“Instellingen voldoen steeds beter aan de voorwaarden voor verantwoorde zorg”
Jenneke van Veen is hoofdinspecteur van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ). Zij overhandigde dinsdag 12 december jl. het rapport ‘Verpleeghuiszorg: kwaliteitsslag is gaande’ aan staatssecretaris Ross.
Wat zijn de belangrijkste conclusies van het inspectierapport verpleeghuizen?
“Het risico op onverantwoorde zorg in de verpleeghuizen is gedaald ten opzichte van 2004. Er is een lichte trend van verbetering in de kwaliteit van de zorg. Instellingen voldoen steeds beter aan de voorwaarden voor verantwoorde zorg omdat ze vaker met protocollen en richtlijnen werken. Op onderdelen die direct te maken hebben met de inzet van personeel zijn verbeteringen minder zichtbaar. De plannen van aanpak en de voortgangsrapportages van de bezochte instellingen wijzen er echter op dat ook dit de goede kant op gaat. Ook de vervolgbezoeken die inmiddels zijn afgelegd, laten verbeteringen zien in de meeste instellingen.”
Voorheen ontbrak nogal eens een goed functionerend kwaliteitssysteem. Zit daar verbetering in?
“Op basis van de resultaten van het inspectieformulier over het jaar 2005 en voorgaande jaren is er nog nauwelijks verbetering zichtbaar. Uit de resultaten van de toezichtbezoeken blijkt wel dat veel instellingen bezig zijn met het behalen van een kwaliteitskeurmerk of (deel)certificaat van HKZ. Dit is mede het gevolg van de contracten die instellingenzijn overeengekomen met de zorgkantoren. Overigens vindt de IGZ wel dat de borging van goede uitkomsten van zorg belangrijker is dan een kwaliteitskeurmerk op zich.”
Is de invloed van de normen en indicatoren voor verantwoorde zorg al merkbaar? Zo ja, op welke manier?
“De normen en indicatoren zijn tijdens het project ‘intensivering toezicht verpleeghuiszorg’ tot stand gekomen. Het meten van zorguitkomsten zoals vastgesteld in het toetsingskader is nog geen gemeengoed, hoewel decubitus hierop een positieve uitzondering vormt. De pilot Normen voor Verantwoorde Zorg is bijna afgerond. 2007 is voor de verpleeg- en verzorgingshuizen het jaar van de implementatie van de nieuwe normen. In 2008 zal de inspectie een nulmeting uitvoeren.”
Zijn er regionale verschillen waarneembaar in het rapport?
“Dit is niet voldoende onderzocht om hierover gedetailleerde uitspraken te kunnen doen. Er zijn echter geen aanwijzingen voor grote regionale verschillen.”
Wat zijn de bevindingen als het gaat om de inzet en motivatie van het personeel? Is daar naar uw mening voldoende aandacht voor in de instellingen?
“Dit onderwerp is niet expliciet getoetst. Dit neemt niet weg dat de inspectie altijd veel waardering heeft voor de inzet en motivatie van de medewerkers in de verpleeg- en verzorgingshuizen. Er is nog wel meer aandacht nodig van het management voor de bejegening en attitude van medewerkers. In 17 procent van de bezochte instellingen ontbrak hierover een regeling.”
Zit er een stijgende lijn in de aandacht van instellingen voor scholing van personeel?
“Er is wel aandacht voor scholing, maar dit kan nog beter, onder andere op het gebied van infectiepreventie, cliëntenrechten en het systematisch werken met zorgplannen. De inspectie hoopt dat het recent gepresenteerde Model Zorgleefplan een goede aanleiding is om de regelmatige scholing van personeel weer op te pakken.”
Ligt gebrek aan goed personeel ook ten grondslag aan sommige verbeterpunten?
“In tegenstelling tot eerder inspectieonderzoek is uit de toezichtbezoeken in 2005/2006 niet gebleken dat er structurele problemen zijn met de werving van personeel. De instelling bepaalt zelf welke kwaliteitseisen zij stelt aan de personeelsbezetting. De inspectie vindt het daarbij van belang dat de kwalitatieve en kwantitatieve inzet gebaseerd is op de doelgroep en de individuele zorgvraag en zorgbehoefte. In de meeste instellingen is hiervoor nog geen systematische aandacht. De inspectie hoopt dat dit verandert met de invoering van de zorgzwaartebekostiging en dat de cliënt de zorg krijgt die nodig is.”
Staan maatregelen voor een hogere arbeidsproductiviteit op gespannen voet met de kwaliteit van de zorg?
“Deze vraag is moeilijk te beantwoorden, maar dat neemt niet weg dat er bij maatregelen die de arbeidsproductiviteit moeten verhogen altijd sprake hoort te zijn van een respectvolle benadering en een zorgverlening die afgestemd is op de vraag van de cliënt. Beide zijn belangrijke elementen van de kwaliteit van zorg.”
Wat kunnen instellingen zelf doen om direct betere zorg te leveren?
“Aandacht voor de mens, in dit geval zowel de cliënt als de uitvoerende medewerkers, is een belangrijk element om tot verbetering te komen. Projecten van Zorg voor Beter en het leren van andermans ervaring zijn ook belangrijke hulpmiddelen om de kwaliteit van de zorg te verbeteren.”
