Hoe kun jij als verzorgende gezondheidsrisico’s beperken? Daarvoor heeft V&VN in opdracht van ActiZ een praktische aanpak gemaakt. Deze aanpak ondersteunt je bij het signaleren van mogelijke gezondheidsrisico’s bij depressie, medicatie, incontinentie, voeding en decubitus. Meer leren? Kom dan naar de Week van de Verzorging.

Tijdens de Week van de Verzorging van 10 – 14 oktober kun je de workshop Risicosignalering volgen op:

• 10 oktober in Hengelo
• 11 oktober in Simpelveld
• 13 oktober in Duivendrecht

Workshop

In de workshop komt de ontwikkelde poster en de verschillende werkbladen aan de orde. Deze middelen helpen je bij het signaleren van gezondheidsrisico’s bij cliënten. Ze geven aan welke signalen je serieus moet nemen. En welke vervolgacties verstandig zijn en hoe je het beste kunt handelen bij depressie, medicatie, incontinentie, voeding en decubitus.

Week van de Verzorging

Naast deze workshop kun je als verzorgende nog meer workshops tijdens de Week van de Verzorging bijwonen, zoals over de toekomst van je beroep. In de bijeenkomsten laten collega’s mooie projecten zien, waarmee zij de zorg verbeteren. Je raak geïnspireerd door ‘het goede gesprek’. Lees meer op www.weekvandeverzorging.nl

Hiervoor pleitte Giel Hutschemaekers, hoogleraar Geestelijke Gezondheidszorg aan de Radboud Universiteit, op het congres GeestKrachtig Vooruit. Tijdens dit congres werd teruggeblikt op 10 jaar Geestkracht, een grootschalig onderzoeksprogramma van ZonMw voor de GGZ. “We moeten het aantal psychiatrische bedden halveren door er voor te zorgen dat veel meer mensen goed worden geholpen in de eerste lijn. Mensen in de gespecialiseerde GGZ gaan vaak onnodig veel gebukt onder het stigma van psychiatrisch patiënt.” De oproep van de hoogleraar sluit aan de bij wens van minister Schippers (VWS). Zij zei eerder in de Tweede Kamer dat een reductie uit oogpunt van de patiënt en uit kostenoverwegingen wenselijk is. In 2009 waren ruim 32.000 bedden in de GGZ in gebruik.

Veel bereikt met Geestkracht

Op het congres in Zwolle werd de loftrompet gestoken over het onderzoeksprogramma Geestkracht. “Grootschalig onderzoek in de GGZ is niet alleen nuttig maar ook noodzakelijk”, benadrukte Richard van Dyck, emeritus hoogleraar psychiatrie. “Geestkracht heeft 121 wetenschappelijke publicaties opgeleverd en 15 miljoen euro aan extra gelden uit Europa en de Verenigde Staten. De VS omdat ze ons kennisinfrastructuur beter vonden dan in eigen land.”

Kennis breed verspreiden

Diverse wetenschappers spraken in Zwolle hun zorgen uit over de toekomst van wetenschappelijk onderzoek van de GGZ, nu het onderzoeksprogramma na 10 jaar is afgelopen. “We mogen trots zijn op wat is bereikt maar het is wel zaak dat de samenwerking tussen het onderzoeksveld en de GGZ-instellingen verder wordt uitgebouwd”, zei Harry Rooijmans, voorzitter van de programmacommissie van Geestkracht. “Daar is wel extra geld voor nodig.”

Ziekteverzuim en schooluitval voorkomen

Voor de financiën moet verder gekeken worden dan alleen naar het ministerie van VWS gaf Pauline Meurs, voorzitter van ZonMW, aan. “We willen andere ministeries als Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, het bedrijfsleven en koepelorganisaties ervan overtuigen dat ook in hun sectoren meer kennis en begrip van psychiatrische problemen belangrijk is. Door psychiatrische problemen te voorkomen of snel te verhelpen is er immers minder ziekteverzuim van werknemers of schooluitval van leerlingen. En ook in gevangenissen is meer kennis van psychiatrische problematiek nodig. Iedereen heeft baat bij een betere GGZ.”

Gerenommeerd hersenonderzoeker Dick Swaab is een van de sprekers op het congres: “We weten steeds meer wáár het gebeurt, maar nog niet hoe.” Zo omschrijft Swaab de stand van hersenonderzoek naar bijvoorbeeld depressies en Alzheimer. “Om te weten hoe het gebeurt, is veel meer studie nodig en voor deze neuropsychiatrische aandoeningen met name ook post mortem-onderzoek.”

Interactieve workshops

Tijdens de acht interactieve workshops op het congres krijgt u de gelegenheid nieuwe inzichten en kennis te vergaren. Zo vertellen experts over de rol van ervaringsdeskundigen bij het herstel van cliënten en hoe je mantelzorg op maat kan leveren bij ouderen met psychiatrische problemen. Een andere workshop gaat over psycho-educatie. Het geven van advies en voorlichting over een psychiatrische ziekte is van groot belang bij opname van een patiënt met een psychose, maar gebeurt nog niet altijd. Vernieuwde modules en trainingen dragen bij aan het goed toepassen van psycho-educatie.

Forumdiscussie over de toekomst

Het congres sluit af met een forumdiscussie over de toekomst. Hoe gaat de ggz verder en hoe zorgt het veld ervoor dat de met ‘Geestkracht’ ingeslagen weg en de ontstane samenwerking niet stokt? Daarover discussiëren Armand Höppener van het ZorgInnovatiePlatform, Cor Spreeuwenberg, emeritus hoogleraar Chronische Zieken, Marjan ter Avest, Landelijk platform GGZ en Martin Potjens, Zorgverzekeraars Nederland en Pauline Meurs, voorzitter ZonMw samen met de congresbezoekers.

Aanmelden congres

• Wanneer: 24 maart 12.00 -17.00 uur
• Waar: Nieuwe Buitensociëteit, Zwolle
• Kosten: gratis
• Meer informatie en aanmelden: www.geestkrachtigvooruit.nl

Angst, depressie, psychoses en gedragsstoornissen. Wat weten we er eigenlijk van? In Nederland krijgt ruim veertig procent van de mensen ooit een psychische ziekte of psychische problemen. Ze hebben een grote negatieve invloed op de kwaliteit van leven. GeestKracht is een groot en ambitieus programma dat kennis wilde genereren en toepassen op het gebied van angst- en stemmingsstoornissen, psychosen en gedragsstoornissen.

Toen en nu

Met vereende krachten hebben organisaties gewerkt aan infrastructuur, kennis en implementatie op dit gebied. Wat hebben deze inspanningen opgeleverd? Waar stonden we eerst, waar staan we nu en wat zijn de aanknopingspunten voor de toekomst?

Wanneer

Donderdag 24 maart van 12.00 tot 17.00 uur

Locatie

Regardz Event Center Nieuwe Buitensociëteit te Zwolle

Kosten

Deelname aan de GeestKrachtdag is gratis

Meer informatie en aanmelden

www.zonmw.nl

Maatregelen als de onrustband, verpleegdeken, of een tafelblad over de stoel beletten cliënten om zelf op te staan uit bed of stoel. Niet alleen in de vvt en gehandicaptenzorg, maar ook in de langdurende ggz worden deze maatregelen veelvuldig genomen. De negatieve gevolgen van fysieke vrijheidsbeperking zijn onder andere angst, depressie, onrust, incontinentie en decubitus.

Werken aan afbouwen

Voldoende redenen om deze maatregelen zo min mogelijk toe te passen. Organisaties in de ouderenzorg en gehandicaptenzorg werken inmiddels hard aan het afbouwen van fysieke vrijheidsbeperkende maatregelen. Door deel te nemen aan dit verbetertraject kunnen ook organisaties in de ggz nu leren hoe zij deze maatregelen succesvol kunnen afbouwen.

Drie of vier Trimbossers die een dag naar uw organisatie komen om u te helpen met een probleem of knelpunt op het gebied van de geestelijke gezondheid.. Dit is in het kader van de ‘Trimbos deelt kennis’ dag mogelijk! Die dag gaan medewerkers van het Trimbos-instituut in groepjes van ongeveer drie personen het land in. Op zoveel mogelijk verschillende plaatsen – van GGz- en zorginstellingen, verpleeg- en verzorgingshuizen, gemeenten, bedrijven, zorgverzekeraars, scholen, woningcorporaties, justitiële instellingen tot werkgevers- en werknemersorganisaties – willen de Trimbos-medewerkers graag hun kennis delen over vraagstukken op het gebied van de geestelijke gezondheid.

Meedoen?

Heeft u in uw organisatie een probleem of vraag waarover u graag advies krijgt, leg die dan aan Trimbos voor. Het Trimbos instituut neemt vervolgens telefonisch contact op om uw vraag helder te krijgen, en om te kijken of deze geschikt is voor een kort cyclische aanpak. Dit advies is geheel gratis.

Het Trimbos-instituut heeft de cursus ontwikkeld om depressieve klachten bij ouderen (55-plus) te verminderen. In twaalf bijeenkomsten gaat de cursist, aan de hand van het eigen levensverhaal, op zoek naar een rode draad in het leven. Het doel van de cursus is het vinden van zingeving en identiteit en het opdoen van positieve ervaringen.

Wetenschappelijke onderbouwing

Om de cursus wetenschappelijk te kunnen onderbouwen en daarmee een (nog) steviger plaats in de geestelijke gezondheidszorg te geven, heeft het Trimbos-instituut onderzocht of de cursus inderdaad het gewenste effect heeft. De effecten zijn vergeleken met een (controle)groep ouderen die alleen een minimale interventie heeft gekregen, namelijk de vertoning van de film ‘De kunst van het ouder worden’.

Goede resultaten

Uit de resultaten van het onderzoek blijkt dat na het volgen van de cursus depressieve symptomen inderdaad zijn verminderd, met name bij vrouwen en ouderen met klinisch relevante depressieve symptomen. Dit effect bleek niet waarneembaar bij ouderen die alleen de film hadden gezien. Zes maanden na afloop van de cursus was het effect nog steeds zichtbaar. Ook angstsymptomen bleken na het volgen van de cursus te zijn verminderd. Dit effect was echter ook waarneembaar bij de ouderen in de controlegroep.

Bron: Trimbos-instituut

In de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg is een schat aan kennis opgebouwd die kan helpen om psychische problemen te voorkomen en terug te dringen. Zorgorganisaties en –professionals gebruiken deze kennis op het gebied van onderzoek, preventie en zorg echter nog lang niet altijd in de praktijk. Een van de oorzaken is dat zij die kennis niet zo gemakkelijk kunnen vinden.

Breed scala aan projecten

ZonMw, de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie, heeft daarom vrijwel alle projecten die ze sinds 2004 heeft gefinancierd op internet gezet. De organisatie financiert een breed spectrum aan projecten: van fundamenteel en strategisch onderzoek tot projecten ter verbetering van de zorg in de dagelijkse praktijk.

Makkelijk zoeken

Aan de projecten in de database zijn trefwoorden toegekend om het zoeken te vergemakkelijken. Ze zijn gegroepeerd op type aandoening, doelgroep en type hulpverlening/preventie. Zoeken op combinaties is ook mogelijk. Het gaat om projecten op het terrein van de geestelijke gezondheidszorg in brede zin. Ook projecten over gedragsproblemen bij jongeren staan bijvoorbeeld in de database. Hetzelfde geldt voor onderzoek dat zich niet direct richt op de zorg, maar op achterliggende neurologische processen.

De database ggz en verslaving is voor iedereen toegankelijk op www.zonmw.nl/ggz.

“Op het sociale vlak, betaald werk en zingeving is voor de ggz-cliënt in de langdurige zorg nog een wereld te winnen”, zegt Hans Kroon. Hij is projectleider van de Monitor langdurige ggz. Voor deze monitor heeft het Trimbos-instituut gebruik gemaakt van de gegevens van een aantal regionale zorgmonitors. Daarom moeten de resultaten van deze monitor volgens Kroon met de nodige voorzichtigheid worden bekeken: ze leveren niet per se een representatieve landelijke steekproef op.

Zingeving en ontplooiing

Toch is een tendens zichtbaar. De basale behoeften, zoals zorg voor het huishouden, voeding, veiligheid, uitkeringen en informatieverstrekking over de behandeling, blijken voor veel patiënten redelijk te worden vervuld. Maar als het gaat om gezelschap, intieme relaties, zingeving en herstel, activiteiten overdag, en psychisch welbevinden, blijken de zorgbehoeften voor ggz-cliënten minder goed te worden vervuld.

Hoop voor de toekomst

Kroon ziet wel enige hoop voor deze patiëntengroep. “Via de Zorg voor Beter-trajecten zijn goede resultaten te boeken. Zeker als daarbij het belang van de ervaringsdeskundige goed wordt onderkend.” In de monitor zelf wordt geconcludeerd dat onderlinge steun en lotgenotencontact mogelijk goede ingangen vormen om tegemoet te komen aan de onvervulde zorgbehoeften van patiënten. Binnenkort publiceert het Trimbos-instituut effectonderzoeken over dit onderwerp.

Lees hier de Monitor van het Trimbos-instituut (pdf, 223.39KB)

Bron: Psy, over geestelijke gezondheid en verslaving

ZonMw heeft twee verbeterprogramma’s voor de ggz en verslavingszorg: het LAK (Landelijk Actieprogramma Kwaliteit) voor de cure en Zorg voor Beter voor de care. Bij Zorg voor Beter is de ggz een onderdeel. Het LAK richt zich geheel op ggz en verslavingszorg.

Vernieuwende projecten

‘Verbeter mee’ geeft een beeld van vernieuwende projecten in zowel de curatieve zorg als de care. De initiatieven in de projecten zijn erop gericht mensen te laten deelnemen aan het maatschappelijk leven. Andere initiatieven leiden tot effectievere behandelingen.

Rode draad

Veiligheid is een belangrijk thema in de zorg, ook daarover gaat deze publicatie. De rode draad is de route van kennis naar praktisch handelen tot en met de borging van nieuwe werkwijzen.

Twee verbeterprogramma’s

De twee verbeterprogramma’s binnen ZonMw hebben als doel om kennis versneld in de praktijk te brengen. Op die manier leveren ze een substantiele bijdrage aan kwaliteitsverbetering.

U kunt de publicatie ‘Verbeter mee’ kosteloos opvragen of downloaden.