Dit alles naar aanleiding van het Nationaal Hitteplan dat het RIVM op maandag 28 juni in werking heeft gesteld. Daarin wordt gevraagd vooral ouderen extra aandacht te geven. Ook hebben we via de lokale krant in Ermelo een oproep gedaan oog te hebben voor de kwetsbare medemens. Met voldoende aandacht voor elkaar en voor onszelf komen wij de hitte goed door.

Oproep

De medewerkers van Icare zelf werden verrast door de lokale supermarkt Boni met flesjes drinken. Ook daar besteedt de lokale krant aandacht aan met een artikel en foto. Bij Icare gaan ook de andere teams de actie overnemen. Vanuit PR-oogpunt is zo’n actie natuurlijk erg leuk, maar we hopen vooral dat ouderen en andere kwetsbare groepen zo min mogelijk nadelige effecten overhouden aan de warmte.

Even snel voor de vakantie

Dit weekend ga ik op vakantie en vorige week dinsdag heb ik deze actie even snel bedacht. Superleuk en nuttig, maar het geeft wel weer wat extra drukte. In onze eigen wijk West geven we alle cliënten namelijk ook nog een foto van ons team met een zomergroet. We hopen dat we allemaal de zomer goed doorkomen.

Vakantie én extra werken

Natuurlijk wil iedereen in de zorg graag op vakantie, maar de vakantieperiode betekent ook dat je een aantal weken extra moet werken om je collega’s die op vakantie zijn te vervangen. Voor de uren die ik extra werk, krijg ik van mijn baas €5 bruto extra voor kinderopvang. Ik heb daarom dit jaar een 18-jarig meisje uit de buurt dat bij mij thuis komt oppassen. Kan ik met een gerust hart gaan werken (terwijl de jongens van 10 en 12 kunnen uitslapen) en zij is superblij met haar vakantiebaantje!

Maar eerst uitrusten!

Zo kan ik gaan genieten van mijn vakantie in de wetenschap dat ik me bij terugkomst extra kan inzetten voor mijn werk. Zónder dat mijn gezin eronder lijdt!

In Zuid-Spanje zal ik komende 3 weken mijn eigen hitteplan trekken. Voor iedereen een goede zomer gewest!

Sommige cliënten reageren furieus, sommige moeten huilen en andere reageren gelaten. Veranderen, dat willen we toch helemaal niet! Wie gaat er dan voor mij zorgen? Ik heb toch nooit geklaagd. Ik kreeg al iedere dag dezelfde zusters. “Ja mevrouw/menneer, ik snap het. We doen het allemaal om de zorg beter te maken voor u” was dan iedere keer weer mijn antwoord.

Afscheid

Medewerkers waren soms al jaren contactpersoon bij cliënten die nu in een andere wijk wonen dan waar zij zijn ingedeeld. Waar ligt de professionele grens? Als we met ons hart de zorg verlenen en dat al maanden, soms jaren lang bij de cliënt thuis doen, is het dan mogelijk om geen band te hebben? Kan een mens dat dan zonder daar gevoelens bij te hebben overdragen? Denken we stiekem niet allemaal dat we het zelf het beste de zorg kunnen leveren? Bij cliënten waarbij een mindere klik was zal het fijn zijn wanneer een ander de zorg over neemt.

Ook moeilijk voor collega’s

Om de overdracht zo soepel mogelijk te maken zijn we al in een vroeg stadium de cliëntenplanning gaan maken. Hierdoor kregen de cliënten al een eerst verantwoordelijk verzorgende of verpleegkundige toegewezen om een goede overdracht te kunnen borgen. Deze overdracht is inmiddels geweest en de teams zijn begonnen. Meteen in de meivakantie met feestdagen en veel ziekmeldingen. Niet helemaal gelukkig dus. Het is heel wisselend hoe collega’s en cliënten de wijzigingen ervaren. Sommige zie je opbloeien en anderen blijven de verandering lastig vinden cliënten los te laten. Hetzelfde geldt voor de cliënten.

Professionele afstand

Wat is nu voor de toekomst de juiste keuze? Krijgen we in de kleine wijken deze ‘problemen’ niet nog sneller? Medewerkers zullen nu zeker iedere dag bij dezelfde cliënten komen. Hoe moet je dan omgaan met je professionele afstand. Is het zorgen met heel je hart dan niet nog een grotere valkuil? We zullen het zien. De eerste weken waren hectisch en vermoeiend. Toch geloof ik dat het allemaal goed gaat komen!

Omdat het dit jaar honderd jaar geleden is dat Florence overleden is heeft de UN dit jaar uitgeroepen tot “International Year of the Nurse”. Reden voor de V&VN, de beroepsvereniging van verpleegkundigen en verzorgenden Nederland om de dag niet onopgemerkt voorbij te laten gaan.

Speeddate

De V&VN heeft daarom een speeddate met Tweede Kamerleden georganiseerd. Een leuke manier om verpleegkundigen en politici direct met elkaar in contact te brengen om het gesprek aan te gaan over dagelijkse praktijk van de verpleegkundige. Als ambassadeur van de V&VN en actief lid van de eerstelijns verpleegkundigen werd ik gevraagd om mee te daten. Bijna alle politieke partijen waren vertegenwoordigd met een kamerlid: Esmé Wiegman-van Meppelen Scheppink (Christen Unie), Naïma Azough (Groen Links), Anja Timmer (PVDA), Fatma Koşer Kaya (D66), Sabine uitslag CDA werd vervangen door aspirant Tweede Kamerlid Brigit Homan. De ochtend werd geopend door Marian Kaljouw, voorzitter van de V&VN, die aandacht vroeg voor de wetswijziging voor de verpleegkundig specialist.

De wijkverpleegkundige

Er stonden in Dudok allemaal tafeltjes klaar waar de tweede kamerleden aan gingen zitten. Om de 10 minuten wisselde de verpleegkundigen van stoel. In de gesprekken die plaats vonden, heb ik het belang van de wijkverpleegkundige voor preventie en de kwaliteit van zorg benadrukt. Dat de inzet van lagergeschoold personeel alleen kan als er voldoende verpleegkundigen zijn om op terug te vallen.

AIV: advies, instructie en voorlichting

Verpleegkundigen die bij een niet-pluisgevoel of anders met de verzorgenden mee kunnen denken en patiënten kunnen bezoeken. Het belang van het in kunnen zetten van AIV, advies, instructie en voorlichting. Ieder jaar is het spannend of deze producten nog ingezet kunnen worden. Terwijl ik geloof dat we door AIV ons kunnen onderscheiden. De ketenzorg is hierbij een belangrijk voorbeeld, waarbij patiënten die uit het ziekenhuis komen thuis vervolggesprekken krijgen over hun ziektebeeld, bijvoorbeeld oncologie of CVA. De speeddate met het Groen Links Kamerlid was daadoor niet moeilijk. Zij hebben net een voorstel geformuleerd waarin gepleit wordt voor meer (wijk)verpleegkundigen en een aantrekkelijke zorgsector, maar ook de andere kamerleden delen de zorg rondom personeelstekort en kwaliteit van zorg. Vanwege stemmingen in de tweede kamer hadden de leden wat minder tijd dan gehoopt. Hierdoor heb ik niet alle kamerleden kunnen spreken.

Preventie

Samen met de verpleegkundige van de GGD, jeugdzorg en de SPV kwamen we tot de conclusie dat er binnen de preventie individueel en collectief meer samenwerking tussen de 0e en de 1e lijn zou kunnen/moeten zijn.

Florence Nightingale instituut

Het Florence Nigtingale instituut was aanwezig met foto’s van verpleegkundigen door de jaren heen. Af en toe wees ik naar de ouderwetse wijkverpleegkundige op de solex. Het buurtgericht werken brengt deze weer een beetje terug, al hebben we nog geen solex van de zaak!

Ook gaan we medewerkers indelen in hun eigen wijken. De teams gaan integraal werken en dat betekent dat de medewerkers van niveau 2 tot en met 5 in een team gaan samenwerken. We hebben besloten Ermelo op te delen in drie wijken waarbij ik een duobaan krijg met een collega in wijk west/zuid.

Teams en routemaatjes

De nieuwe teams bestaan uit ongeveer 15 medewerkers. Hun contacten variëren van 36 uur tot 4 uur per week. Doel is om routemaatjes samen dezelfde cliënten te laten verzorgen. De cliënt krijgt zo twee, maximaal drie medewerkers per week over de vloer.

Noodzakelijke veranderingen

Dit betekent onherroepelijk dat de medewerkers andere dagen moeten gaan werken dan ze altijd gewend waren. Binnen Icare Ermelo wordt er altijd volgens vaste vier weken roosters gewerkt. Als team zitten we nu midden in de voorbereidingen voor de nieuwe manier van werken.

Lastige keuzes

Als collega met een andere functie is het heel lastig om een rooster te maken. Ik moet nu bepalen op welke dagen iedereen moet gaan werken. Wie doet de zaterdagavonden en wie krijgt de middagen? Kan je mensen die al bijna 30 jaar op bepaalde dagen werken andere diensten laten werken? Werkt iedereen genoeg uren? Wie moet er op de fiets en wie kan niet ‘s avonds? Je wilt een rooster maken waarbij iedereen tot zijn recht komt. Medewerkers mochten per brief aangeven welke dagen ze echt niet konden werken. En daaruit bleek dat bijna iedereen hetzelfde werkritme wilde houden. Een onmogelijke klus.

Nieuwe roosters

Inmiddels zijn de nieuwe roosters, die we na veel puzzelen hebben kunnen samenstellen, aan de medewerkers uitgedeeld. Na nog wat wijzigingen hebben we er samen het beste van gemaakt. Het gevoel van eigen teams die het samen moeten gaan doen begint te groeien…

Het werken in kleinere teams in een grote organisatie heeft zo zijn voordelen. Je hebt wel de beschikking over nachtzorg en een specialistisch team die hoog complexe zorg levert. En toch krijgen de cliënten niet te veel verschillende “gezichten” over de vloer omdat je kleinschalig werkt. Weten is meten dus hebben we cliënten en medewerkers voorafgaande aan de veranderingen een enquête in laten vullen. Over een half jaar vragen we dit weer en dan weten we of we ook daadwerkelijk medewerkers en cliënten hebben die meer tevreden zijn.

Als wijkverpleegkundige in Ermelo zit ik midden in het proces van veranderen. Komende periode zal ik jullie mee nemen in hoe dit proces verloopt en hoe ik het ervaar. We gaan 26 april van start en zitten volop in de voorbereidingen.

Naast mijn functie als wijkverpleegkundige ben in voor de V&VN ambassadeur van de zorg. Als ik die hoedanigheid nog bijzondere dingen mee maak zal ik deze meenemen op het blog.

Zusters on Tour van het Florence Nightingale Instituut is een blijk van waardering voor iedereen in de ouderenzorg. De voorstelling stimuleert discussie, versterkt de beroepstrots en zorgt voor positieve energie. Aan bod komen onder meer het imago van de zorg, kiezen voor je cliënt, veelzijdigheid van het beroep, collegialiteit en interculturele zorg.

Educatief traject

De voorstelling is nog waardevoller voor uw organisatie als u meedoet met het educatieve traject dat eraan vastzit. Dit doet u door de enquêteformulieren en evaluatiekaartjes in te vullen die na de voorstelling worden uitgedeeld. Daarop staan vragen over de zorgpraktijk, gekoppeld aan de voorstelling. De uitkomsten biedt Zusters on Tour aan de directie van uw instelling aan. Zo zien zij meteen wat er in de eigen organisatie nog beter kan. Ook krijgen zij concrete tools waarmee ze opgedane kennis meteen kunnen omzetten in vervolgacties. En een dikke documentatiemap met oplossingen en tips uit heel Nederland.

Bezoek de voorstelling

Wilt u de voorstelling bijwonen? Ga dan naar www.zustersontour.nl. Daar vindt u meer informatie over de voorstelling en speeldata.

De online kettingbrief bevat het succesvolle praktijkvoorbeeld ‘Wensen in beeld’ van zorgcentrum Moerdregt. Het project begon twee jaar geleden met een kaartje in een wensboom voor nieuwe bewoners. Het was bedoeld om nieuwe bewoners een steuntje in de rug te geven. Inmiddels is het project uitgegroeid tot een verrassende verwenweek, waarin wensen van nieuwe en oude bewoners worden vervuld.

Inspiratiebron voor anderen

De online kettingbrief is een nieuw initiatief van het Meldpunt Plezier in Zorg. Het Meldpunt Plezier in Zorg is een online interactief platform, www.plezierinzorg.nl, om het plezier in de zorg te vergroten. Met steun van de Nederlandse Stichting voor Psychotechniek (NSvP) trekt het Meldpunt in 2008 het land in op zoek naar inspirerende voorbeelden en bruikbare ideeën.
 Patricia van den Brink: “Goede voorbeelden zijn de beste inspiratiebron voor nog meer plezier en aandacht. Met de online kettingbrief kunnen cliënten, medewerkers en managers hun plezier in zorg bekend maken in de eigen organisatie en aan collega’s van andere instellingen.”

Kijk hier voor alle informatie over het project ‘Wensen in beeld’

Met de kettingbrief wil het Meldpunt zorgprofessionals en cliënten stimuleren om goede praktijkvoorbeelden en ideeën vast te leggen om deze door te sturen naar andere instellingen. Dit om het plezier en motivatie in de eigen zorginstelling te vergroten en collega’s elders in het land te inspireren.

Goede voorbeelden-estafette

In de eerste kettingbrief presenteert Zorgcentrum Lelypark in Wieringerwerf vol trots ‘vakantie in eigen huis’. In diverse filmpjes bewoners, medewerkers, vrijwilligers en het locatiehoofd van zorgcentrum Lelypark persoonlijk waarom ‘vakantie in eigen huis’ zo’n succesvol praktijkvoorbeeld is. Ook andere instellingen worden uitgenodigd hun goede voorbeeld aan te melden voor de kettingbrief.

Goed voorbeeld doet goed volgen

Doel van Plezier in Zorg is meer plezier en beter contact in de zorg. Hoe? Door uitwisseling van goede voorbeelden en ideeën uit de praktijk. Als motor voor veranderingen, voor een prettige woon- en leefomgeving en om prettiger te kunnen werken.

De digitale ballon die mensen op de website www.julliezijndebeste.nl kunnen versturen is een bedankje en meteen ook een nominatie voor de verkiezing ‘Beste zorgafdeling van het Jaar’. De zorginstellingen en afdelingen die de meeste digitale ballonnen ontvangen, maken kans op de titel ‘Beste zorgafdeling van het Jaar’. Op 12 mei, de Dag van de Verpleging, maakt Martin van Rijn, voorzitter van de Raad van Bestuur van PGGM, de uitslag bekend.

Pluim

Miranda Mens en Renate Kuijsten van pensioenuitvoeringsorganisatie PGGM zijn initiatiefnemers van de actie. “We wilden alle zorgverleners met deze actie een pluim geven”, legt Mens uit. “Zorgverleners zijn vaak getuige van belangrijke gebeurtenissen, zoals geboorte en dood, maar ze komen en gaan geruisloos. Met deze actie kunnen cliënten en hun familieleden laten weten dat ze de steun bijzonder vonden en hebben gewaardeerd. Ook kunnen ze eventueel laten weten hoe het nu met ze gaat.”

Bedankdag van de zorg

Mens en Kuijsten bedachten de actie omdat ze een ‘positief tegengeluid’ wilden laten horen. “We stellen het beroep van zorgverlener op deze manier in een positief daglicht. Dat gebeurt veel te weinig.” Als het aan Mens ligt wordt de jaarlijkse Dag van de Verpleging dan ook de jaarlijkse ‘bedankdag van de zorg’. “Er is wel secretaressedag, moederdag, vaderdag, waarom dan geen zorgverlenersdag? We willen deze actie voortaan ieder jaar gaan herhalen.”

Jury

In de jury voor de verkiezing ‘Beste zorgafdeling van het jaar’ zitten onder meer Martin van Rijn, voorzitter van de Raad van Bestuur van PGGM en Nannie Wiegman, directeur van het Florence Nightingale Instituut. Ook Heleen Somford, winnares van de Florence Nightingale Medaille van het Internationale Rode Kruis in 1997, is jurylid. Meedoen is nog mogelijk tot 18 april, maar inmiddels hebben al vierhonderd mensen een ballon verstuurd.

“Het beroep van verpleegkundige is het mooiste rotberoep dat er is. Verzorgenden krijgen in de zorg veel ellende over zich uitgestort. Dat kun je relativeren met humor. Lachen is een manier om je staande te houden”, aldus Bogers. “Dat geldt niet alleen voor verzorgenden, maar ook voor patiënten. Lachen is pijnstillend, ontspannend en helpt mensen om te gaan met hun angsten”. Humor is dan ook een officiële verpleegkundige interventie. In zijn boek geeft Bogers inzichten in de effecten van het gebruik van humor. Ook komen verschillende soorten humor aan bod en de lezer verneemt wat wel en niet ‘kan’.

‘Verkeerde been’

Marcellino Bogers, congresorganisator en cabaretier, werkte zestien jaar als verpleegkundige. Tijdens zijn eerste avonddienst voelde hij zich erg machteloos toen een vrouw overleed zonder dat hij haar leed kon verzachten. Toen hij de volgende dag met tegenzin weer ging werken, vroeg hij aan een chagrijnige man of deze soms met het verkeerde been uit bed was gestapt. “Plotseling zag ik tot mijn schrik dat zijn been geamputeerd was. De man begon onbedaarlijk te lachen en ik deed mee. Toen wist ik dat, als ik het wilde volhouden in de zorg, ik op zoek moest gaan naar de relativerende lach”, aldus Bogers.

Tips voor instellingen

Bogers heeft verschillende tips voor instellingen die meer humor willen gebruiken. “Ze hoeven het niet in protocollen te ondervangen, maar kunnen leren er oog voor te krijgen. Regel bijvoorbeeld een dvd als iemand van Mister Bean houdt. Zet het in het afdelingsoverleg op de agenda: wat doen we met humor? Zitten er humoristische mensen in je team? Maak er gebruik van. En waarom hebben we wel een stiltecentrum, maar geen humorcentrum?” Hoewel Bogers geen wetenschappelijk bewijs heeft, is hij ervan overtuigd dat lachen gezond is. “Van lachen is in ieder geval nog nooit iemand minder geworden.”

Ervaring

Volgens Bogers kan iedereen gebruik maken van humor, ‘je hoeft er niet allemaal cabaretier voor te zijn’. “Je moet wel gevoel voor humor hebben en er oog voor hebben. De lach zit vaak in kleine dingen. Het hoeft niet spectaculair te zijn, iedereen kan grappig zijn.” Bogers denkt dat vooral meer ervaren verzorgenden gebruik maken van humor. “Beginners zijn nog niet zo vrij, maar als je de stof helemaal onder de knie hebt, kun je je ook af en toe ergens anders mee bezig houden dan met verzorgende of medische handelingen.”

Professioneel

Bogers vond het raar dat er nog geen boek bestond over humor en besloot het dus zelf te schrijven. “Er bestond nog geen naslagwerk. Ik krijg veel positieve reacties van mensen die zich gesteund voelen. Ze zeggen: wat heerlijk dat het mag.” Volgens hem was er tien jaar geleden meer weerstand tegen het gebruik van humor in de zorg. “Toen vonden meer mensen het niet professioneel om te lachen, want dan zou je het vak niet serieus nemen. Terwijl lachen juist getuigt van professionaliteit!”

Respect

Uiteraard brengt het gebruik van humor een klein risico met zich mee. “Je moet het niet gebruiken als afweermechanisme, om andere mensen, cliënten of collega’s, mee buiten te sluiten.” Ook waarschuwt Bogers voor ‘normoverschrijdende’ humor. “En natuurlijk moet je lachen mét je collega’s en cliënten en niet over hen.” In hun bijzijn welteverstaan. Af en toe mag je van Bogers best even met de deur dicht lachen om een cliënt. “Dan raak je het kwijt. Een overdracht is toch vaak bedoeld om stoom af te blazen. Maar respect voor de cliënt staat altijd voorop.”

Win!

Hoe gebruikt u humor in de zorg? Wat was uw lachwekkendste moment tijdens uw werk? Of heeft u een goed voorbeeld van een collega? Meld het ons via info@zorgvoorbeter.nl. De drie leukste inzendingen krijgen het boek ‘Humor als verpleegkundige interventie’ van Marcellino Bogers thuisgestuurd.