Psychiater Jules Tielens: “Bemoeizorg is een ambacht”

9 februari 2010

Wat roep je door de brievenbus tegen een wantrouwige psychotische patiënt die de deur niet opent? Het antwoord op deze vraag staat in het boek ‘Bemoeizorg’ van psychiater Jules Tielens en psycholoog Maurits Verster, dat 4 februari is verschenen. De auteurs baseerden zich tijdens het schrijven niet op onderzoek, maar louter op ervaring.

Een psychiatrisch kookboek, noemen ze het, ‘met recepten voor goed handelen, en tips en waarschuwingen over alle onderwerpen die voor bemoeizorg van belang zijn’. Want bemoeizorg is een ambacht, en dat wordt nog te veel over het hoofd gezien, menen de auteurs. De adviezen en lessen in het boek zijn praktisch en gedetailleerd, bijvoorbeeld het advies om je hart aan te raken nadat je een islamitische klant de hand hebt geschud – een teken van respect. Of het gebod de patiënt geen valse beloften te doen, en in een gesprek met een psychoticus niet van de hak op de tak te springen.

Vakkennis beperkt

Mensen helpen die niet geholpen willen worden: dat vraagt om specifieke vaardigheden, weet Jules Tielens, die al elf jaar als psychiater werkt bij het Amsterdamse Rehabteam van Mentrum, onderdeel van Arkin. Het Rehabteam verleent hulp aan dakloze psychiatrisch patiënten. “Over de vaardigheden van het ambacht ‘bemoeizorg’ is nog heel weinig bekend en geschreven”, zegt Tielens. “Tijdens sollicitatiegesprekken met kandidaten voor het Rehabteam merk ik steeds weer dat de vakkennis vaak beperkt is.”

Slecht onderzoek

Onderzoeken zijn er volgens Tielens genoeg. “Het moet tegenwoordig maar allemaal evidence based zijn, daar zijn we in doorgeslagen. Ik ben zeker niet tegen onderzoek, maar te veel onderzoek zit methodologisch slecht in elkaar. Het is korte termijnwerk dat bovendien soms wordt gefinancierd door pillenfabrikanten. Menselijk gedrag wordt door ontelbare factoren beïnvloed, terwijl onderzoek zich slechts kan richten op één of twee factoren.”

Ervaring

Bovendien is een groot deel van wat behandelaars doen nu eenmaal niet evidence based, zegt Tielens. “Maar dat wil niet zeggen dat er over dit dagelijks werk geen verstandige dingen te zeggen zijn. Dat heeft te maken met ervaring. Als je naar de kapper gaat, dan weet je wanneer je buiten staat of het een goede kapper was of niet. Daar hoef je geen wetenschapper voor te zijn.”

Meer informatie

Meer informatie over dit onderwerp leest u in het dossier Bemoeizorg.

Bron: Psy, 3 februari 2010