“Technologie gebruiken voor kortere wachtlijsten”
Techniek inzetten om een deel van het arbeidstekort in de toekomst op te vangen. Daarvoor pleit STG/Health Management Forum. Directeur Annemiek Goris realiseert zich dat zij daarvoor eerst angst voor verschraling van de zorg moet wegnemen. “Maar techniek hoeft echt niet ten koste te gaan van de kwaliteit van zorg.”
In de komende vijftien jaar komen er honderdduizenden zorgvragers bij, vaak met een complexe zorgvraag. Tegelijkertijd ontstaat er krapte op de arbeidsmarkt. STG/HMF heeft onderzoek gedaan naar een van de oplossingen voor dit probleem. Het resultaat is het rapport ‘Ruimte voor arbeidsbesparende technologie om in 2025 voldoende zorg te bieden’. Hierin worden instellingen aangespoord om meer gebruik te maken van technieken die het tekort aan handen aan het bed compenseren.
Kwantiteit in plaats van kwaliteit
“Wij pleiten voor meer techniek in de zorg. Instellingen moeten de tijd die ze hiermee winnen niet inzetten voor betere zorg, maar voor meer patiënten en dus kortere wachtlijsten”, aldus Goris. Zij erkent dat het gebruik van meer technologie in de zorg weerstanden oproept. “Dat komt door het idee dat in de zorg de menselijke relaties doorslaggevend zijn”, aldus Goris. “Maar ik vraag me af of dat wel voor elke zorghandeling geldt. Neem kousen aandoen. Willen mensen daadwerkelijk wachten op iemand aan het bed of doen ze het liever zelf met een apparaat, op een moment dat het hen uitkomt? En als ze een afstandbediening hebben die het gordijn voor hen opendoet, missen ze dan de persoon die binnenrent om dat snel te doen?”
Aandacht van naasten
Goris meent dat het persoonlijk contact van professionals met cliënten moet blijven bestaan, maar dat de behoefte daaraan per persoon verschilt. “Wij proberen in de zorg eenzaamheid tegen te gaan. Ook als we minder handen per cliënt beschikbaar hebben, vinden wij dat het aanpakken van vereenzaming onze taak is. Terwijl nieuwe technologie ook kan worden benut om het contact met naasten, vrienden of familieleden te verbeteren.”
Kortetermijndenken
Instellingen kijken ook te weinig naar de toekomst, vindt Goris. “Werkgevers zien krapte op de arbeidsmarkt als een tijdelijk probleem en concurreren met elkaar voor nieuw personeel. De realiteit is echter dat babyboomers vertrekken en dat er een structurele ontgroening plaatsvindt. De zorg concurreert met heel veel andere bedrijfstakken om werkers. Nieuwe middelen zijn dus nodig om de werkdruk voor de huidige en toekomstige zorgprofessional aanvaardbaar te houden. Een voorbeeld daarvan is arbeidsbesparende technologie, niet om banen te schrappen, maar om het werk slimmer te organiseren.”
Kennis versnipperd
Volgens Goris is er behalve het kortetermijndenken en de weerstand tegen techniek nog een derde reden waarom arbeidsbesparende technieken nog te weinig worden toegepast. “De informatie over arbeidsbesparende maatregelen is erg versnipperd. Veel instellingen houden de kennis die ze met vallen en opstaan verwerven voor zichzelf. Ook op dit gebied moet er een omslag in het denken komen: we kunnen alleen toegang tot zorg blijven bieden als we hierin kennis delen en gaan samenwerken.”
Ook preventie en zelfmanagement
STG/HMF wil arbeidsbesparende technologie niet alleen inzetten om de zorg te versnellen en dus meer zorg te bieden, maar ook om de zorgvraag te verkleinen. “We zetten ook in op preventie, zodat mensen de hulp van de professionele zorgverlening minder nodig hebben”, aldus Goris. “Voor mensen met hart- en vaatziekten kan telemonitoring thuis leiden tot zelfmanagement en arbeidsbesparing voor verplegers en verzorgers. Maar ook op het gebied van vaccinaties, bijvoorbeeld als bescherming tegen dementie, valt er nog veel te ontwikkelen.”
Veertig procent arbeidsbesparing
Het criterium dat STG/HMF hanteert voor een goede arbeidsbesparende techniek is veertig procent arbeidsbesparing binnen vijf jaar. “Ik stimuleer instellingen om de grote tijdvretende handelingen eerst onder de loep te nemen”, aldus Goris. “Veel instellingen hebben geen idee hoe lang sommige werkprocessen eigenlijk duren. Daarna moeten ze kijken welke technieken er zijn om tijd te besparen.” Met het door TNO ontwikkelde meetinstrument arbeidsinnovatie kunnen zorgorganisaties bijvoorbeeld uitzoeken welke winst in arbeidstijd zij kunnen halen bij gebruik van een bepaalde innovatie.
Dementie en hart- en vaatziekten
Arbeidsbesparende technieken die STG/HMF in haar rapport onder de loep neemt, zijn in eerste instantie vooral gericht op mensen met dementie en met hart- en vaatziekten, de twee snelst groeiende aandoeningen. In het rapport worden diverse voorbeelden in de dementiezorg genoemd, zoals dwaaldetectie. Ook beter incontinentiemateriaal en verzorgend wassen zijn goede voorbeelden.
Geld
Investeren in nieuwe technieken kost instellingen geld. “Er zijn startsubsidies en andere geldpotjes voor instellingen die iets nieuws willen uitproberen”, aldus Goris. “En uiteindelijk verdien je een investering natuurlijk terug, omdat je bespaart op personeelskosten.” De directeur vindt het belangrijk dat instellingen het geld dat ze besparen, mogen houden om te investeren in nieuwe technieken. “Instellingen moeten echt gaan nadenken over hun werkprocessen en kijken hoe zij die beter kunnen inrichten. Wij proberen ze daarvan te overtuigen, maar we hebben nog een lange weg te gaan.”
Meer informatie
- Op woensdag 18 juni organiseert STG/HMF een debat met minister Klink over arbeidsbesparende technologie in de zorg. Kijk voor het programma en om u aan te melden op de website van STG.
- Kijk hier voor het meetinstrument arbeidsinnovatie van TNO
