Sabina Mak was namens Vilans, kenniscentrum voor de langdurende zorg, een van de leden van het kernteam van het Verbetertraject Continentie, dat onlangs is afgerond. “Het is een lastig onderwerp: continentiezorg zorgt niet alleen voor zware fysieke belasting en een flinke tijdsbesteding voor de verzorgenden, maar incontinentie veroorzaakt ook schaamte, onzekerheid en depressieve gevoelens bij de cliënt. Maar met relatief gemakkelijke aanpassingen, kun je de zorg rondom continentie aanzienlijk verbeteren.”

Diagnose

Mak heeft een boekje geschreven over de bevindingen en ervaringen tijdens het verbetertraject, waarover ze tijdens de workshop zal vertellen. “ik wil in ieder geval aandacht besteden aan het belang van een goede diagnose. De oorzaak van incontinentie is vaak niet duidelijk, terwijl je die wel nodig hebt om cliënten met incontinentie goed te begeleiden, verzorgen en behandelen.”

Functionele incontinentie

Er zijn verschillende soorten urine-incontinentie, waaronder stressincontinentie, gemengde incontinentie en functionele incontinentie. “Die laatste komt het meeste voor in de langdurende zorg en wordt veroorzaakt door lichamelijke of praktische beperkingen”, legt Mak uit. “Mensen kunnen het toilet niet op tijd bereiken of kunnen het toilet niet meer vinden. Als je dat als team weet, kun je ervoor zorgen dat de cliënt zo min mogelijk hoeft te zoeken en wel op tijd is, door bijvoorbeeld een pictogram op de wc-deur te hangen.”

Goede alternatieven

Ook cliënten die last krijgen van tijdelijke incontinentie door bijvoorbeeld een griepje of andere kortdurende ziekte, kunnen door gerichte acties na verloop van tijd weer continent worden, vertelt Mak. “Het maken van duidelijke afspraken met cliënten rond de toiletgang is belangrijk, maar ook het aanreiken van goede oplossingen of alternatieven als iemand moeite heeft het toilet op tijd te vinden.”

Betere continentiezorg

Het verbetertraject en ook straks de workshop zijn erop gericht mensen die continent zijn, zo te houden én om de continentiezorg te verbeteren. “Uit de verbetertrajecten blijkt dat zowel verzorgenden als cliënten en familie het veel prettiger vinden als er bewust gewerkt wordt aan de zorg rond de toiletgang. En dat is wat we willen bereiken.” Betere continentiezorg bestaat onder andere uit het bewust en goed omgaan met cliënten tijdens de toiletgang, het inzetten van het juiste incontinentiemateriaal, maar ook het voorkomen van incontinentieletsel bij de cliënt.

Verbeteren vraagt tijd

Het is lastig cliënten die al langere tijd incontinent zijn, weer continent te maken. Dat blijkt ook uit de resultaten van het verbetertraject. “De deelnemers aan het verbetertraject hebben heel hard gewerkt, maar van de 52% cliënten met incontinentie die bij de eerste ronde betrokken waren, is slechts 3% weer continent geworden. Alle afdelingen zijn ook pas een jaar bezig met het verbeteren van de continentiezorg. En juist deze verbeteringen hebben echt tijd nodig zich te bewijzen. Wij zijn ervan overtuigd dat wanneer deze afdelingen op dezelfde voet verder gaan, zij op langere termijn ook hier concrete resultaten behalen.’’

Diagnose incontinentie

Alle deelnemende instellingen zijn na het verbetertraject beter in staat de juiste diagnose (door een huisarts, uroloog, specialist ouderengeneeskunde) te stellen. ‘’Hierdoor is het aantal cliënten met de diagnose incontinentie in absolute cijfers toegenomen’’, legt Mak uit. Dit is ook een aandachtsgebied binnen de normen voor verantwoorde zorg en wordt gemeten met de indicator ‘incontinentie diagnose’. Uit een onderzoek van de Volkskrant in 2009 kwam naar voren dat weinig zorgorganisaties in de langdurende sector vaststellen om welke vorm van urine-incontinentie het gaat. ’’Reden te meer voor zorgorganisaties om mijn workshop te bezoeken als ze gericht willen werken aan een betere continentiezorg.”

‘Verantwoorde continentiezorg: Wat jij als verzorgende kunt doen! ’ is speciaal geschreven voor verzorgenden. Verbeteringen in de continentiezorg hoeven tegenwoordig niet alleen van bovenaf te komen, maar juist van de werkvloer. Verzorgenden weten immers het beste wat er in de praktijk nodig is en wat wel of niet werkt.

Verbetertraject

Een kleine honderd verzorgenden hebben tijdens het verbetertraject in dertien verbeterteams gewerkt aan betere continentiezorg. Hun ervaringen zijn op papier gezet. Doe uw voordeel met de voorbeelden, tips en instrumenten die in de praktijk zijn gebruikt en hun nut hebben bewezen.

Bestellen?

Ga naar de Vilans Webwinkel

Ze vindt het moeilijk zichzelf op de borst te kloppen, maar is blij met de erkenning die ze met deze award krijgt. “Ik was heel verbaasd om te horen dat ik had gewonnen, want ik doe geen heel ingewikkeld, fundamenteel onderzoek”, vertelt Knibbe na terugkomst in Nederland. “Ik sta juist met beide benen in de praktijk en gebruik onderzoek zo praktisch mogelijk. Juist de wisselwerking tussen onderzoek en praktijk intrigeert me. Ik luister goed waar mensen in de zorg tegenaan lopen en probeer daarvoor een oplossing te bedenken. Als iets uit de theorie in de praktijk niet werkt, pas ik mijn onderzoek daar gerust op aan en andersom: goed onderzoek kan je genadeloos op de blinde vlekken in de praktijk wijzen.” Knibbe hoopt dat de aandacht voor de award ervoor zorgt dat praktijkgericht onderzoek in Nederland meer aandacht krijgt.

Wegcijferen

Van oorsprong is Knibbe fysiotherapeut, vervolgens studeerde ze cum laude af als bewegingswetenschapper en richtte ze, samen met haar broer Nico Knibbe, LOCOmotion op. Zij hielden zich eerst vooral bezig met ergonomie voor zorgprofessionals. “Verzorgenden zetten zich zo enorm in voor hun cliënten dat ze zichzelf nog wel eens vergeten. Ze cijferen zichzelf weg. Ik vind het een uitdaging om te zoeken naar manieren om hun arbeidsomstandigheden te verbeteren die tegelijkertijd de kwaliteit van zorg verhogen.” Inmiddels is ergonomie niet meer een standaard onderdeel van haar onderzoeken, Knibbe houdt zich meer en meer bezig met de kwaliteit van zorg en met arbeidsproductiviteit.

Kleine innovaties met grote gevolgen

Binnen Zorg voor Beter begeleidde Knibbe onder andere zeventien kleine innovatieprojecten, de zogenaamde ’17 zonnen’. Kleine verbeteringen met vaak grote gevolgen, zoals het gebruik van een slimme douchestoel of een opstalooprek. “Empowerment van zorgverleners staat daarbij aan de basis. Wanneer zij zelf problemen signaleren en verbeteringen doorvoeren heeft dat veel meer impact dan wanneer het van bovenaf komt. Wat dat betreft kunnen wij weer veel van de Amerikanen leren.” Knibbe ziet ook een vliegwieleffect: “Wanneer je als verzorgende met een verbetering aan de slag gaat en het werkt echt, én je wordt erom gewaardeerd, kom je sneller met de volgende verbetering. Het mooie is dat verzorgenden zo meer plezier krijgen in het werk, en de tijd voor de cliënt ook nog eens toeneemt. Wat dat betreft ligt er nog zoveel goud op de werkvloer.”

Controversieel maar innovatief

Knibbe was binnen Zorg voor Beter ook betrokken bij de Verbetertrajecten Continentie en Verzorgend Wassen. Voor het Verbetertraject Continentie heeft Knibbe vooral inhoudelijke ondersteuning geboden. Zij heeft instellingen laten zien hoe zij hun continentiebeleid konden verbeteren en ze geholpen met de evaluatie van de effecten. Verzorgend wassen is in de zorg controversieel en ook Knibbe moest er eerst niets van weten. “Ik vond het de ondergang van goede zorg, dat cliënten niet eens meer een goede wasbeurt kregen. Totdat ik zeven jaar geleden metingen ging doen bij koploperinstellingen die er al mee werkten. Toen kreeg ik vrijwel alleen maar goede resultaten en werd zo duidelijk dat wassen met de kant-en-klare washandjes uit een pakje echt werkt. Zo blijkt maar weer dat je altijd oog moet houden voor innovaties, ook al sta je er in eerste instantie sceptisch tegenover.”

Kracht van Zorg voor Beter

“Mijn manier van werken past goed bij Zorg voor Beter, omdat de verbetertrajecten heel praktijkgericht zijn. Als een theorie in de praktijk niet voldoende blijkt te werken, dan passen begeleiders en instellingen gedurende het traject hun werkwijze aan. Andersom helpen onderzoeksresultaten om de praktijk een stap verder te brengen.” Knibbe noemt de kracht van Zorg voor Beter ook dat instellingen de kans krijgen innovaties echt een kans te geven. “Het is niet zomaar droppen van een innovatie. De begeleiders stimuleren instellingen veel aandacht aan de invoering te besteden, zodat het ook optimaal werkt. Dat is zo belangrijk, goede implementatie kan een innovatie maken of breken.”

Extra impuls

Volgens Knibbe geldt dat voor vrijwel elke innovatie. “Natuurlijk kun je ook buiten Zorg voor Beter aan de slag gaan met verzorgend wassen. Early innovators hebben zo’n programma niet nodig. Maar voor de groep daarachter heeft Zorg voor Beter een grote meerwaarde.” Of een innovatie een succes wordt, hangt volgens Knibbe voor 30% af van het product zelf en voor 70% van de implementatie, het draagvlak, de scholing, instructie, borging en verspreiding binnen de zorginstelling. “Dat betekent voor de instellingen hard werken. Zorg voor Beter kan daarbij een extra impuls zijn: er is landelijke aandacht voor het onderwerp, het probleem wordt binnen de instelling gelijk veel serieuzer genomen én dankzij het programma kunnen deelnemers makkelijk kennis delen. Het zorgt ervoor dat de innovatie niet ten onder gaat in de waan van de dag. Wanneer mensen alleen een doos met kant-en-klare washandjes kopen en er zit geen plan achter, is een innovatie zoals verzorgend wassen gedoemd te mislukken.”

Tijdens de Train-the-trainer workshop leert u verschillende didactische werkvormen te gebruiken. Dat gebeurt via een speelse overdracht van kennis en vaardigheden. De nadruk van deze training ligt op didactiek.

Na afloop kunt u het volgende:

• de didactische vormen van de workshop urineweginfecties hanteren op basis van geformuleerde leerdoelen;
• de belangrijkste begrippen bij urineweginfecties: definities, symptomen, oorzaken, risicofactoren zoals hygiëne en gedrag, preventie- en behandelmogelijkheden weergeven;
• een stimulerende cursus bieden over het signaleren, behandelen en verzorgen van urineweginfecties volgens het standaardprotocol en de cliëntbrief urineweginfecties;
• taken, rollen en verantwoordelijkheden van verschillende disciplines bij urineweginfecties bespreekbaar maken.

Meer informatie

• Data: 13 april, 22 april, 18 mei, 20 mei, 8 juni of 15 juni 2010
• Tijd: 9.00 uur tot 17.00 uur
• Locatie: Nieuwegein’s Business Center (NBC), Blokhoeve 1, 3438 LC Nieuwegein (tel. 030 – 602 6900). Het NBC is goed bereikbaar met zowel de auto als het openbaar vervoer.
• Kosten: deelname kost €100,- per deelnemer. Het is mogelijk om (deels) te betalen met de Zorg voor Beter Academie vouchers.
• Meer informatie en aanmelden: Zorg voor Beter Academie

Tijdens de slotconferentie van het Zorg voor Beter Verbetertraject Continentie benadrukt Vilans projectleider Roelf van der Veen dat er na een jaar hard werken een aantal mooie resultaten zijn geboekt: “En nu de verbeteringen die zijn gemaakt, vasthouden en verspreiden!” Hij geeft toe: “In het begin had ik er een hard hoofd in dat we iets konden verbeteren. De meeste zorgverleners in Nederland accepteren incontinentie als iets dat er gewoon bij hoort. Het was een uitdaging om te kijken hoe we deze routine konden doorbreken.” Van der Veen: ‘’Als ik na een jaar lang verbeteren de balans opmaak, zien we wel degelijk goede resultaten!’’.

Betere diagnose, beter incontinetiemateriaal

Hanneke Knibbe (LocoMotion) gaf tijdens de slotconferentie een presentatie over de uitkomsten van registraties die de verbeterteams intra- en extramuraal hebben uitgevoerd. In totaal zijn ruim 200 cliënten gescreend. Knibbe: ‘’De verbeterteams mogen trots zijn! Niet alleen is het stellen van een goede diagnose incontinentie bijna verdubbeld (van 30% naar 56%). Ook houden de afdelingen nu massaal het drie dagen incontinentiedagboekje bij. Deze verbeteringen zijn dé basis voor goede incontinentiezorg. Verder is te zien dat het aantal minuten per ‘toiletepisode’ naar beneden is gegaan van 11,7 minuten naar 8,8 minuten. Dit is waarschijnlijk een direct gevolg van het gebruik van modern incontinentiemateriaal (bijvoorbeeld, het buikbandsysteem) en een betere route naar het toilet (bijvoorbeeld, door het weghalen van waskarren op de gang of het opruimen van de toiletruimte).

Betere beleving

Maar één van de mooiste resultaten is dat de beleving van de continentiezorg bij de cliënt ruimschoots is verbeterd. Voor het verbetertraject scoorde de cliënt hierop met een 7.0 en nu met een 8.0. Een vol punt omhoog!’’ Knibbe: “Het aantal clienten met incontinentie (de prevalentie) is nagenoeg gelijk gebleven. Eerst was 52% van de cliënten incontinent en nu is dit 49%. Maar als verbeterteams op dezelfde voet verder gaan, zullen zij hier ook zeker resultaten in zien.”

Struinen bij de informatiemarkt

Alle verbeterteams kregen een eigen ‘marktkraam’ om daar hun ontwikkelde instrumenten en producten te presenteren. Sommige tafels lagen vol met handleidingen, protocollen, screeningslijsten en beleidsplannen. En op andere tafels lag alleen nog maar een plan van aanpak. Tijdens deze informatiemarkt zag je iets ontstaan waar Zorg voor Beter voor staat: Het uitwisselen van materiaal en kennis. Kaartjes werden uitgewisseld en mailcontact volgt. Kijk, zo doen we dat!

Message in a bottle

Alle verbeterteams kregen de opdracht om in één kwartier een brief aan zichzelf te schrijven. In deze brief schreven zij op waar zij over een half jaar staan met hun incontinentiezorg. Bijvoorbeeld: Over een half jaar is ons verbeterteam nog steeds bij elkaar en actief. Daarna moesten zij deze brief bij het kernteam inleveren. Over een half jaar krijgen zij deze brief toegestuurd zodat ze kunnen kijken hoe ze er voorstaan. Van der Veen benadrukte in zijn slotwoord nogmaals: ‘’En nu komt het erop aan. Nu moeten de verbeterteams zelfstandig door met het borgen en verspreiden van de verbeteringen. De klad kan en mag er niet inkomen, want over een half jaar ligt die brief met bereikte doelen toch echt bij jullie op de deurmat..…’’

Zijn presentatie tijdens de werkconferentie van het verbetertraject Continentie van Zorg voor Beter, was erg aansprekend en inspirerend. Zijn boodschap: als cliënten al langer incontinent zijn is er vaak niet zo veel meer aan te doen. Maar als mensen continent binnenkomen en vervolgens de eerste verschijnselen van incontinentie vertonen, kan er soms nog wel wat aan worden gedaan.

Vroege signalering

Om de problemen in kaart te brengen is er een speciaal ‘Inco-dagboek’ ontwikkeld, een lijst waarop de ziekenverzorgende gedurende drie dagen observeert en gegevens bijhoudt over de frequentie, tijdstip en ernst van de incontinentie.

Vroege Diagnostiek

Belangrijk is ook de mening van de cliënt: sommige mensen accepteren nachtelijke incontinentie om te kunnen doorslapen. Vervolgens is het aan de arts om de oorzaak van de incontinentie op te sporen. Daarbij kijkt hij naar de ziektegeschiedenis van de bewoner, naar diens mobiliteit, het functioneren van het brein, andere ziekten van de bewoner die een rol kunnen spelen en naar de medicatie die bewoner gebruikt. De arts loopt na of er factoren zijn die beïnvloedbaar zijn. Daarnaast is een zorgvuldige inschatting van de zorgvraag door verpleging en verzorging essentieel. Het cliëntenperspectief mag zeker niet over het hoofd gezien worden.

Interventies

Soms is er niets aan te doen en moet de incontinentie worden geaccepteerd en is het belangrijk dat de cliënt de goede materialen krijgt aangereikt. Maar na een goede analyse van het probleem kan ook blijken dat er wel mogelijkheden zijn om de incontinentie te verminderen of uit te bannen. Vaak is er bij bewoners sprake van een verminderde mobiliteit of kunnen zij het toilet niet meer (op tijd) vinden. Verbetering van de toiletgang kan dan uitkomst brengen. Belangrijk is dat het toilet herkenbaar en goed toegankelijk is voor de bewoner.

Aanpassing medicatie

Ook aanpassing van de medicatie kan resultaat opleveren. Zo is er een lijst van medicijnen die invloed kunnen hebben op continentie. Plaspillen bijvoorbeeld en geneesmiddelen die het gedrag beïnvloeden. Sommige ziekten kunnen incontinentie veroorzaken. Voor acuut optredende verwardheid (delier), wat nogal eens voorkomt bij ouderen, geldt dat incontinentie één van de alarmsignalen is. “Behandel het delier en de incontinentie verdwijnt”, aldus Paul van Houten.

Hulp

Ook als cliënten geheugenproblemen hebben, kunnen zij het toilet niet (op tijd) vinden of weten zij niet meer welke handelingen zij moeten verrichten bij de toiletgang. In dat geval zouden de zorgverleners deze mensen hulp aan moeten bieden bij de toiletgang. Cliënten vinden het namelijk lastig om zelf om hulp te vragen: ‘die meiden werken al zo hard’. Volgens Paul van Houten is er onvoldoende personeel om alle vormen van functionele incontinentie terug te dringen. “Dan heb je één verzorgende op drie bewoners nodig en die mensen hebben we domweg niet”. Maar door vroege signalering en diagnostiek kan het mogelijk zijn incontinentie voor een deel te verminderen. Nog te vaak wordt incontinentie klakkeloos geaccepteerd, ook door dokters.

Bijscholing gewenst

Bijscholing van artsen en andere zorgverleners, is dan ook nodig. Net als een structurele aanpak van het probleem. Instellingen zouden een beleid moeten afspreken, waarbij iedereen meedoet. “Als blijkt dat er bouwkundige aanpassingen nodig zijn om de toiletten beter herkenbaar en toegankelijk te maken, moet het management bereid zijn daarvoor geld beschikbaar te stellen.” De meeste winst is er volgens Van Houten te halen in het zo lang mogelijk mobiel houden van de psychogeriatrische cliënten. “Een kleine afname van de zelfstandigheid, zorgt voor een enorme toename van incontinentie. De meeste mensen herwinnen hun continentie als hun mobiliteit verbetert”.

“Omdat het budget voor incontinentiemateriaal meestal vaststaat, lijkt het bestrijden van incontinentie weinig prioriteit te krijgen in de zorg”, vertelt Ruth Pel, medewerker van het programma kwaliteit en innovatie ouderenzorg van Vilans. “En dat terwijl er in veel gevallen sprake is van functionele incontinentie. Daar kun je echt wat aan doen.”

Fysieke en functionele incontinentie

Pel legt uit dat je aan incontinentie door fysieke oorzaken zoals blaasproblemen inderdaad soms weinig kunt doen. “Maar je kunt wel met hoogwaardig en goed incontinentiemateriaal zorgen voor zo min mogelijk fysieke belasting.” Functionele incontinentie is echter heel wat anders. “Dat betekent dat mensen niet op tijd of niet goed op de wc kunnen komen.”

Regelmaat helpt

In het Verbetertraject Continentie focust Pel op drie aspecten. Ten eerste moeten deelnemende instellingen onderzoeken of zij functionele continentie kunnen verminderen. “Bijvoorbeeld door het toepassen van toiletrondes. Regelmaat helpt. Het is dan wel belangrijk die niet te strikt te hanteren en mensen ook tussendoor te helpen naar toilet te gaan als dat nodig is”, aldus Pel. “Ook het vaststellen van gewoonteschema’s, toiletrondes die zijn afgestemd op het gedrag van cliënten kan functionele incontinentie flink terugdringen.”

Gebruik hoogwaardig continentiemateriaal

Een ander punt waarop de begeleiders aandacht besteden in het Verbetertraject is het gebruik van incontinentiemateriaal. “Het is belangrijk erop te letten dat het een goed absorptievermogen heeft en gemakkelijk aan te brengen is. Buikbandverbanden zorgen bijvoorbeeld voor minder fysieke belasting van zowel de cliënt als de zorgprofessional.” Pel pleit ervoor per individu te bekijken wat nodig is. “Er is een grote diversiteit in materiaal: onderzoek welk het meest geschikt is voor de cliënt.”

Voorkom onnodig vochtletsel

Tenslotte zit een beschermende crème die in veel gevallen vochtletsel door incontinentie kan voorkomen, meestal niet in het continentiebudget. Pel: “Het is echt zo dat de kosten daarbij voor de baat uitgaan. Je kunt veel onnodig leed voorkomen als je door het toepassen van een beschermende crème pijnlijk en moeilijk te genezen vochtletsel voorkomt.”

Tweede ronde Verbetertraject Continentie start in april

In het Zorg voor Beter Verbetertraject Continentie komen diverse oplossingen aan de orde op het gebied van arbeidsondersteunende innovaties, toepassingen van modern incontinentiemateriaal en toiletgangbevorderende maatregelen. Wilt u de zorg rond continentie en de kwaliteit van leven van cliënten verbeteren? Schrijf u dan in voor de tweede ronde van dit verbetertraject dat start in april!

Belangrijk bij het tegengaan van incontinentie is het trainen van de toiletvaardigheden van de cliënten. Bijvoorbeeld het op peil houden van het uithoudingsvermogen van bewoners. Cruciale factor is echter dat bewoners ook aangespoord moeten worden om naar het toilet te gaan. En daar is personeel voor nodig.

Politieke keuze

Deze arbeidsintensieve klus kan door veel verpleeghuizen niet geklaard worden. Simpelweg omdat er te weinig verpleegkundigen zijn. Om te zorgen voor zo min mogelijk incontinentie zou iedere verpleegkundige namelijk maar drie cliënten onder zijn/haar hoede moeten hebben. Dat is niet reëel volgens Van Houten. En dus mag incontinentie niet afgeschoven worden op verpleegkundigen. Het gaat om de beschikbare hoeveelheid personeel en daarom is het meer een gevolg van politieke keuzes.

Bron: Nursing

Meer informatie

• Interview met Paul van Houten over het Verbetertraject Continentie

In het Zorg voor Beter Verbetertraject Continentie komen diverse oplossingen aan de orde op het gebied van arbeidsondersteunende innovaties, toepassingen van modern incontinentiemateriaal en toiletgang bevorderende maatregelen.

Werk een jaar lang aan een betere continentiezorg

Deelnemende zorginstellingen krijgen de kans om een jaar lang de zorg rond continentie te verbeteren. De oplossingen die worden aangereikt sluiten aan bij de door de inspectie ondersteunde normen voor verantwoorde zorg. De deelnemers leren beoordelen of het incontinentiemateriaal binnen hun zorginstelling goed is voor cliënten én medewerkers, maar ook of er mogelijkheden zijn om het incontinentiebudget te verlagen.

Meer informatie en aanmelden

Voor meer informatie over het Verbetertraject Continentie kunt u contact opnemen met de projectassistente Jeannine Hansma , tel. (030) 789 25 02 of per e-mail verbetertrajecten@zorgvoorbeter.nl.

In Nederland hebben meer dan driekwart miljoen mensen te maken met incontinentie, het ongewild verlies van urine en/of ontlasting. Uit diverse onderzoeken in binnen- en buitenland blijkt dat de helft tot meer dan 90% van de cliënten in verpleeg- en verzorgingshuizen in meer of mindere mate incontinent is. Ook in de thuiszorg en verstandelijk gehandicaptenzorg komt incontinentie veel voor.

Ongemak en verlies van eigenwaarde

Voor veel cliënten in zorginstellingen is een normale toiletgang, waarbij je zelf bepaalt waar en wanneer je gebruik maakt van het toilet, dus niet meer mogelijk. Door een verstandelijke achteruitgang, zoals dementie, of door lichamelijke beperkingen worden cliënten afhankelijk van de hulp van anderen. Naast de lichamelijke ongemakken van de incontinentie is er vaak ook een verlies van eigenwaarde en een gevoel van schaamte.

Voorkomen van incontinentie

Het voorkómen van incontinentie heeft positieve gevolgen voor de fysieke belasting, de werkdruk en de kosten van het personeel. Met persoonlijke, vraaggerichte zorg, kunnen veel ouderen langer zelfstandig naar het toilet blijven gaan. Het zorgvuldig omgaan met, en het eventueel terugdringen van de hoeveelheid incontinentiematerialen, levert een behoorlijke besparing in kosten en werkdruk bij het personeel op.