Dit beeld beangstigt mij, want we hebben deze jonge mensen hard nodig. Jongeren geven de zorg een nieuwe impuls, ze stralen op de ouderen een stukje vitaliteit uit. Maar of we jongeren kunnen motiveren? Er wordt van alles in de strijd gegooid om jongeren te motiveren. Maar of dit helpt?

Zelfbeeld

Ik denk dat het alles te maken heeft met hun eigen zelfbeeld. En van dat zelfbeeld schrik ik soms een beetje. Ze stellen hoge eisen aan hun eigen schoonheidsideaal, wat waarschijnlijk voorgeschreven wordt door zenders als MTV en glossy magazines. Haren worden dagelijks gestyled alsof er op de cat-walk gelopen moet worden. Make-up wordt ‘s ochtends vakkundig aangebracht, nog liever het ontbijt overslaan dan de eyeliner.

Strenge regels voor het uiterlijk

Kleding moet vooral stylish zijn en verschillende stijlen worden vooral niet door elkaar gedragen, dat is ‘not done’. Benen, oksels en ander (overtollig) schaamhaar wordt minimaal eens per week verwijderd. B.h.‘s moeten flink voorgevormd zijn, want in een strak shirtje mag niet gezien worden dat je borsten het wel eens koud konden hebben. Tijdens de traditionele Nieuwjaarsduik hadden de jonge meiden in mijn omgeving het over het zichtbaar zijn van een “cameltoe” ik wist absoluut niet waar ze het over hadden. Maar later begreep ik dat het over mij ging, en mijn badpak wat niet helemaal goed zat…

Kan de lat wat lager?

Eigenlijk vind ik het best wel een beetje sneu, zulke hoge eisen aan jezelf stellen. Ik denk dat de geëmancipeerdheid van de 70-er jaren ver te zoeken is. De kloof tussen jong en oud wordt hierdoor extra groot. Het oude lichaam, wat helemaal niet meer voldoet aan de eisen des tijds moet dan wel een gruwel voor deze jonge mensen zijn. Het verouderingsproces van een lichaam kunnen we niet tegenhouden, misschien nog even met een beetje botox of iets dergelijks. Maar de tand des tijds blijft doorknagen. Ik denk dat de lat voor jongeren zelf iets minder hoog gelegd moet worden, maar hoe we dat moeten zien op te lossen?

Als ik de krantenberichten mag geloven, is dat miljonair worden op je oude dag nog niet zomaar iets. Er worden, volgens het krantenbericht, door een begeleidster van de postcodeloterijwinnaars extra maatregelen genomen. Er wordt door de betreffende begeleidster onderzoek gedaan naar de familierelaties. Want volgens de begeleidster is hulp van familie op dit soort momenten van cruciaal belang.

Hulp van familie

Hulp van familie is tijdens het ouder worden wel vaker van cruciaal belang, en dat weet ik als case manager dementie maar al te goed. En misschien nog wel belangrijker dan op zo’n moment waarop je miljonair wordt. Familie zal waarschijnlijk wat gemakkelijker te activeren zijn als de miljoenen om de hoek komen kijken. Want deze oude mensen zullen die miljoenen wel niet zelf meer geheel verteren, dat is wel duidelijk. Er zullen zich vast ook familieleden melden waarvan de bedoelingen niet geheel zuiver zijn. Een lastige bijkomstigheid. Nog een lastige klus voor die miljoenenbegeleidster.

Case manager voor oudere miljonairs?

Ik ben benieuwd wat de achtergrond van die begeleidster is, zou ze een soort van casemanager voor oudere miljonairs zijn? En door wie zou zij gefinancierd worden? En hoe zou ze te werk gaan? Zou ze net als in mijn werk, een familiegesprek organiseren? En dan als onafhankelijk persoon advies geven? Misschien kan ik haar wat tips geven?

Gouden tip

Ik denk zelf, dat de belangrijkste tip al van één van de bewoners zelf kwam: Eén van de gelukkig miljonairs zijn vrouw was pas geopereerd en nog aan het revalideren, hij kon bijna de dag niet afwachten tot zijn vrouw weer thuis kwam. Konden ze samen genieten van de prijs. Maar één ding waren ze alvast afgesproken: “We blijven hier gewoon leven, met de nadruk op gewoon”. En tegen die gouden tip kan geen postcodeouderemiljoenenwinnaarsbegeleider op!

Zo’n ‘lege’ agenda zet me altijd aan het denken: wat zal het nieuwe jaar voor ons in petto hebben? Maar daar op deze eerste dag na de vakantie niet te lang bij stil staan, de plicht roept. Ik ben nog maar net opgestart als het eerste telefoontje zich aanmeldt. Het is de zoon van meneer de Jong. Het gaat niet goed thuis bij zijn ouders. Vader is voor de tweede keer binnen drie weken opgenomen in het ziekenhuis: wederom een ontsteking in zijn longen. Het schijnt een vervelende bacterie te zijn, die maar moeilijk te bestrijden is. Het kan best gebeuren dat vader nog wel een paar ziekenhuisbezoekjes voor de boeg heeft.

Opvang door familie

De opnames van meneer de Jong hebben direct gevolgen voor thuis. Mevrouw de Jong heeft namelijk de ziekte van Alzheimer in een gevorderd stadium en meneer en mevrouw de Jong wonen nog zelfstandig. De vorige opname is het mij niet gelukt om voor mevrouw een plekje binnen een psychogeriatrische instelling in de buurt te vinden. Daarom heeft de familie toen besloten moeder bij hen thuis op te vangen. Maar nu speelt het zelfde probleem dus weer. Moeder is weer kortdurend bij de kinderen te logeren. Dit geeft problemen, ze is dan ‘uit haar doen’ en kan vanwege de afstand ook de haar vertrouwde dagbesteding niet bezoeken.

Contact met het ziekenhuis

Ik ben dan ook blij dat de zoon mij gelijk gebeld heeft, zodat ik mee kan denken over hoe het nu verder moet. Mijn eerste actie is contact zoeken met het ziekenhuis om de thuissituatie uit te leggen. De zuster die ik aan de lijn heb is heel direct: ze kijkt wel naar de mogelijkheden bij ontslag voor meneer maar aan de situatie van mevrouw kan zij echt niks doen! Ik probeer nog voorzichtig uit te leggen, dat wat zij voor meneer gaat regelen wel direct gevolgen voor mevrouw zal hebben, maar ik merk dat ze niet echt naar mij luistert. Ze belooft me nog wel terug te bellen en ze noteert mijn naam en organisatie. Daarbij merkt ze op dat ze nog nooit van ketenzorg dementie heeft gehoord. Vreemd, alle grote zorgaanbieders hier in Friesland werken mee aan de ketenzorg dementie inclusief de ziekenhuizen.

Wens voor het nieuwe jaar

Ik geloof dat vooral op managementniveau de beslissing is genomen om het convenant met betrekking tot de ketenzorg te ondertekenen. Zo te ‘horen’ is de samenwerking op de werkvloer van dit ziekenhuis nog niet echt geïmplementeerd. Dus mijn wens voor het nieuwe jaar: ‘Alom bekendheid voor ketenzorg dementie, en vooral bekendheid op de werkvloer!’. Want goede ketenzorg begint natuurlijk op de werkvloer, aan het bed!

In de informatiebank vindt u tot nu toe 120 onderzoeken die zijn gericht op verbetering van de kwaliteit van leven van de persoon met dementie en zijn naasten. Elk onderzoek heeft een webpagina waarop een samenvatting staat. Hier vindt u ook artikelen uit vakbladen, relevante weblinks en andere gerelateerde informatie.

Veel bijdragen

De informatiebank is ontwikkeld door het VUmc Alzheimercentrum en DAZ en mogelijk gemaakt door een subsidie van Fonds NutsOhra. Vele onderzoekers van universiteiten, hogescholen en kenniscentra hebben geholpen om deze schat aan informatie bijeen te brengen en een brug te slaan tussen theorie, onderzoek en praktijk. De informatiebank is onderdeel van het dementie-portal www.moderne-dementiezorg.nl.

Ga naar de Informatiebank Praktisch Dementieonderzoek

Probleemgedrag van ouderen met dementie in verpleeghuizen varieert van agitatie en prikkelbaarheid tot agressie, ontremd gedrag en hallucinaties. Wetzels heeft twee jaar lang 290 dementiepatiënten gevolgd in negen verpleeghuizen. Hij concludeert dat tenminste één van de symptomen bij 97 procent van hen gedurende een langere periode voorkomt. Een kwart heeft meerdere symptomen tegelijkertijd.

Behandeling

Zonder behandeling is dit complexe probleemgedrag een beproeving voor de omgeving, zoals medebewoners, zorgverleners en familie. En vaak ook voor de betrokkenen zelf. Het behandelen van probleemgedrag bij dementie blijkt niet eenvoudig. Noodgedwongen schrijven artsen in verpleeghuizen psychofarmaca voor. Tweederde van de verpleeghuisbewoners met dementie gebruikt deze medicijnen.

Langdurig gebruik

Eén op de acht verpleeghuisbewoners met dementie krijgt een antipsychoticum gedurende een periode van twee jaar of langer. Dit is zorgelijk, aldus Wetzels, omdat deze middelen vanwege de bijwerkingen niet langdurig gebruikt mogen worden. De reden voor het langdurige gebruik is dat probleemgedrag bij dementie hardnekkig en complex is. De arts moet blijven controleren of het middel nog noodzakelijk is. Wetzels constateert dat dit niet altijd gebeurt; hierin is dus nog verbetering mogelijk.

Bron: www.umcn.nl

Ik heb als casemanager dementie twee zussen in zorg, waarvan een cognitieve problemen heeft. Nog niet nader gediagnosticeerd. Met hulp van thuiszorg en thuisbegeleiding, redden deze dames het nog net in hun prachtige vooroorlogse herenhuis.

Kwetsbaar evenwicht

Ze wonen in het ouderlijk huis, en veel spullen van vader en moeder staan nog precies zoals ze zeventig jaar geleden ook stonden. De zussen houden elkaar in evenwicht, de ene zus is lichamelijk zwak en de ander is dus psychisch zwak. Ze hebben vader en moeder plechtig beloofd op elkaar te passen, en dit nemen ze ontzettend serieus. Vorige weekend moest de zus met lichamelijke klachten ‘s avonds laat plotseling in het ziekenhuis opgenomen worden. De andere zus “viel behoorlijk door de mand” toen het “brein” opgenomen was. Achterdocht, verdriet, angst en woede voerden de boventoon. Maar met extra inzet van alle zorgverleners is het gelukt om zus thuis te houden. Ik denk dat heel veel verzorgenden deels in eigen tijd hulp hebben verleend, want binnen de indicatie was niet zo heel veel speling meer mogelijk. Morgen komt zus gelukkig weer thuis uit het ziekenhuis.

Onrust over medicatie

Vanmiddag was ik even bij zus thuis, terwijl ik bij haar aan een kopje koffie zat, belde de apotheek. “Mevrouw, uw zus komt morgen thuis uit het ziekenhuis. Nu is de baxterrol of bij u thuis of in het ziekenhuis. Met ingang van morgen moet mevrouw stoppen met de spironolacton, zou u die tablet uit de zakjes willen halen? En aan het eind van de middag bezorgt de apotheek nog even een kuurtje voor uw zus op nummer 8.” Zus zat met ogen als schoteltjes met de hoorn tegen haar hoofd gedrukt, ze zei dapper ja maar ik zag dat ze er helemaal niks van begreep. Ik ging naast haar zitten, en ze drukte mij dankbaar de hoorn in de hand. Gelukkig was ik op dat moment aanwezig, want ik ben bang dat het anders morgen met de medicatie niet goed gekomen was.

Bij de apotheek gaat men er vanuit dat woorden als “baxterrol, spironolacton en kuurtje” heel normaal zijn. Maar het zijn woorden die bij heel veel mensen de oren doen klapperen, en voor heel veel onrust kunnen zorgen.

Gemiddeld 18 jaar jong waren we, de meesten met een Havo-vooropleiding. Na drie maanden theorie gingen we los, uniform aan en met het groene puntenboekje op zak aan het werk als zuster. Als een vaardigheid drie keer afgetekend was in het groene puntenboekje, mocht de hoofdzuster of praktijkverpleegkundige het aftekenen in het officiële witte boekje. Op verschillende afdelingen werden verplichte stages gelopen, drie maand kinderafdeling, drie maand kraamafdeling, minimaal een half jaar interne geneeskunde en minimaal een half jaar chirurgie. Eens per vier of zes weken ging je een week op cursus in het gebouwtje achter het ziekenhuis. Hier kreeg je les van je ‘eigen artsen’ en collega’s verpleegkundigen. Het geleerde kon dan de weken daarop gelijk in praktijk worden gebracht In totaal duurde de opleiding drieëneenhalf jaar.

Beter dan intervisie

Op iedere afdeling moesten verplichte punten behaald worden en klinische lessen gevolgd. Zodoende had je na drieëneenhalf jaar het hele ziekenhuis “doorlopen”. Een geweldige opleiding, waar ik ontzettend veel geleerd heb en heden ten dage nog altijd profijt van heb. Een onvergetelijke periode waar ik naast veel kennis ook waardevolle contacten aan over gehouden heb. Sinds die 1e september 1980 komen we namelijk als groepsgenoten nog ieder jaar bij elkaar en delen nog steeds veel informatie met elkaar. We delen niet alleen lief en leed met elkaar, maar hebben ook discussies over beroepsinhoudelijke zaken. Waardevolle contacten noem ik dit, een vaste kern van zo’n tien ervaren verpleegkundigen uit verschillende sectoren binnen de zorg afkomstig uit heel Nederland. Een schat aan werkervaring en dit met elkaar delen en ‘elkaars professionele licht hier over laten schijnen’. Daar kan geen intervisie tegenop!

Eerdere onderzoeken naar de dementiezorg in Nederland hebben in bijna elke regio geleid tot nieuwe projecten om mensen met dementie en hun naasten beter bij te staan. Zo zijn er in verschillende regio’s casemanagers aangesteld die mensen met dementie en hun naasten met raad en daad bijstaan. Daarnaast leidden de onderzoeken tot hernieuwde aandacht voor het lot van mensen met dementie en de vaak ernstig overbelaste mantelzorgers. Om dementiezorg zo goed mogelijk af te stemmen op de behoeften van de mantelzorger en degene met dementie, is de informatie uit het onderzoek dus van belang.

Werk mee aan de dementiemonitor

Kent u mantelzorgers die willen meedoen of bent u zelf mantelzorger? Vul dan de digitale vragenlijst in op de website van Alzheimer Nederland. Mantelzorgers kunnen ook een schriftelijk exemplaar aanvragen via Wendy Werkman (w.werkman@alzheimer-nederland.nl of T 030 – 659 69 16).

Op maandag kwam dan de kruidenier de boodschappen opvragen en die bracht de boodschappen later in de week. Deze boodschappen werden uit het envelopje betaald. De bakker kwam dagelijks aan de deur en kon ook uit het envelopje worden betaald, zo ook de groenteboer en de melkboer. Als het thuis niet allemaal meer ging zo als het zou moeten, hielden de bakker, de slager de groenteman en de melkboer automatisch een oogje in het zeil… ze warmden soms een prakje eten op of zorgden ervoor dat de pillen van de dokter bij de betreffende persoon gebracht werden.

De wijkzuster

Er woonde één wijkzuster in de buurt, zij fietste dagelijks door de wijk en kende al haar pappenheimers . Zij was namelijk zelf ook klant bij deze bakker, slager, kruidenier, groenteboer en melkboer. Alles, met uitzondering van de wijkzuster, werd uit het AOW-envelopje betaald, dat wekelijks door de postbode werd gebracht. Al deze dagelijkse levensbehoeften hadden zo hun prijs, de prijs werd betaald en er werd verder niet over gesproken.

Mantelzorg verdween

Toen kwamen de grote supermarkten, in de grotere dorpen. Ze werden steeds groter, steeds goedkoper. Ze gingen met prijzen stunten. De postbode met het AOW-envelopje, de slager, kruidenier, bakker, groenteboer, melkboer en wijkzuster verdwenen uit de dorpsstraat. Hiermee kwam er een grote ommekeer. De sociale controle en een stukje mantelzorg verdween.

Zorgnetwerk terug

Nu proberen we deze zorgnetwerken weer terug te krijgen. Vorige week had ik een minisymposium dat ging over het versterken van zorgsteunkringen rondom dementerende ouderen. Mijn gedachten gingen onbewust terug naar de postbode van vroeger, met het AOW-envelopje.

Eenvoudig gedacht

Als we nou allemaal bereid waren iets meer voor onze boodschappen te betalen. Dan konden de bakker, slager, kruidenier, groenteboer en melkboer weer een deel van de oude ‘zorg’-taken oppakken en de postbode bracht weer wekelijks het envelopje met de AOW. Wat waren er dan veel problemen opgelost en de zorg, die werd weer betaalbaar. Maar ik weet het, het is te eenvoudig gedacht.

Vandaag hebben ‘wij’, zes enthousiaste initiatiefnemers, een vergadering belegd bij V&VN aan de Churchill-laan in Utrecht. Deze bijeenkomst is belegd om een eerste stap te zetten in de richting van het opzetten van een beroepsvereniging voor case-managers dementie.

Motivatie voor de toekomst

Gespannen zitten wij als initiatiefnemers even na tweeën te wachten, hoeveel mensen zullen er gehoor geven aan onze oproep? Zullen er überhaupt wel mensen op komen dagen? Uiteindelijk zitten we even na half drie met zestien enthousiaste case managers dementie om de tafel, samen met Nelly Kolk van V&VN die ons met raad en daad zal bijstaan. Na inleidende woorden komt zelfs Marianne Kaljouw, bestuursvoorzitter van V&VN, ons speciaal begroeten en welkom heten en ons enthousiasme en motivatie voor de toekomst te geven.

Eerste stap gezet

Na een middag van brainstormen, over beroepsprofiel voor case managers, aanspreekpunt zijn voor belangrijke partners (bijvoorbeeld ministerie van VWS), kwaliteitsregister, bestuursfuncties en wat al niet meer ter tafel komt… Zijn we het er met z’n allen unaniem over eens dat we ons in ieder geval onder de vlag van V&VN gaan verenigen. Ook wordt er een kerngroep geformeerd en een meedenkend forum. Kortom, de eerste stap naar een beroepsvereniging is gezet!

Sluit je aan!

Binnenkort krijgen we zelfs een eigen ruimte op de website van V&VN. Ik zou zeggen, houd deze groep mensen in de gaten!
En case-managers dementie, sluit je aan.
Ik hoop dat het begin van deze stralende dag representatief mag zijn voor het vervolg van dit prachtige initiatief.
Wordt vervolgd…