Conferentie ‘Losbandige zorg’ over vrijheidsbeperkende maatregelen
‘Losbandige zorg’ was de tot de verbeelding sprekende titel van de conferentie van Meandergroep Zuid Limburg en Universiteit van Maastricht over vrijheidsbeperkende maatregelen. Deze maatregelen worden nog te vaak toegepast in de zorg. Het terugdringen van vrijheidsbeperkingen in de verpleging en verzorging stond daarom centraal.
De algemene conclusie van het congres, dat op 25 januari plaatsvond in Kerkrade, was dat het toepassen van vrijheidsbeperkingen te veel voorkomt. De voordracht van prof. Jan Hamers, hoogleraar ‘verpleging en verzorging van ouderen’ van de Universiteit Maastricht, bevestigde dit. Vrijheidsbeperking heeft vele gedaantes. Ongeveer de helft van alle verpleeghuisbewoners heeft te maken met de één of andere vorm van vrijheidsbeperking, zoals een bedhek of tafelblad.
Routinemaatregelen
Er bestaan grote verschillen in de mate waarin en de manier waarop zorgpersoneel de vrijheid van bewoners beperkt. Uit cijfers van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) blijkt dat 10% van de verpleeghuizen geen onrustbanden gebruikt. Tegelijkertijd gebruikt ook 10% van de instellingen bij meer dan een kwart van de bewoners een onrustband. In die gevallen is meestal sprake van een routinemaatregel die na een periode van drie maanden nog steeds bij 90% van de gevallen wordt toegepast.
Oneigenlijk middel
De belangrijkste reden om de vrijheid van cliënten in de verpleging en verzorging te beperken, is het risico op vallen (85%). Beperking is echter een verkeerde maatregel bij mensen die slecht ter been zijn. Het vergroot de immobiliteit en na het stoppen met de vrijheidsbeperkende maatregelen kunnen mensen vaak nog slechter lopen.
Noodzaak tot beperking
De conclusie van de conferentie was dat er genoeg redenen zijn om het aantal vrijheidsbeperkingen te verminderen. Maar hoe? Uit onderzoek blijkt dat het inzetten van meer personeel geen oplossing is. Werkdruk speelt namelijk geen rol bij het toepassen van vrijheidsbeperkingen. De heersende cultuur en de kenmerken van de bewoner zijn wel belangrijke factoren.
Effect van scholing en consultatie
Anna Huizing van de Universiteit Maastricht presenteerde de voorlopige resultaten van een onderzoek naar het effect van scholing en consultatie op het toepassen van vrijheidsbeperkingen. Ondanks positieve ervaringen met scholing en consultatie door een gespecialiseerde verpleegkundige neemt het aantal vrijheidsbeperkingen niet af. Hoewel het onderzoek nog niet geheel is afgerond, was de indruk dat één maatregel niet afdoende is. Ook is het erg moeilijk om toegepaste maatregelen af te bouwen. De enige écht werkende aanpak bestaat waarschijnlijk uit een pakket maatregelen met, om te beginnen, een visieverandering en een andere invulling van de organisatie van de zorg.
Meer informatie
- De informatie over de conferentie ‘Losbandige zorg’ op de website van MeanderGroep met bestelinformatie over de film ‘Fixatie, hoe voelt dat?’
- De website van Universiteit Maastricht.