“Onze cliënten wilden meer gezelligheid, meer keuze en een winkeltje”
Hoe voorkom je dat ouderen in zorginstellingen aan ondervoeding lijden? Om antwoord te krijgen op die vraag, kunnen zorginstellingen meedoen aan het verbetertraject Eten en Drinken van Zorg voor Beter. Deelnemer Joke Verbaan, kwaliteitsfunctionaris bij Zorgcentra Vlietlanden, weet nu dat het vaak gaat om kleine veranderingen. “Geen gevulde schaaltjes, maar pakken vla op tafel waardoor de bewoners zelf hun toetje kunnen kiezen, maakt al verschil.”
Cliënten ontevreden
Een cliëntenonderzoek in Zorgcentra Vlietlanden vormde voor het team van Verbaan de aanleiding om deel te nemen aan het verbetertraject. De cliënten bleken helemaal niet zo tevreden over hun dagelijkse kost. “We kregen veel opmerkingen over het eten. De cliënten wilden bijvoorbeeld meer gezelligheid, meer keuzemogelijkheden en een winkeltje”, aldus Verbaan. Onvrede over de geur, de smaak, het uiterlijk en de sfeer tijdens het eten kan bij ouderen leiden tot ondervoeding met alle nare gevolgen van dien.
Probleem aanpakken
Verbaan ging met de uitslag van het onderzoek naar haar manager en stelde voor om mee te doen aan het verbetertraject Eten en Drinken, onderdeel van het kwaliteitsprogramma Zorg voor Beter. Het kernteam van Zorgcentra Vlietlanden, dat deelneemt aan het verbetertraject, bestaat naast Verbaan uit het hoofd keuken, de zorgmanager, de diëtiste, een vertegenwoordiger uit de cliëntenraad en de teamleiders van de twee pilot-afdelingen.
Het verbetertraject
De 27 instellingen die meedoen aan het verbetertraject hebben nu drie bijeenkomsten achter de rug, de vierde slotbijeenkomst vindt in juni plaats. Tijdens iedere zogeheten werkconferentie zorgt het kernteam Eten en Drinken van Vilans (voorheen NIZW Zorg) voor de praktische ondersteuning van alle verbeterteams. Het kernteam wordt bij het adviseren van de deelnemers geholpen door experts.
Actieplannen
De deelnemers aan het verbetertraject ontvangen niet alleen nuttige informatie over het bereiden en serveren van eten en drinken, maar leren ook hoe ze die kunnen omzetten in projecten en actieplannen. “Kennis alleen is niet voldoende”, meent Verbaan. “Met dit traject zet je alle afzonderlijke ideeën om in projecten voor de lange termijn en formuleer je van tevoren doelstellingen waarop je je moet richten.”
Quick-wins
Het kernteam leert de deelnemers dat ook zogenaamde quick-wins van belang zijn: kleine veranderingen hebben voor de cliënt soms al grote gevolgen. “Elke afdeling komt met eigen initiatieven. Zo bevorderen we interactie, door bijvoorbeeld eens te vragen aan de cliënt waar hij eigenlijk wil zitten”, aldus Verbaan “Een ander klein ding is pakken vla op tafel zetten, in plaats van gevulde schaaltjes, zodat iedereen zelf kan kiezen. Voor ons een kleine moeite en de cliënt vindt het fijn om zélf die keuze te maken.”
Pilot-afdelingen
Verbaan is druk bezig om het geleerde in de praktijk te brengen. In september heeft het verbeterteam in Zorgcentra Vlietlanden de start gevierd met taart, ook hebben ze een feestontbijt en een Indische maaltijd georganiseerd. Op twee pilot-afdelingen zijn de veranderingen rond het eet- en drinkpatroon nog een stap verder doorgevoerd. “Wij hebben vier serviezen uitgezocht. Alle cliënten mochten hun voorkeur uitspreken voor één van de serviezen. Tijdens de kerstdagen werd het nieuwe servies voor het eerst gebruikt.” Het verbeterteam heeft ook dekschalen besteld. “Dan kunnen de cliënten voortaan aanwijzen wat ze willen en hoeveel.”
Meetsysteem
Om ondervoeding tegen te gaan, gaat het verbeterteam ook een weeg- en meetsysteem invoeren. “Voortaan gaan we alle bewoners eens per maand wegen. Voorheen gebeurde dat wel, maar niet structureel. Als de diëtiste dan ernstig gewichtsverlies opmerkte, was het eigenlijk al te laat”, aldus Verbaan. “Nu worden de resultaten vastgelegd in een signaleersysteem, zodat we problemen direct signaleren en dus kunnen aanpakken.”
Mobiele keuken
De volgende actie bij Zorgcentra Vlietlanden wordt het gebruik van een mobiele keuken. “Dan kunnen bewoners ook buiten de openingstijden van de keuken eens een frietje of gebakken eitje eten. Wanneer we op de afdeling koken, wordt de neus van de cliënten al geprikkeld, waardoor ze trek krijgen. En ze kunnen precies aangeven hoe ze hun eten willen hebben terwijl het bereid wordt.”
Druk om te presteren
Genoeg plannen dus, voor Verbaan en haar verbeterteam. Ze zijn dan ook erg positief over het verbetertraject. “Alleen jammer dat we te weinig tijd hebben om meer te overleggen met de andere deelnemers. Soms vragen we advies op het forum, maar door tijdgebrek is er te weinig interactie.” Het team komt eens per twee weken bij elkaar. “We hopen die frequentie ook voort te zetten als het verbetertraject voorbij is. Het voordeel van een dergelijk traject is dat je door de externe begeleiding extra druk voelt om te presteren. Er wordt nu echt wat van je verwacht!”
