De merknaam van de uitvinding is I-Padd. Dit staat voor Intelligent Personal Anti Decubitus Device. Op de website youtube wordt de werking ervan uitgelegd.

Getest

Het kussen is al getest op gezonde vrijwilligers. De onderzoekers gaan de innovatie binnenkort in een revalidatiecentrum nader testen, met de hulp van immobiele patiënten.

Bekroond

Het volautomatische kussen is in november 2011 bekroond met een Herman Wijffels Innovatieprijs van de Rabobank. De uitvinders behaalden de derde prijs: € 25.000.

Bron: Erasmus MC

Hoe kun jij als verzorgende gezondheidsrisico’s beperken? Daarvoor heeft V&VN in opdracht van ActiZ een praktische aanpak gemaakt. Deze aanpak ondersteunt je bij het signaleren van mogelijke gezondheidsrisico’s bij depressie, medicatie, incontinentie, voeding en decubitus. Meer leren? Kom dan naar de Week van de Verzorging.

Tijdens de Week van de Verzorging van 10 – 14 oktober kun je de workshop Risicosignalering volgen op:

• 10 oktober in Hengelo
• 11 oktober in Simpelveld
• 13 oktober in Duivendrecht

Workshop

In de workshop komt de ontwikkelde poster en de verschillende werkbladen aan de orde. Deze middelen helpen je bij het signaleren van gezondheidsrisico’s bij cliënten. Ze geven aan welke signalen je serieus moet nemen. En welke vervolgacties verstandig zijn en hoe je het beste kunt handelen bij depressie, medicatie, incontinentie, voeding en decubitus.

Week van de Verzorging

Naast deze workshop kun je als verzorgende nog meer workshops tijdens de Week van de Verzorging bijwonen, zoals over de toekomst van je beroep. In de bijeenkomsten laten collega’s mooie projecten zien, waarmee zij de zorg verbeteren. Je raak geïnspireerd door ‘het goede gesprek’. Lees meer op www.weekvandeverzorging.nl

Marian Kaljouw, voorzitter van V&VN is blij met deze richtlijnen: “Verpleegkundigen en verzorgenden komen in de dagelijkse verzorging in aanraking met een patiënt met smetsymptomen. Zij kunnen smetten voorkomen, onderkennen en behandelen. Momenteel is de preventie en behandeling van smetten nog niet voldoende adequaat.”

Minder pijn én kosten

Dat geldt ook voor de preventie en behandeling van doorligwonden (decubitus). Marian Kaljouw: “Decubitus is pijnlijk. De kosten voor decubitusbestrijding zijn hoog, terwijl het veelal te voorkomen is. In alle zorgsectoren komt decubitus voor en vermindert de kwaliteit van leven voor patiënten en mantelzorgers. Met de aanbevelingen in deze richtlijnen, de praktijkkaarten en patiëntenfolders kan de zorg voor zorgvragers worden verbeterd en kunnen de kosten flink omlaag.”

Richtlijnontwikkeling

Experts uit de V&VN-afdelingen Wondconsulenten, Dermatologie en Verzorgenden hebben meegewerkt aan het ontwikkelen van de richtlijn. Het project is gefinancierd vanuit het ZonMw-programma Kennisbeleid Kwaliteit Curatieve Zorg (KKCZ). In het programma Kennisbeleid Kwaliteit Curatieve Zorg (KKCZ) – ook wel het richtlijnen-programma genoemd – staat het ontwikkelen van multidisciplinaire richtlijnen centraal.

Kijk voor de richtlijnen ‘Decubitus’ en ‘Smetten’ en de bijbehorende producten op de website van V&VN.

Het project ziet er in hoofdlijnen als volgt uit:

• Vóór de zomer bespreken we met u hoe er binnen uw organisatie of samenwerkingsverband samengewerkt wordt in de zorg voor (cliënten met) decubitus en wat de resultaten daarvan zijn. We helpen u vast te stellen wat u dit jaar wilt verbeteren en hoe u dat kunt aanpakken. Er vindt een nulmeting plaats.
• Er worden twee gezamenlijke bijeenkomsten gepland voor de deelnemers. Een bijeenkomst van een dag voor de projectleiders met als doel het uitwisselen van kennis over verbeteren, monitoren van resultaten, verbeteren van samenwerking en het delen van ervaringen. De tweede bijeenkomst is een halve dag, het accent ligt op uitwisselen van ervaringen en het presenteren van de resultaten. Alle leden van het verbeterteam nodigen we uit.
• Tussen het eerste gesprek in uw zorgorganisatie en de slotbijeenkomst aan het eind van het jaar bepaalt u op twee momenten in hoeverre de gewenste verbeteringen plaatsvinden.
• Het project loopt tot eind december 2011.

Bent u geïnteresseerd om deel te nemen?

• Ga na of er draagvlak voor deelname is binnen uw organisatie. Het accent in het project ligt op samenwerking!
• Wanneer dat het geval is, begin alvast met het samenstellen van een werkgroep voor uw organisatie met daarin een specialist ouderenzorg/huisarts, manager/teamleider, gespecialiseerde wondverpleegkundige en een uitvoerend verzorgende.
• Laat ons weten dat u geïnteresseerd bent in deelname via Annemieke Koning, e-mail a.koning@vilans.nl.
• Wij bellen u op korte termijn voor het maken van definitieve afspraken.

Vilans werkt in dit project samen met Verenso, V&VN en met een vertegenwoordiger van een onderwijsinstelling. De kosten voor deelname bedragen 300 euro.

Vilans start het project samen met het LEVV en Verenso. Daarbij gebruiken zij een innovatieve methode: de Teaminterventie. Deze methode heeft als doel alle betrokken professionals te inspireren en motiveren om zich te verbinden aan de nieuwe werkwijze. De methode richt zich daarbij op het hele team, niet op de individuele zorgverlener.

Bijeenkomsten

Het project bestaat uit drie bijeenkomsten en aansluitende activiteiten voor de invoering van de richtlijn. Het project sluit zoveel mogelijk aan bij bestaande overlegmomenten in de teams op locatie. Voor het beste resultaat krijgen de professionals tijdens en na afloop vakinhoudelijk advies over het gebruik van de richtlijn.

Deelnemen?

Deelname aan het project is gratis, wel moeten deelnemende organisatie meewerken aan de evaluatie. Neem voor meer informatie of aanmelden contact op met Maria Hornman, 030 – 291 90 39.

(Bron: LEVV)

De onderzoekers volgden 30 dagen lang twee groepen van elk bijna 300 patiënten vanaf hun opname in het verpleeghuis. Eén groep kreeg een Australische Medische Schapenvacht. De andere groep kreeg de gebruikelijke behandeling. De patiënten werden dagelijks gecontroleerd op decubitus aan de stuit, de meest voorkomende doorligplek. Van de patiënten die op een Australische Medische Schapenvacht lagen, kreeg 9% decubitus. In de controlegroep die de gebruikelijke zorg kreeg, was dit 15%. Het doorliggen verminderde dus met 40%.

Geen nadelen

De landelijke richtlijn decubitus ontraadt het gebruik van traditionele schapenvachten vanwege problemen met de hygiëne of te weinig drukregulerende eigenschappen. De Australische Medische Schapenvacht heeft deze nadelen niet. De vacht is zo geprepareerd dat deze meerdere malen op 80 graden is te wassen met behoud van de natuurlijke drukregulerende eigenschappen.

Anna Reynvaan prijs

Het AMC stelt jaarlijks twee Anna Reynvaan Prijzen van 5000 euro beschikbaar. De prijzen gaan vergezeld van een sculptuur. De Wetenschapsprijs, mede mogelijk gemaakt door het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG), gaat naar de beste wetenschappelijke publicatie van een verpleegkundige. Het NTvG beoordeelt het winnende artikel tevens op geschiktheid voor dubbelpublicatie in het tijdschrift. De Praktijkprijs, mede mogelijk gemaakt door V&VN, gaat naar het beste verpleegkundige initiatief om de patiëntenzorg te verbeteren.

Bron: ZonMw

De internationale richtlijn is sinds 22 oktober jl. te downloaden op www.npuap.nl. Daar, en op www.epuap.org, is ook een verkorte versie van de richtlijn verkrijgbaar.

Herzien en vertalen

Decubitus komt helaas nog veel voor. De prevalentie varieert van 2,3 % tot 9,0 % per sector (LPZ ,2009). Decubitus is als prestatie-indicator een graadmeter voor de kwaliteit van zorg. Het LEVV is bezig met de herziening van de CBO-richtlijn ‘preventie en behandeling van decubitus’. In het kader van dit herzieningstraject zal het LEVV de internationale richtlijn vertalen. Dat doet zij in samenwerking met EPUAP trustees. De aanbevelingen worden voorgelegd aan een expertgroep die zal beoordelen in hoeverre de aanbevelingen toepasbaar zijn in de Nederlandse zorgpraktijk.

Multidisciplinair

De richtlijn wordt ontwikkeld in samenwerking met V&VN Wond- en decubitusconsulenten, V&VN Dermatologie, Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venerologie, het Nederlands Huisartsengenootschap en Kwaliteitsinstituut CBO. ZonMw subsidieert dit project. Omdat bij de preventie en behandeling van decubitus diverse disciplines betrokken zijn, zal de richtlijn multidisciplinair van aard zijn. Ook is er aandacht voor de invloed van decubitus op de arbeidsdeelname en het sociale leven van decubituspatiënten.

Bron: LEVV, www.levv.nl

Veel mensen die afhankelijk zijn van langdurende zorg, hebben kans op decubitus. Decubitus ontstaat door langdurende druk op de huid op specifieke risicoplaatsen. Landelijk is er een geleidelijke daling in het aantal decubitusgevallen. Toch komt decubitus nog te veel voor in zorgorganisaties (18,3% in verpleeghuizen en 8,4% in de thuiszorg). Terwijl het vaak te voorkomen is.

Vaak te voorkomen

Het gebruik van speciale matrassen of kussens is één van de belangrijkste maatregelen om decubitus te voorkomen en te genezen. Maar ook goede informatie en randvoorwaarden, zoals voldoende tijd voor de cliënt, goede materialen en het tijdig signaleren van de eerste verschijnselen, kunnen bijdragen aan een grote afname van decubitus in instellingen.

Intensief meten

De doelstelling van de instellingen die deelnamen aan het verbetertraject was het aantal cliënten met decubitus met 50% te verminderen. Alleen meten kan de voortgang hiervan inzichtelijk maken. Daarvoor werd een zogenaamde incidentiemeting ontwikkeld. Daarbij meten de deelnemers het aantal nieuwe gevallen van decubitus (incidenten) gedurende vier weken. Deze intensieve meting geeft een goed beeld van de situatie op dat moment en zorgt voor een grote bewustwording bij het verzorgend personeel.

Resultaten

De helft van de proeflocaties is het gelukt het aantal gevallen van decubitus in één jaar tijd terug te brengen met 50%. Verder hebben de rondes van dit verbetertraject een aantal praktische hulpmiddelen opgeleverd zoals een cliëntenfolder, kennistesten, protocollen, handwijzers en verbeterstrategieën. Deze zijn te vinden in de kennisbank van Zorg voor Beter. Verder zijn alle teams zich door scholing bewust geworden van de noodzaak van het vroegtijdig herkennen en signaleren van decubitus. Hierdoor kunnen eerder en effectiever preventieve maatregelen worden genomen en kunnen cliënten en/of mantelzorgers beter worden geïnformeerd over de risico’s van doorliggen. Ook is de samenwerking in multidisciplinaire teams binnen de instelling verbeterd en is de noodzaak van meer en een duidelijke sturing door managers zichtbaar geworden. Ten slotte zijn ook de protocollen rond decubituszorg en -preventie op basis van het verbetertraject aangepast aan de nieuwste wetenschappelijke inzichten.

Uit de laatste Landelijke Prevalentiemeting Zorgproblemen (LPZ) blijkt dat het percentage decubitus in Nederlandse instellingen tussen de 2,6% en 9,0 % ligt. Hoewel er een dalende trend is, vindt ook het Landelijk Expertisecentrum Verpleging & Verzorging (LEVV) dat iedere cliënt met decubitus er één te veel is. Doorligwonden leiden namelijk tot veel ongemak en pijn, maar ook tot hoge zorgkosten.

Verantwoordelijkheid van verpleegkundigen

Het voorkomen van doorligwonden en de manier waarop zij zorg verlenen behoort tot de verantwoordelijkheid van verpleegkundigen en verzorgenden. De laatste jaren is de kennis over decubitus flink toegenomen. Maar alle details staan verspreid in diverse leerboeken en handboeken en is bovendien niet altijd up-to-date. Het LEVV heeft alle relevante informatie nu gebundeld in één handboek met actuele vakinhoudelijke kennis over de preventie en behandeling van decubitus. Ook implementatie en leiderschap komen aan de orde zodat ook daadwerkelijk de belangrijke stap gezet wordt naar consequente en duurzame toepassing van de kennis in de praktijk.

Meegroeiboek

Dit boek is bedoeld als meegroeiboek voor zowel beginners als gevorderden. De hoofdstukken verschillen in moeilijkheidsgraad en het boek is te gebruiken bij initiële en voortgezette opleidingen en bij- en nascholingen. Daarnaast is het boek zeer geschikt als naslagwerk.

Voordat Ten Anker in oktober 2006 begon met het Verbetertraject Decubitus, kende de instelling geen structureel decubitusbeleid. “Er was wel een Commissie A.D. (antidecubitus), maar die kwam niet echt uit de verf”, legt Maroula Imkamp, medewerker Kwaliteit en Ondersteuning van de SVRZ-locatie in Tholen, uit. “Op de pilotafdeling bleken maar drie tot vier cliënten op de dertig decubitus te hebben. Onbewust deden we het dus redelijk goed, maar er zat geen systeem achter. Probleemgevallen werden wel gerapporteerd maar niet geregistreerd, de inzet van antidecubitusmaterialen was rommelig en de informatievoorziening naar cliënten en zorgmedewerkers toe was niet altijd volledig.”

Verbeterpunten

Genoeg verbeterpunten dus om mee te doen aan het Verbetertraject Decubitus. Imkamp nam plaats in het verbeterteam, samen met het hoofd zorg, de verpleeghuisarts en het hoofd van de pilotafdeling, in dit geval de psychogeriatrische afdeling. “Samen met de Commissie A.D. ontwikkelden we een structuur. We bepaalden wie welke verantwoordelijkheid droeg. Ook zorgden we dat verzorgers iedere maand gingen controleren op decubitus en de uitslagen bijhielden op een risicoscorelijst. We maakten een protocol en zorgden dat iedereen op de afdeling zich eraan hield.”

Uitrol naar andere afdelingen

De gekozen aanpak werkte zo goed, dat ook andere afdelingen binnen Ten Anker daarvan moesten profiteren. In mei introduceerde het verbeterteam het beleid en het protocol ook op de andere afdelingen van Ten Anker. “Het voordeel was dat in de Commissie A.D. mensen zaten van alle afdelingen. Zij hebben vanaf het begin de hele achterban geïnformeerd over onze vorderingen.” Dat informeren nam tijdens het hele traject een belangrijke plaats in. “We hebben in nieuwsbrieven, op intranet en in ons locatieblad aandacht besteed aan decubitus. Iedereen wist dus waar we mee bezig waren.”

Positieve reacties

De medewerkers van de andere afdelingen reageerden dan ook ‘verrassend positief’ op de introductie van het decubitusbeleid. “Wij waren bang dat ze zouden protesteren tegen het extra werk, maar dat valt erg mee. Wij stimuleren ook om de controle op decubitus in te passen in de dagelijkse werkzaamheden, zoals wassen en aankleden”, aldus Imkamp. “Zorgmedewerkers vinden het prettig om de verantwoordelijkheid te dragen die past bij hun deskundigheid. Ze letten zelfs zo goed op, dat we er een onverwachte kostenpost bij hebben gekregen”, aldus Imkamp: “We hebben een enorme stijging van de vraag naar antidecubitusmatrassen.”

Uitrol naar andere locaties

De uitrol naar de afdelingen verloopt dus vlot, maar die naar andere locaties van de SVRZ blijkt een ander verhaal. Het management van de stichting is ervan overtuigd dat er een gezamenlijk decubitusbeleid moet komen. “Het is tenslotte zonde als iedereen opnieuw het wiel moet uitvinden”, zegt Imkamp. Toch is die uitrol niet zo gemakkelijk. “Ten eerste is het lastig dat de andere locaties op andere Zeeuwse eilanden liggen. Er is een fysieke afstand en de cultuur op andere locaties is weer anders”, legt Imkamp uit. “Daarnaast heeft iedereen al een eigen Commissie A.D. met een eigen manier van werken, net als de artsen op de verschillende locaties. Mensen vinden het niet altijd makkelijk zich iets eigen te maken dat ze niet zelf hebben bedacht. En daarbij heeft iedereen al veel werk te doen.”

Eerste stappen

De eerste stappen voor de uitrol zijn inmiddels wel gezet. “Tijdens het maandelijks overleg met alle kwaliteitsmedewerkers heb ik een presentatie gehouden die goed ontvangen is. Iedereen wil wel, maar het probleem zit in de manier waarop je het organiseert”, legt Imkamp uit. “Wij gaan andere locaties in ieder geval niet vertellen dat ze ons protocol moeten gebruiken. Maar we willen ze wel graag verleiden om ervoor te kiezen. Misschien is het oprichten van een locatieoverstijgende werkgroep of stichtingsbrede Commissie A.D. hierbij een oplossing. We kunnen intranet gebruiken voor het delen van informatie en misschien kunnen we een jaarlijkse innovatiedag organiseren. In september moet duidelijk zijn hoe we het gaan aanpakken.”

Voorwaarden voor succesvolle uitrol

Volgens Imkamp zijn drie aspecten van groot belang voor een succesvolle uitrol, zowel over afdelingen als over locaties. “Informeer medewerkers vanaf het vroegste begin. Probeer ze erbij te betrekken, school ze en neem ze mee. In de tweede plaats is het belangrijk dat je de verantwoordelijkheid zoveel mogelijk legt bij de uitvoerende verzorgers. Zij moeten het tenslotte doen. En tot slot is de betrokkenheid van het management cruciaal. Niet alleen omdat zij voor tijd en geld moeten zorgen. Juist zij kunnen mensen aanspreken op hun verantwoordelijkheden. Iedereen moet meedoen, geen zin is geen reden. Alleen als iedereen de afspraken nakomt, wordt een uitrol succesvol.”