en mantelzorgers van deze cliënten.
- Instellingen die de folder zelf willen gaan gebruiken, kunnen de folder per 25 exemplaren of een veelvoud daarvan bestellen via de website www.preventiedrukwerk.nl.