Herstelgerichte zorg: voor meer inspraak én inhoud
GGZ Oost Brabant had de herstelvisie al langer hoog in het vaandel staan, maar zocht naar een meer gestructureerde aanpak. Toen het verbetertraject Herstelgerichte Zorg van Zorg voor Beter op zijn pad kwam, aarzelde stafmedewerker Spencer Zeegers dan ook geen moment. Met mooie resultaten tot gevolg.
“We hebben een sterke ‘herstelvisie’ die we officieel in ons beleid wilden opnemen. Een reorganisatie was een goede aanleiding, omdat er dan toch al veel verandert”, zo vertelt Spencer Zeegers, stafmedewerker bureau zorgontwikkeling van GGZ Oost Brabant. “We hebben onze concrete plannen uitvoerig besproken tijdens het intakegesprek voor het verbetertraject. Onze plannen sloten goed aan bij het traject. Na het vormen van drie teams, waarbij vijf locaties betrokken waren, en het vinden van kartrekkers en ervaringsdeskundigen gingen we vol enthousiasme aan de slag.”
Zelfde onderwerp, verschillende doelen
Op de startconferentie formuleerden de verschillende teams hun doelen. Zeegers: “Leuk was dat die heel divers waren. Helmond wilde meer aandacht voor privacy in de woonomgeving, Veghel koos voor meer betrokkenheid van familie en aanpassing van huisregels en de bewoners van de instelling in Oss moesten meer keuzevrijheid en –mogelijkheden krijgen. Bij iedere overweging werd een analyse gemaakt: wat doen we goed en wat kan beter? Zo stelden we de doelen steeds scherper.”
Weerstand overwinnen
Ook de aanpak van de teams was heel verschillend. “In Veghel bijvoorbeeld maakte iedereen eerst uitgebreid kennis met het onderwerp herstelgerichte zorg. Zodat zowel medewerkers als cliënten precies wisten waar het over ging. Daarna gingen ze om de keukentafel. Wat wilden de cliënten? Toen bleek bijvoorbeeld dat zij de woonkamer saai vonden en graag een voetbaltafel wilden. Om aan die wensen te voldoen moesten soms weerstanden worden overwonnen. Zo mochten voorheen geen vrienden van bewoners logeren. Terwijl dat een van de grootste wensen was van een jongen omdat zijn vriendin ver weg woont. Lastig, want als de een het mag, wil de ander het ook. Nu mag het wel en blijkt dat het echt geen chaos wordt”, zo lacht Zeegers.
Meer privacy, meer eigen leven
Ook in Helmond moesten medewerkers weerstand overwinnen. “Een aanpassing daar was dat medewerkers niet langer zomaar de kamer van een cliënt in mochten lopen. Veelgehoorde opmerking: ‘Maar wat als er nu iets ergs gebeurd is?’ Die angst is overwonnen en nu werkt het. Iedereen is eraan gewend en de bewoners hebben meer privacy en meer een eigen leven. Herstelgerichte zorg is tenslotte een manier voor cliënten om weer te leren zelf hun leven in te richten, net zoals dat straks in de maatschappij gebeurt.”
Grote rol bewoners
Hoewel de doelen divers zijn, hebben de bewoners van alle drie de instellingen een grotere rol gekregen. “Wil je weten wat hun wensen zijn, dan moet je toch met hen praten”, aldus Zeegers. Helmond hield daarom een bewonersonderzoek naar hun wensen, waarvan de uitkomsten worden opgenomen in het plan van de bewoner. Oss heeft op basis van interviews een wooncatalogus gemaakt. Daarin staat alles wat je als bewoner wilt weten over je nieuwe huis. Doordat er een website aan de catalogus gekoppeld is kunnen nieuwe bewoners de informatie ook gemakkelijk samen met familie doornemen. “En cliënten zijn blij met die grote rol. Een bewoner uit Oss was bij haar eigen evaluatie aanwezig en wilde zelfs een foto maken van de bijeenkomst. Zo blij was ze ermee! Als bewoners meer kansen en mogelijkheden krijgen dan nemen ze die ook. En als ze serieus genomen worden doen ze dat goed ook.”
Eindelijk weer inhoud
Niet alleen bewoners zijn volgens Zeegers belangrijk in het traject. “Je moet een enthousiast team bij elkaar zoeken met goede kartrekkers. Ook experts van buiten inschakelen kan goed werken, bijvoorbeeld ervaringsdeskundigen van een andere organisatie. Belangrijk is bovendien dat je dicht bij de werkvloer blijft. Daar moet het toch gebeuren. De grote winst zie je nu trouwens ook bij verpleegkundigen. Die zijn blij dat ze eindelijk iets kunnen doen op inhoudelijk terrein voor de cliënt, de managementtaken gingen de afgelopen jaren toch wat overheersen.”
Methode hergebruiken
Op dit moment verankeren en verspreiden de teams de resultaten in de organisatie. “En niet alleen de resultaten, ook de methode. Zo’n kortcyclisch proces bijvoorbeeld kun je ook inzetten voor een onderwerp als medicatieveiligheid. Zorg dat je goede doelen formuleert, enthousiaste mensen bij elkaar zet en roep de nodige expertise in van buitenaf. Die werkwijze kun je voor ieder onderwerp hanteren. Nog een ingrediënt: ruimte nemen en geven. Ook door het management. Een van onze hoofden heeft bijvoorbeeld twee medewerkers acht uur per week vrijgeroosterd om hun succesverhaal over het verbetertraject in andere teams te vertellen. Zo kan er weer een nieuw succesverhaal ontstaan.”
