De leernetwerken staan onder leiding van een ervaringsdeskundige. Bij voldoende belangstelling gaan de leernetwerken na de zomer van start.

Thema’s

Er zijn vier leernetwerken met elk een eigen thema:

1. De omslag naar echt vraaggericht denken en doen
2. Multidisciplinair samenwerken binnen het zorgleefplan
3. Vraaggerichte zorgdoelen maken binnen elk van de levensdomeinen
4. Hoe leggen we een relatie tussen het gesprek met de cliënt over vraaggerichte zorg en zijn ZZP?

Doelgroep

Implementatietrekkers en uitvoerende sleutelfiguren.

Inschrijving

Actiz organiseert deze vier thematische leernetwerken kostendekkend bij voldoende vraag:

• Minimaal 10 deelnemende zorgorganisaties per thema, maximaal 2 deelnemers per zorgorganisatie.
• vier bijeenkomsten van een dagdeel (middag) per thematisch leernetwerk: 1 per maand, september t/m december 2010 (data nog niet bekend).
• Kosten: € 450,- per persoon, € 700,- voor twee deelnemers uit dezelfde zorgorganisatie.
• Locatie: in Utrecht

Aanmelden

U kunt zich tot 1 augustus aanmelden voor één of meerdere leernetwerken door een mail te sturen naar Nathalie Visser, secretariaat Cliënt Kwaliteit & Innovatie.

‘Met ouderen in gesprek over levensvragen’ is een publicatie van het netwerk in samenwerking met Sting en LOC Zeggenschap, Hierin staan tien lesbrieven over veel voorkomende levensthema’s in de ouderenzorg. De lesbrieven kunnen worden gebruikt in een werk- of teamoverleg en zijn bedoeld om met zorgverleners stil te staan bij levensvragen van kwetsbare ouderen. Doel is het vergroten van hun kennis en te zorgen dat ze levensvragen bij cliënten eerder herkennen en er ondersteunend op in kunnen gaan.

Symposium

Op het symposium op 27 september presenteren het Expertisenetwerk Levensvragen en Ouderen en Vereniging Het Zonnehuis het werkboek ‘Tja, wat zal ik zeggen… met cliënten in gesprek over spiritualiteit’ en de bijbehorende DVD. Er worden deze dag ook workshops gegeven. Hierin krijgt u informatie over het gebruik van deze uitgaven in de zorgorganisatie en over een aantal recent ontwikkelde werkvormen. Er is eveneens een workshop die ingaat op het belang van aandacht voor levensvragen in de organisatie.

Expertisenetwerk

Het Expertisenetwerk Levensvragen en Ouderen wil ervoor zorgen dat ouderen kunnen rekenen op aandacht voor en ondersteuning bij hun levensvragen. En biedt vrijwilligers en beroepskrachten training en ondersteuning bij het omgaan met deze vragen.

Naast structurele zorg hebben we zorg op afroep en alarmeringen, bijvoorbeeld wanneer iemand is gevallen of zich opeens niet goed voelt. In het stukje structurele zorg komen we al een poos bij een jonge man, hij heeft de ziekte van parkinson in erge mate en heeft daarom met vele dingen hulp nodig.

Meer dan alleen functieverlies

‘s Nachts wanneer het rustig is hebben we wel eens een praatje met deze cliënt. Hij vertelt van hoe vreselijk vervelend deze ziekte is omdat je eigenlijk alleen maar inlevert. Niet alleen je functies van je lichaam, maar je verliest ook vrienden en familie. Hij heeft een bewogen leven achter de rug en is sinds een poos alleen. Zijn kinderen en zijn ex-vrouw ziet hij gelukkig nog regelmatig, maar dat zijn dan, naast de thuiszorg, ook de weinigen die nog bij hem over de vloer komen.

Lang weekend zonder boodschappen

Tijdens de paasdagen zat hij, toen ik zo rond de klok van half 3 ‘s nachts binnenkwam, nog in zijn stoel. Hij had zijn dag niet en ook er waren geen boodschappen gehaald voor het weekend. Hij zat dus de komende dagen zonder brood.. Jee, dacht ik, onvoorstelbaar, wonend in een nieuwe wijk met toch redelijk jonge mensen in de buurt.. Is er dan niemand die even iets voor hem zou kunnen doen? Is er dan niemand die eens even door de deur komt om even te vragen hoe het gaat of hij misschien nog iets nodig heeft? De cliënt vertelde dat zijn ex-vrouw dit soort dingen normaal gesproken nog wel doet, maar die had er de afgelopen dagen geen tijd voor gehad.

Ook letten op welzijn

Nu zijn er gelukkig in Groningen twee tankstations 24 uur per dag open. Daar zijn ook wat levensmiddelen te koop, dus ik bood aan de meest noodzakelijke dingen voor hem te gaan halen zodat hij in ieder geval de paasdagen iets te eten had. Ik nam me voor om dit toch even met het team van overdag op te nemen of we als thuiszorg hier niet iets aan zouden kunnen doen. Het is niet zo dat we naast zorg ook welzijn horen te leveren, maar zoals ik het zie kan het één toch echt niet zonder het ander. Wanneer je alleen maar zorg levert en je geen aandacht voor welzijn hebt, wordt de vraag naar zorg alleen maar groter. Andersom is het volgens mij net zo. Ook horen we in de zorg te voldoen aan de regels van de verantwoorde zorg en moeten dus kwaliteit van zorg leveren.. Maar ik moet daar wel bij zeggen dat het in een thuissituatie wel eens moeilijk is… waar ligt de grens voor wat je wel en wat je niet doet? Maar toezien dat iemand geen eten krijgt? Dat nooit!

Iets betekenen voor een ander

Nu de verkiezingen zijn geweest, moeten we gaan afwachten hoe de zorgwereld nu weer zal worden ingericht. Dat we wat meer op elkaar zullen moeten letten als buren, kennissen of familie, dat is volgens mij wel zeker… Maar hoe gaan we dat doen als we het vaak te druk hebben met allerlei andere bezigheden? Of gewoon druk bent met je werk en daardoor weinig zin of tijd hebt om ook nog als mantelzorger aan het werk te gaan… Als ik dan denk aan deze situatie, hoe simpel is het als je weet dat je buurvrouw of zelfs je eigen ouders misschien nog wel een paar boodschapjes zouden kunnen gebruiken, hoe moeilijk is het dan om te vragen, goh zou ik misschien nog iets voor je kunnen betekenen?

Het verzorgingshuis waar ik bijna tien jaar met heel veel plezier heb gewerkt gaat een andere koers voeren, de ‘WAN’ verpleegkundigen verdwijnen uit beeld. Ons hechte clubje valt uit elkaar en ieder kiest z’n eigen weg. Gemakkelijk is dat niet want ja.. wat wil ik eigenlijk en waar ben ik nodig?

Specialistisch thuiszorgteam

Begin april spreek ik toevallig een oud collega, leidinggevende, en zij vertelt me hoe moeilijk het is om goede verpleegkundigen te krijgen, welke direct ingezet kunnen worden in het verpleegkundig specialistisch thuiszorgteam. Ik kijk haar aan en zeg gekscherend …moi… Naast mijn werk in het verzorgingshuis, werk ik ook alweer een kleine vijf jaar als wijknachtverpleegkundige bij de thuiszorg Groningen. Dus ervaring heb ik zeker, alleen is dat vooral in de nacht. Maar, het lijkt me een leuke uitdaging en ik geef dus aan dat ik wel belangstelling heb.

Een nieuwe start

Op 22 april krijg ik een telefoontje, er is overleg geweest en als ik wil kan ik vanaf maandag 26 april gaan meedraaien in het specialistisch team. Ik ben wat overdonderd en weet eigenlijk zo snel niet wat ik moet antwoorden, maar ik zeg dat ik er zal zijn. En zo startte op maandag 26 april mijn nieuwe uitdaging.

Werken in daglicht!

De eerste dagen zijn erg interessant, en zoals ik tegen menig collega al heb gezegd, alles wat ik normaal in het donker doe, in de nacht, zie ik nu ook eens bij daglicht. Een nieuwe ervaring, een nieuwe uitdaging en ik pak hem met twee handen aan!

Het zorgleefplan, instrument voor vraaggericht werken, is sinds 1 januari 2008 verplicht voor elke cliënt. Sting vindt het belangrijk dat verzorgenden het zorgleefplan als ‘hun’ eigen instrument beschouwen en verantwoordelijkheid kunnen nemen voor de kwaliteit van hun eigen werk. Reden voor Sting om de betrokkenheid van verzorgenden bij het Zorgleefplan in kaart te brengen.

Resultaten

84% van de Eerst Verantwoordelijke Verzorgenden (EVV’ers) en 60% van de verzorgenden staan achter het zorgleefplan. Bijna alle EVV’ers (95%) voelen zich serieus genomen door hun leidinggevende als het gaat om de invoering van het zorgleefplan. 59% van de verzorgenden en 40% van de EVV’ers heeft geen invloed op de invoering van het zorgleefplan.

Geen invloed

Ondanks het feit dat EVV ‘ers (en verzorgenden) zich serieus genomen voelen, heeft een groot deel van hen nog geen invloed op de invoering van het zorgleefplan. Hier valt dus nog veel winst te behalen. Sting gaat actief met deze uitkomsten aan de slag. Onder meer door het aanbieden van informatie, studiemateriaal en een platform voor het uitwisselen van ervaringen om verzorgenden en teamleiders te ondersteunen. Het doel hiervan? Meer invloed van EVV’ers en verzorgenden op de invoering van het zorgleefplan. Dat komt de kwaliteit van zorgleefplannen ten goede.

Zorgleefplanwijzer.nl

Om zorgmedewerkers te ondersteunen bij het werken met zorgleefplannen en hun inbreng/invloed op de zorgleefplannen te verbeteren heeft Sting www.zorgleefplanwijzer.nl opgericht. De site bestaat inmiddels een jaar en heeft bijna 3000 geregistreerde deelnemers.

Bron: ZorgPortaal

De jury oordeelde dat Ons Tweede Thuis de cliëntbehoefte centraal stelt in het plan en hieraan concrete acties verbindt. Ook wordt het sociale netwerk van de cliënt bij de uitvoering betrokken.

Toetsen en verbeteren

De prijsvraag is uitgeschreven door Vilans en OPsterk.nl, een project in hat kader van Zorg voor Beter. De initiatiefnemers willen stimuleren dat het perspectief van cliënten meer aandacht krijgt in de methodiek van het ondersteuningsplan. Een dergelijk plan ondersteunt de cliënt maximaal om de eigen wensen en behoeften te realiseren. Met dat doel werd door Vilans een checklist ontwikkeld waarmee cliëntenraden en directies hun ondersteuningsmethodiek kunnen toetsen en verbeteren.

Dromen in uitvoering

Veertien zorginstellingen dienden een plan in, waarvan er vier genomineerd werden: Aveleijn SDT, Sein, Zuidwester en Ons Tweede Thuis. Volgens de jury voldeed de laatste inzender het best aan de gestelde criteria. Het prijswinnende ondersteuningsplan weet dromen en wensen van cliënten doeltreffend te verbinden met acties. Er is duidelijkheid over wie de afspraken coördineert. Ook is bij iedere actie vermeld wie de uitvoering op zich neemt en vóór welke datum. Bovendien is het taalgebruik begrijpelijk voor cliënten.

Cliënt als eigenaar

Om de cliënt daadwerkelijk centraal te stellen, is nog een wereld te winnen. Dat concludeert OPsterk.nl op basis van de juryrapporten. Hoewel de meeste zorgorganisaties de cliënt wel betrekken bij het ondersteuningsplan, ontbreekt vaak nog de daadwerkelijke vertaling van wat cliënten zelf zouden willen. Verder noemt de jury het opmerkelijk dat bij geen van de zorginstellingen de cliënt eigenaar is van zijn of haar plan. Ook Ons Tweede Thuis voldeed niet aan dit criterium. Wel kunnen cliënten binnen deze zorginstelling aangeven of ze instemmen met verspreiding het ondersteuningsplan. Volgens de jury is dat een stap in de goede richting.

Tijdens Zorg voor Beter on Tour, op 15 en 28 januari 2010, komen verzorgenden, verpleegkundigen en teamleiders uit de langdurige zorg uit het hele land samen om ervaringen uit te wisselen en van elkaar te leren. Bijvoorbeeld over werken met zorgleefplannen in de dagelijkse praktijk, waar één van de workshops over gaat.

Meer dan zorg

Gerrit Jagt, die organisaties vanuit Sting ondersteunt bij de invoering: “Feitelijk zijn instellingen al verplicht te werken met de plannen, maar in de praktijk staat menig organisatie nog aan het begin. Niet zo gek, want het gaat om een totaal andere manier van werken. Het gaat in plaats van zorg alleen, om zorg én welzijn. Niet alleen om lichamelijke zorg, maar ook om de woon- en leefomgeving en het sociale leven: om de kwaliteit van leven.”

Speciale verzoeken

Concreet houdt dit volgens de workshopleider in dat de kwaliteit van leven van de bewoner centraal moet staan. “De cliënt heeft een vraag en daar probeer je als instelling aan te voldoen. Dat is dus iets anders dan uitgaan van het aanbod. Zo kan het gebeuren dat een bewoner naar de kapper in zijn oude dorp wil. Dan moet een zorgverlener dat, eventueel samen met mantelzorg en vrijwilligers, proberen te regelen. Gevolg kan zijn dat een afspraak met een fysiotherapeut daar omheen gepland moet worden. Niet andersom, zoals voorheen. De cliënt staat immers centraal.”

Andere visie, nieuwe rol

Grootste valkuil is volgens Jagt dat organisaties te weinig stilstaan bij het feit dat het niet alleen een andere werkwijze, maar vooral een andere visie is. “Het is geen trucje, het is een andere manier van werken. De zorg is vraaggericht met een andere rol voor de verzorgenden tot gevolg. Bijvoorbeeld die van belangenbehartiger. Daarnaast ligt er meer nadruk op contact met de cliënt waarvoor goede communicatieve vaardigheden nodig zijn. Dat is een positieve verdieping in het werk, maar voor sommige medewerkers ook moeilijk.”

Workshop

Tijdens de workshop wil Jagt het over dit soort dingen hebben. “Hoe ga je om met die nieuwe rol? Naar de cliënt toe, of naar je collega’s? Tot nu toe hoor ik gelukkig vooral positieve reacties op het werken met zorgleefplannen. Veel verzorgenden willen ook graag meer contact met de cliënt. Gelukkig, want zo halen verzorgenden meer voldoening uit hun werk en wordt de kwaliteit van leven van cliënten beter.”

Meer informatie

Lees meer over zorgleefplannen
Lees meer over Zorg voor Beter on Tour en meld u direct aan!

De prijsuitreiking is onderdeel van de themamiddag ‘In gesprek over het ondersteuningsplan’ waar Bussemaker een van de sprekers is. Het gaat tijdens de bijeenkomst over de rol van de cliënt of zijn vertegenwoordiger bij het opstellen en bespreken van het ondersteuningsplan.

Versterking positie cliënt

Niek Zwinkels, projectleider van OPsterk.nl geeft informatie geven over de middelen en werkwijzen om de positie van de cliënt bij het bespreken van het ondersteuningsplan te versterken. Zo organiseert OPsterk voorlichtingsbijeenkomsten voor cliënten, ouders en vertegenwoordigers.

Checklist

Ook is er een checklist gemaakt met criteria waaraan een goed ondersteuningsplan vanuit cliëntenperspectief moet voldoen. Deze zijn opgesteld door Vilans, een van de initiatiefnemers van het kennisplein Gehandicaptenzorg. Vilans-onderzoekster Tamara Visser presenteert en onderbouwt dit nieuwe instrument tijdens de bijeenkomst. De checklist is vanaf 2010 beschikbaar voor cliëntenraden en zorginstellingen.

Praktijk en theorie

Hoe een en ander werkt in de praktijk komt naar voren in het verhaal van een moeder van een dochter met een verstandelijke beperking. Zij vertelt hoe zij als ervaringsdeskundige tegen het ondersteuningsplan aankijkt en wat voor haar de meerwaarde ervan is. Tegenover dit praktijkverhaal staat de presentatie van Hester van de Bovenkamp van het Instituut Beleid en Management Gezondheidszorg (Erasmus Universiteit Rotterdam) die het thema patiënt/cliëntparticipatie vanuit de wetenschap belicht.

Wetgeving en uitvoering

Staatssecretaris Jet Bussemaker vertelt 10 december meer over het besluit van de overheid om het ondersteuningsplan vanaf maart 2009 wettelijk verplicht te stellen voor AWBZ-zorg die langer dan drie maanden duurt. Het beleid van de zorginstellingen rond het opstellen van de ondersteuningsplannen komt vervolgens aan bod tijdens de vraaggesprekken die plaatsvinden met delegaties van de vier genomineerde zorginstellingen over de methodieken die zij gebruiken om het ondersteuningsplan met cliënten te bespreken.

Nog kaarten beschikbaar

Er is nog een aantal kaarten beschikbaar voor de informatieve bijeenkomst In gesprek over het ondersteuningsplan. Inschrijven kan tot en met 9 december:
Datum en tijd: 10 december van 13.00 tot 17.00 uur
Locatie: ‘t Veerhuis, Nijemonde 4, 3434 AZ Nieuwegein
Inschrijvingen is mogelijk via de website www.kennispleingehandicaptensector.nl.

Het project OPsterk.nl is onderdeel van Zorg voor Beter, het verbetertraject voor de zorg, en wordt gefinancierd door ZonMW. De themabijeenkomst van OPsterk.nl in samenwerking met het Kennisplein Gehandicaptensector vindt plaats in ’t Veerhuys in Nieuwegein

Instellingen die mee willen doen aan de prijsvraag, kunnen de methodiek voor het ondersteuningsplan samen met minimaal twee geanonimiseerde ondersteuningsplannen vóór 6 november 2009 insturen. Een jury van ervaringsdeskundigen beoordeelt de inzendingen. Vilans, landelijke kenniscentrum op het gebied van de langdurende zorg, ondersteunt de jury daarbij.

Criteria voor beoordeling

De criteria voor beoordeling van de ondersteuningplannen en de gebruikte methodiek richten zich op volgende aspecten:

• Het ondersteuningsplan verwoordt de wensen en behoeften van de cliënt.
• De cliënt krijgt voldoende ondersteuning om ervoor te zorgen dat zijn vragen en behoefte centraal staan.
• Het plan garandeert optimaal dat acties worden uitgevoerd.
• De cliënt is eigenaar van zijn plan.

Juryrapport met aanbevelingen

Alle inzenders ontvangen een juryrapport, inclusief aanbevelingen voor verdere verbetering van hun methodiek. Op 10 december wordt de winnaar bekendgemaakt tijdens de themabijeenkomst In gesprek over het ondersteuningsplan die OPsterk.nl samen met het Kennisplein Gehandicaptensector organiseert. De winnaar ontvangt een prijs.

Meedoen aan de prijsvraag?

Meedoen kan door het insturen van de volgende documenten:

• de beschrijving van de methodiek die binnen uw organisatie wordt gebruikt;
• twee actuele, geanonimiseerde ondersteuningsplannen die met behulp van de methodiek tot stand kwamen;
• een verklaring waaruit blijkt dat de inzending een gezamenlijk initiatief is van de directie en de cliëntenraad.

Tot 6 november 2009 kunnen inzendingen worden ingediend bij:
OPsterk.nl
Postbus 1223
3500 BE Utrecht