‘Te weinig kennis over medicatie kan dodelijk zijn’

1 reactie 2 september 2010

Op 12 oktober 2010 is het weer zover: de jaarlijkse Dag van de Verzorging. Ook dit jaar kunt u deelnemen aan diverse workshops over zorginhoudelijke onderwerpen. De komende tijd laten we een aantal workshopleiders aan het woord. Deze keer: Jan Akkermans over het verbeteren van de medicatieveiligheid.

“Tijdens het Verbetertraject Medicatieveiligheid zijn er al heel wat organisaties met het thema aan de slag gegaan. Maar er valt nog heel wat te winnen”, vertelt Akkermans. Hij is als adviseur van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik betrokken bij het verbetertraject. “Het belangrijkste is dat verzorgenden zich bewust worden van hun grote verantwoordelijkheid.”

Keuzes en communicatie

Medewerkers willen volgens Akkermans graag aan de slag met medicatieveiligheid. “Het probleem is echter vaak dat er weinig tijd en capaciteit is. Dat komt door weinig financiële ruimte, maar ook door keuzes van het management. Daarnaast is communicatie tussen de verschillende partijen vaak niet goed. Voorschrijver, leverancier en toediener weten niet van elkaar wat ze doen terwijl hun werkzaamheden optimaal op elkaar aan moeten sluiten voor een goed werkend proces. Aan het eind zit immers een cliënt die de juiste pil, in de juiste toedieningsvorm, op het juiste moment en in de juiste dosering moet ontvangen.”

Verbeteren is mogelijk

Het verbetertraject heeft laten zien dat het verbeteren van de medicatieveiligheid mogelijk is. “De deelnemende zorginstellingen hebben vijftig procent minder incidentmeldingen gerealiseerd. Het is heel concreet: goed voorschrijven, goed afleveren en goed toedienen zorgt gewoon voor minder fouten. Een praktisch instrument daarbij bleek het ‘niet-storen-hesje’ dat duidelijk maakt dat een verzorgende medicatie aan het uitdelen is en dus niet gestoord mag worden. Andere instellingen kunnen dit soort goede voorbeelden gebruiken en op maat toepassen in hun eigen organisatie.”

Te weinig bewustzijn

Naast het inzetten van praktische hulpmiddelen, vindt Akkermans het belangrijk dat er in de zorgopleidingen meer aandacht komt voor medicatie. “Medicatie is vaak de eerst gekozen vorm van therapie, en juist dat gegeven wordt onderschat door verzorgenden en verpleegkundigen. Tijdens mijn verpleegkundige-a opleiding haalde je je diploma als je een belangrijk deel van het het repertorium uit je hoofd kende en je je spuitenbriefje had, nu is farmacie in de verzorgende en verpleegkundige opleidingen vaak facultatief. Het belang ervan moet weer duidelijk op het netvlies komen bij iedereen die in de zorg werkt. Ook bij verzorgenden: als zij een fout maken kan een cliënt overlijden. Dat is best confronterend en als ik ze dat vertel, dringt de ernst van dit onderwerp meestal wel door.”

Proces doorlopen

Akkermans zal dit ook bij de deelnemers van de workshop in de oren knopen. “Tijdens de workshop lopen we het medicatieproces door en bespreken bronnen van fouten. Eigenlijk iets wat je ook in je eigen organisatie kunt doen. Ga met alle betrokkenen om tafel zitten en praat over de taken en verantwoordelijkheden rond de medicatie van cliënten. Dan kan zomaar de reactie ‘Ik dacht dat jij dat altijd deed’ voorbij komen. Ook MIC-meldingen (melding incidenten cliënten) analyseren kan al een mooie stap zijn. Er worden zo veel gegevens verzameld, zonde om daar niets mee te doen.”

Workshop

Instellingen kunnen ook zonder deelname aan een verbetertraject werken aan het verbeteren van medicatieveiligheid. In de workshop krijgen ze daar tips voor aangereikt. Wat Akkermans hoopt dat deelnemers meenemen? “Dat ze geneesmiddelen gaan zien als vorm van therapie en ze daarin hun taken en bevoegdheden kennen. Verder wil ik ze wijzen op hun professionele verantwoordelijkheid. Als ze die niet nemen of daar te gemakkelijk mee omgaan kan dat grote gevolgen hebben voor de cliënt, maar ook voor henzelf en hun organisatie.”