Doel

Een reden om naar een zorgcentrum te verhuizen is de directe beschikbaarheid van professionele zorgverleners bij acute zorgvragen. Veel cliënten willen echter bij voorkeur in hun eigen huis blijven wonen. Een voorwaarde is dat de zorgaanbieder bij de cliënt thuis, gedurende een periode van 24 uur, acute zorgvragen kan beantwoorden. De ´zorg op afroep´ voorziet hierin.

Feiten en cijfers

Naast planbare zorg door de thuiszorg of intramurale zorg door zorgaanbieders, leveren deze organisaties veelal ´zorg op afroep´. De ´zorg op afroep´ en onplanbare zorg is 24 uur per dag beschikbaar. Overdag gebeurt dit vaak door medewerkers die voor reguliere activiteiten ingeroosterd zijn, maar bij een oproep direct weg kunnen. ´s Avonds en ´s nachts vindt invulling veelal plaats door specifiek voor deze oproepen vrijgestelde medewerkers. De vormgeving lijkt sterk op die van ´onplanbare zorg´ en kan daarmee samenvallen. Onplanbare zorg bestrijkt een breder publiek, iedereen die acute zorg nodig heeft, ook burgers zonder een zorgindicatie.

Cliënten met dementie zijn vaak al bekend in het zorgcircuit en kunnen bij hun zorgaanbieder vaak gebruikmaken van ´zorg op afroep´. Sommige ´zorg op afroep´-aanbieders hanteren een beperking in de reikwijdte van de diensten, bijvoorbeeld een kilometer rondom het zorgcentrum, dat als uitvalsbasis voor de medewerker dient. De onplanbare zorg bestrijkt de hele regio.

Verschillende thuiszorgorganisaties en intramurale zorgaanbieders leveren ´zorg op afroep´, soms ´acute zorg´ genoemd, aan thuiswonende cliënten. Soms vindt dit in samenwerking plaats, soms doen organisaties dit apart van elkaar. Hoewel steeds meer zorgaanbieders deze vorm van zorg leveren, gebeurt dit nog niet overal. Onplanbare zorg wordt regionaal en door de samenwerkende zorgorganisaties aangeboden omdat in het kader van de financiering een minimum aantal zorgvragers nodig is.

Contact en informatie

De meeste zorgaanbieders in de regio (thuiszorg, zorgcentra) leveren ´zorg op afroep´. Op een aantal plekken in ons land is onplanbare zorg al actief, onder andere in Zuidoost-Limburg: Het Initiatief, projectorganisatie voor onplanbare zorg, telefoon (045) 546 84 26 en in Trýnwalden, onplanbare zorg in Noordoost-Friesland, telefoon (058) 256 41 41.

Doel

Nog maar tien procent van de verpleeghuiscapaciteit bestaat uit kleinschalige woonvormen. Gezien de kwaliteit van wonen, de tevredenheid bij cliënten en familie en de toenemende vraag naar deze vorm, ligt er bij de zorgaanbieders een prikkel om dat percentage te verhogen. De vraag van cliënten naar deze woonvoorzieningen zou hieraan een stimulans moeten geven. Om de cliënten op de hoogte te stellen van de mogelijkheden en gang van zaken binnen zo´n groepswoning, is een video gemaakt.

Feiten en cijfers

SIMNIA zijn vier kleinschalige groepswoningen in Domburg. Het maakt onderdeel uit van de stichting Voor Regionale Zorgverlening (SVRZ) te Zeeland. Deze stichting gaat al haar capaciteit omzetten in kleinschalige groepswoningen. De video is in de zomer van 2003 gemaakt in opdracht van Vilans, in samenwerking met het netwerk kleinschalig wonen voor mensen met dementie, en gefinancierd door het ministerie van VWS, het VSB-fonds en de stichting Wonen met dementie. De video geeft een beeld van hoe het er in een kleinschalige groepswoning toegaat. Hoe cliënten de dag doorbrengen, welke activiteiten zij doen, wat de rol van familieleden is en hoe medewerkers zich opstellen.

Contact en informatie

De video is te bestellen bij Vilans onder bestelnummer E33814 en kost € 24,- (030) 230 63 11, www.vilans.nl

Doel

Mantelzorgers ondersteunen met het verwerken en hanteren van partners met een dementieel ziektebeeld. Vanwege het specifieke karakter is er een apart aanbod voor partners van jong dementerenden.

Feiten en cijfers

De frequentie wisselt van eens in de twee tot eens in de zes weken. Er is een trainingsaanbod (zes dagdelen) voor familieleden en vrijwilligers over de omgang met dementerenden. Op enkele plaatsen in Nederland wordt de cursus Zorg om dementie georganiseerd: twaalf bijeenkomsten voor mantelzorgers over de ziekte dementie en de weerbaarheid van de mantelzorger in relatie tot de dementerende en in relatie tot hulpverleners. Gespreksgroepen en trainingen worden deels regionaal, deels landelijk bij Alzheimer Nederland georganiseerd.

Contact en informatie

Voor informatie en aanmelding: Alzheimer Nederland, telefoon (030) 659 69 10.
Zie ook de website: www.alzheimer-nederland.nl

Doel

Mantelzorgers zorgen voor iemand die gehandicapt, bejaard of langdurig ziek is. Dat kan een echtgenoot, kind, vader of moeder zijn, maar ook een vriendin of buurman. Meer dan 1,3 miljoen mensen bieden een of andere vorm van mantelzorg. Meer dan de helft van de hulp is huishoudelijk, zoals schoonmaken, de was doen en koken. Ook helpen bij het eten en wassen komt veel voor.

Vaak komen de zorgtaken op één persoon neer: de vaste mantelzorger. Vooral als iemand erg veel verzorging nodig heeft, kan het zijn dat mantelzorg een belasting wordt die dag en nacht voortgaat. Een keuze is er meestal niet, men rolt er vaak vanzelf in. De kans dat er geen tijd meer overblijft voor iemand om zelf even te ontspannen is groot. De steunpunten ondersteunen de mantelzorger.

Feiten en cijfers

Een steunpunt mantelzorg geeft advies en verleent emotionele en praktische steun aan mantelzorgers. Deelname aan het steunpunt is gratis. Mantelzorgers kunnen er bijvoorbeeld terecht voor informatie over de gevolgen van ziekte of wettelijke regelingen. Ook bieden de steunpunten een luisterend oor waar het gaat om evenwicht in de zorg door de mantelzorger, voor zichzelf en de ander. Vaak organiseren steunpunten lotgenotencontact. Ze verwijzen in voorkomende gevallen door naar de juiste zorginstantie en bemiddelen bij de aanvraag van hulpmiddelen of het regelen van extra onbetaalde zorg, bijvoorbeeld de inzet van een vrijwilliger. Uitgangspunt is altijd dat de mantelzorger en de cliënt de regie in eigen hand houden.

Contact en informatie

Steunpunten zijn te vinden via de website van de vereniging voor mantelzorgers Mezzo. Steunpunten kunnen lid worden van de koepelorganisatie Xzorg. Deze geeft haar leden advies, begeleiding en ondersteuning op uiteenlopende gebieden: aanbod- en organisatieontwikkeling, kwaliteitsbevordering en communicatie. Ook treedt Mezzo op als landelijk vertegenwoordiger en belangenbehartiger om optimale voorwaarden voor het werk van de leden te realiseren. Mezzo is te bereiken via (030) 659 22 21, e-mail: info@mezzo.nl

Doel

Toenemende vraag voor dit soort zorgverlening aan mensen met dementie die terminaal zijn. In 2003 zijn verspreid in dit verpleeghuis zo´n 22 mensen opgenomen voor deze speciale zorgverlening.

Feiten en cijfers

Er is 24 uur zorg en de unit bestaat sinds mei 2003. Twee gereserveerde plaatsen palliatieve zorg aan mensen met psychogeriatrische of somatische problematiek. Kenmerk van deze bewoners is dat ze maximaal 3 uur uit bed komen. Uitsluitingscriteria zijn drugs- of alcoholverslaving en psychiatrische stoornissen. De PG-bewoner is uitgesloten van de mogelijkheid van euthanasie. Tegen vergoeding is er een logeermogelijkheid voor familie. Uitbreiding naar vier bedden wordt overwogen als de vraag blijft toenemen.

Contact en informatie

Eduard Douwes Dekkerhuis, telefoon (020) 631 83 33, afdeling maatschappelijk werk.

Doel

Het doel van de ontmoetingscentra is intensieve en geïntegreerde ondersteuning te bieden. De centra voorzien in praktische, emotionele en sociale ondersteuning van thuiswonende mensen met dementie en hun mantelzorger op een laagdrempelige plek in de wijk. Vanwege het succes in Amsterdam verspreidden de ontmoetingscentra zich de afgelopen jaren naar andere regio´s in Nederland.

Feiten en cijfers

Het Ontmoetingscentrum is ondergebracht bij een buurthuis of lokale zorgaanbieder in de wijk. In de ontmoetingscentra kunnen mensen met dementie drie dagen per week deelnemen aan de activiteiten. Deze zijn (re)creatief van aard maar er komen bijvoorbeeld ook psychomotorische activiteiten in voor of ‘praten met gebaren´. Tegelijkertijd kunnen mantelzorgers deelnemen aan de tweewekelijkse gespreksgroepen of aan de reeks van acht tot tien informatieve bijeenkomsten die het ontmoetingscentrum één keer per jaar organiseert. Voor cliënt en mantelzorger is het wekelijks aanloopspreekuur beschikbaar evenals het telefonische spreekuur.

Na binnenkomst van een cliënt vindt zowel bij de cliënt als bij de mantelzorger een probleeminventarisatie plaats. Op basis hiervan wordt een individueel begeleidingstraject opgesteld. Het ‘format’ ontmoetingscentra wordt bewaakt door de landelijke werkgroep die één keer per jaar bij elkaar komt. Inmiddels is ook een ontmoetingscentrum voor mensen van Surinaamse afkomst opgericht. Een eerste evaluatie is positief beoordeeld. De deelnemers hoeven voor de deelname niets te betalen.

Contact en informatie

• De helpdesk op de afdeling psychiatrie VU medisch centrum Amsterdam is bereikbaar om lokale centra te ondersteunen: telefoon (020) – 788 56 21.
• Kijk ook op de website van de Ontmoettingscentra of mail helpdeskontmoetingscentra@ggzba.nl.
• Download hier de folder van Alzheimer Nederland over Ontmoetingscentra (pdf, 370.4KB)
• Download hier de folder van de Ontmoetingscentra Amsterdam (pdf, 120.35KB)

Doel

Mantelzorgers zorgen voor iemand die gehandicapt, bejaard of langdurig ziek is. Dat kan een echtgenoot, kind, vader of moeder zijn, maar ook een vriendin of buurman. De mantelzorglijn probeert de individuele belangen van mantelzorgers te behartigen en voor hen op te komen.

Feiten en cijfers

De Mantelzorglijn wordt ondersteund door de vereniging van mantelzorgers Mezzo. Deelname is gratis, clienten betalen alleen gesprekskosten.
Enkele voorbeelden waar de Mantelzorglijn voor gebeld wordt:

• De aanvraag om een indicatie te krijgen voor de zorg die nodig is loopt vast.
• Vrijstelling van sollicitatieplicht en het verlenen van mantelzorg.
• Persoonsgebonden Budget en uitbetaling aan mantelzorgers.
• Financiering vindt voor een deel plaats door de vereniging voor mantelzorgers Mezzo. Voor een deel zitten vrijwilligers achter de telefoon.

Contact en informatie

De Mantelzorglijn is elke werkdag bereikbaar tussen 9.00 en 16.00 uur op telefoonnummer 0900-20 20 496 (€ 0,10 per minuut).

Doel

In het beginstadium, wanneer nog sprake is van wat vergeetachtigheid, gebeurt de zorg voor de dementerende meestal vanzelfsprekend. Naarmate de ziekte langer duurt en vergeetachtigheid en karakterveranderingen toenemen, wordt het voor de mantelzorger zwaarder om voor een dementerende te zorgen. Steun bij deze zorg helpt om de zorg thuis langer vol te houden en om zelf gezond te blijven. De gespreksgroep is bedoeld om juist de mensen die direct de zorg dragen voor een dementerende oudere met elkaar te laten praten over wat zij meemaken. Op deze manier kunnen zij elkaar tot steun zijn. Ook wordt de nodige informatie gegeven: over de ziekte zelf, over het omgaan met moeilijk gedrag en waar welke hulp te verkrijgen is.

Feiten en cijfers

De groep bestaat uit acht tot tien deelnemers. Als er thuis opvang nodig is om aan de groep deel te kunnen nemen, helpt de Rijngeest Groep bij het zoeken naar een oplossing. De groep komt gedurende acht weken op een middag bij elkaar. Na drie maanden is er een terugkombijeenkomst. De kosten voor deelname zijn € 12,50 per persoon.

Contact en informatie

Preventie Ouderen van de Rijngeest Groep. Telefoon (071) 890 76 00.

Doel

Het kan zijn dat de mantelzorger al heel lang niet meer aan zichzelf toekomt. De verzorging van de oudere of zieke partner kan zwaar zijn. In overleg kan de mantelzorger besluiten tot een tijdelijke opname, een logeerplek, van de cliënt in een zorgcentrum. Na enige dagen of enkele weken komt de cliënt weer terug naar huis.De mantelzorger kan even op adem komen en gedurende deze periode nieuwe energie opdoen.

Feiten en cijfers

Na indicatie vindt financiering plaats uit de AWBZ, functie ´tijdelijk verblijf´

Contact en informatie

Het lokale RIO kan adressen geven van logeermogelijkheden in zorgcentra of logeerhuizen. Een voorbeeld is Zorghotel Heino.

Iedereen heeft baat bij een geschikte of levensloopbestendige woning (gezinnen met kinderen en kinderwagens) maar uiteraard ook mensen die voor hun de mobiliteit afhankelijk zijn van een rollator of rolstoel. De kwaliteit sluit aan op het ‘woonkeurlabel’, voorheen bekend als seniorenwoning. De kwaliteitseisen hebben betrekking op toegankelijkheid, gebruiksgemak en aanpasbaarheid van de woning (Handboek Toegankelijkheid), inbraakpreventie (Politiekeurmerk Veilig Wonen) en veiligheid (Vrouwenadviescommissie en Stichting Consument en Veiligheid). Dit type woningen krijgen in iets andere betekenis ook wel een aanduiding als zorgwoning of nultredenwoning. De zorgwoning geeft recht op zorg, in de nultredenwoning komen geen obstakels voor die de mobiliteit belemmeren.

Doel

Een beperkte woonkwaliteit kan voor mensen een reden zijn om te verhuizen. Aanpassingen in het eigen huis zijn mogelijk dankzij financiering uit de wet Voorzieningen Gehandicapten (WVG). Een meer fundamentele aanpak is om nieuwe woningen levensloopbestendig te bouwen. Uiteindelijk leidt dit tot een groter volume aangepaste woningen.

Feiten en cijfers

De cliënt die in een levensloopbestendige woning woont, hoeft niet te verhuizen als de mobiliteit hem in de steek laat. Sanitair en slaapkamer zijn zonder obstakels te bereiken of makkelijk bereikbaar te maken door verbouw of aanbouw. Er is voldoende manoeuvreerruimte om met een rollator te lopen of met een rolstoel te rijden. De deuren en gangen zijn breder dan gebruikelijk. De aanpassingen gelden ook voor de toegankelijkheid buiten de woning.

Levensloopbestendige woningen kosten meer dan traditioneel gebouwde woningen. Omdat later geen of minder aanpassingen nodig zijn, worden kosten op een ander moment bespaard. Om onder de huursubsidiegrens te blijven, zijn de meerkosten als ‘onrendabele top’ voor rekening van de woningcorporatie.De deelnemers betalen een huur voor de woning. Zij kunnen in aanmerking komen voor huursubsidie. Indien de bewoner eigenaar is, betaalt deze de meerkosten zelf.

Contact en informatie

Woningcorporaties kunnen informatie geven over levensloopbestendig gebouwde woningen.